La lecture en ligne est gratuite
Le téléchargement nécessite un accès à la bibliothèque YouScribe
Tout savoir sur nos offres
Télécharger Lire

Leabhráin an Irisleabhair—III - Seanaid na nGaedheal

De
22 pages
Publié par :
Ajouté le : 08 décembre 2010
Lecture(s) : 0
Signaler un abus

Vous aimerez aussi

The Project Gutenberg EBook of Leabhráin an Irisleabhair--III by "Chonán Maol", "Beirt Fhear", An tAthair Pádraig Ó Duinnín, agus "Gruagach an Tobair" This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.net
Title: Leabhráin an Irisleabhair--III  Seanaid na nGaedheal Author: "Chonán Maol", "Beirt Fhear", An tAthair Pádraig Ó Duinnín, agus "Gruagach an Tobair" Release Date: June 23, 2005 [EBook #16122] Language: Irish Character set encoding: ISO-8859-1 *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LEABHRÁIN AN IRISLEABHAIR--III ***
Produced by Brendan O'Connor and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
[Transcribers note: There are two versions of the booklet in this image. The first uses the dotted consonants, the latter a transliteration  using 'h' to indicate lenition. To see this text in its original form a Celtic font is needed.]
LEA RÁIN AN IRISLEA AIR.—III.
SCOIL ĠAE EALAĊ.
Aistí ó "ĊONÁN MAOL," "BEIRT EAR," "AN tA AIR PÁDRAIG Ó DUINNÍN," Agus "GRUAGAĊ AN TOBAIR."
Ar n-a ċur amaċ do ĊONNRA NA GAE ILGE, Baile Á a Clia . 1903.
CLÁR AN LEA RÁIN SEO. I. Scoil Ġae ealaċ, ó "Ċonán Maol." II. Scoil Ġae ealaċ, ó " eirt ear." III. Scoil Ġae ealaċ, ó'n A air Pádraig Ó Duinnín. IV. Cuirtear Corc sa airile feasta, a Uaisle, ó "Ġruagaċ an Tobair " .
RÉA .
áinig na haistí leanas annso amaċ i nIRISLEA AR na GAE ILGE, agus táimíd dá gcur i gcló arís le súil go ndéanfaid tuillea  mai easa, agus go gca róġaid ċum brostuġa  ar an lá go mbei  scoileanna agus oideaċas na hÉireann go fíor-Ġae ealaċ. Is é an rud atá 'gár lot agus gar gcoimeád siar aċt ná fuilimíd ag déana úsáid dár dteangai féin ċum gaċ éan-tsaġas gnó a do ċur i gcríċ. La raimís Gae ilg leis na lean aí scoile, múinimís eala na is eile dói  tríd an nGae ilg, is annsoin is gairid an oill go mbei Éire Gae ealaċ amuiġ 's amaċ. FEAR AN IRISLEA AIR.
I. SCOIL ĠAE EALAĊ.
Sula dtosnuiġ ear tiġ, léiriġ ear an tala , baintear an fód, ró ar ar go fai tear bun dain ean dlú   cuirtear an ċloċ-ċúinne annsoin. Támuid-ne a
léiriuġa na tal an. Is gnó tair eaċ é gnó trom. Támuid ag árduġa tiġ e leis aċt i n-ionad a gcloċa cúinne do ingea síos mar a fuil an ċré ġlas ċruai is ea is baoġlaċ go fuilmíd 'gá gcur ar ala  og do ċri eann fá n-ár gcosai . Tá bun is na ceanntrai  Gae ealaċa agus má ui tear tiġ air sin ní réabfa gao ġuairneáin na nIndia a oir na tiġ sin. Measaim gur 'iascaire d'árduiġ an ċéad tiġ i mBaile-Á a-Clia  i fad ins na ciantai . Ní rai  aige ċuige aċt clea aċa a maid ċum fallaí,  scra  an tail ċum dín a iġe, aċt as an gcéad osuġa  soin d' ás Sráid Uí Ċonaill mar a gcuireann Connra na Gae ilge fú a indiu. Cuirimís-ne leis tiġ ar bun—scoil Ġae ealaċ, i gceanntar Ġae ealaċ—is cuma cá mbei sí sui te, iar, uai eas, aċt go mbei an áit Gae ealaċ. Caidé an cuma is fearr ċum a déanta? Is eól d'ár dtim irí an áit is oirea naiġe le n-a lei éid do ċur ar bun aċt dála na cuma is fearr ċum an ġnó a do ċur ċum cinn einn bui eaċ do ċáċ a ċo airle a airt dúinn. Dar liom-sa tá an scoil cur a suas ċeana agus ní uil againn aċt a cru d'a arruġa . 'Sí an scoil éarlaċ úd í do óg an sagart paróiste le ca air an uird Oideaċais. Tá sé riaċtanaċ orainn ar dtúis cead an tsagairt agus cead tuismi e na lean  d' aġáil agus an scoil do ċeannaċ ó'n mBord. Díolfai  an bord í go mear má ei  ios aca go fuilmíd dáiríri agus go fágfamuis a scoil 'n-a fo araċ fola aca ċum scá a a airt d'uanai lá fear ainne. Muna fuil sí oirea naċ d'ár ngnó éanfainn ceann nua . "Cad do éanfar leis an máiġistir mboċt atá annsúd?" adéarfai duine éigin. An méid seo go dei in. Má tá fios a ġnó a aige, sé sin má tá sé 'n-a ċumas Gae ilg is léiġeann mai do úinea do'n aos óg, tógfar é ó smaċt an uird Oideaċais, ta arfar tuarastal níos fearr dó ná tá aige agus coinġill freisin go fuiġi  sé an tuarastal soin ar fea  a ea a aċt a ġnó do éana go mai  aire a airt dó féin. Déarfainn gur ' iú fear mai tuarastal 200 púnt 'sa mblia ain, do úinfea an lean ó osaċ i nGae ilg, do éanfa clár oibre mar leanas:— GARSÚIN IS GEARRĊAILLÍ I n-ÉIN EAĊT AMUIĠ IS AMAĊ LE SÉ BLIA NA D'AOIS, An ċéad lia ain: Gae ilg a áin is Teagasc Crióstui e. An dara blia ain, as soin go dtí an t-aon a blia ain déag: Gae ilg, Stair, Teagasc Críostui e, Áirea , léar-eólas, Béarla—gaċ ní  múinte re Ġae ilg. An t-aon a blia ain déag: Eala na eile, Tó as Cruinne, Úclid. Ó'n t-aon a blia ain déag suas: Cai fear bean-úinte do olá ar do na cailíní i dteannta an áiġistir, do úinfi Fuaġáil, Cniotáil, Niġeaċán, Cócaireaċt is gaċ ní do aineann le tiġ, is le héanlai e. Ba ċóir go fuiġ i e a lei éid sin de úinteóir ar ċéad go lei 'sa mblia ain ar an oiread céadna fear do úinfea  míniuġa tal an do na buaċaillí . Cai fear trí acra do ċeannaċ cois na scoile i gcóir gaċ saġas míniuġa tal an do úinea  ói ní a áin as lea rai aċt as obair lá . Is leis na haosánaiġ tora  na tal an soin cuirfear i dtaisce ói  a luaċ, mar díolfar ar an marga  na barraí. Is é míniuġa  tal an an t-eólas is oirea naiġe d'ár ndaoini  indiu. Níor múinea fós dói é, agus tá a rian air, támuid creaċta ag tíor ai deórata toisc naċ fuil an t-eólas cruinn againn le soċar do aint as an dtala . Deir fir eólaċa go mbainfi e a ċúig n-oiread soċair as an dtala so againn is baintear as indiu. Dá mbainfi e féin ba eag an riġ úinn-ne é mar ea sé go dtí seo ag an bpéist sin an máiġistir tal an. Tá breaca an lae ċuġainn á , agus is mi id d' eirmeóirí na hÉireann iad féin do ġléasa . Tá daoine eile lasmuiġ ag
déana airgid as a gcuid tal an agus ár dtír-ne ag dul ċum fia antais. all i nAlbain an t-am so de lia ain is gná aċ le feirmeóirí na sciol áin do ċur i mboscaí istiġ i dtiġ i agus i ir is aoileaċ do ċur leó go séideann na bog-ġais re úili na sciol án soin. 'Sa í seo ċuġainn sái fear na sciol áin sin i dtala is bei prátaí nua san Abrán atá ċuġainn aca súd. Ċonnac fiċe púnt dá a airt ar onna prátaí nua roi  ealtaine i gca air Lúnduin. Ní áiteó a  an saoġal orm 'ná go fuil sé i gcumas feirmeóirí na hÉireann an rud céadna do éana . áid siad ċo gasta is ċo críoċna ail leó súd all, aċt a áin naċ fuil eólas míniġ e tal an aca. Ní féidir leó dá réir sin á arra prátaí do aint as an dtala i n-éin-lia ain a áin an leasuġa ceart do ċur ar n-ais ann gcás ná raġa an tala soin i ndísc. "An as scoilín Gae ealaċ do easann tú an t-eólas soin do úinea  do na feirmeóirí ?" adéarfai  duine éigin, is é ag lea -ġáiri e. Go réi , a alta. Ni uil síol-ċnó na daire ċó mór le méaracán, aċt féaċ ar ile na coille d' ásann uai , a ċeann go hárd, a réa a go doi in, a ċa ail oirtea ail, a ġéaga rea ra, riġne. D' ás an crann uai reaċ soin as beagán, ní rai  dea a  'ná dei neas air, aċt níor staon sé ria gur ás sé. Féaċ go cruinn air, is maċtnuiġ! D'éis an ċéad scoil Ġae ealaċ do ċur ar bun tai iġe ei againn ar an ngnó, is féidir linn scoileanna eile d' aġáil mar a múinfear gaċ uile ċéird do eastóċai  uainn i nÉirinn, mar atá leasuġa  lea air, gréasui eaċt, fiġeadóireaċt, táilliúireaċt, siúinéireaċt, cearda eile. Cuirfear árdscoil ar bun i mBaile Á a Clia , nó gCorcaiġ, nó i nGailli , le haġai gaċ eala a air eaċ do úinea as Gae ilg do'n aos óg do oġfar as na scolai Gae ealaċa. Ċuir ár sinsir scoileanna na Tea raċ is Ċluana, eannċoir is Árdmaċa ar bun, lea a gcáil ar fuid an tsaoġail. Tá an uil ċéadna ionnainne. Misneaċ, a ċlann ó! Is linn-ne tír ġeal-innseaċ na hÉireann, is gearr go mbei sí againn le congna Dé.
Mar a gcuireann C. na G. fú a, where the G.L. put up (reside) . T u i s m i e , parents . Áirea , Arithmetic . Léar-eólas, Geography . Tó as Cruinne, Geometry . Míniuġa  tal an, Agriculture . Aosánaiġ, youngsters . Tíor a deórata, foreign countries . Sciol áin, "cut" potatoes for seed . I ir, earth-mould . Ní áiteo a  rl. The world would not persuade me . Críoċna ail, industrious . Síol-ċnó na daire (no daraċ), the seed nut of the oak, acorn . CONÁN MAOL.
II. SGOIL GAE EALAĊ.
Tá an ceart ar fad ag Conán Maol. Teastuiġeann sgoil Ġae ealaċ uainn. Ní múinea atá againn i nÉirinn anois aċt creaċa , tá a rian orainn. Tá an donas a' teaċt ar ár dtír. Ní'l againn aċt blia ain níos measa 'ná a ċéile. Tá muinntir na tuai e a' scaipea agus a' mea a , tá na sráid-áiltí beaga ag dul i n-olcas gan aonaċ gan marga  foġanta. Féaċaimís ar an dtala  agus ar ċuradóireaċt na tíre. Tá an ċuid is mó de'n tala lea -ái te le huisge, ní ha áin an tala ísiol aċt leicne árda. Is or a tá na barraí breaġ a luaċra a' fás gan duine ná daoine a ró arfa díog ċun iad a iormuġa . Féaċ feirmeóirí na hÉireann a' díol a gcod' coirce ar á eistiún an ċloċ a' ta airt sgillne ar Castalia nó ar rud éicint eile go fuil ainm ór air. Féaċ ár dtír agus í maol ó ċrannai . Nuair do b' éidir leis na huaisli crainn a ċur níor ċuireadar iad. Dá gcuirfidís ní eidís anois mar ea bacaiġ a dú aiġ ag iarrai déarca ar uindeam. ea airgead i n-a bpócaí aca  ea obair ag luċt oibre atá anois a' tei ea as Éirinn. Agus cad is cionntaċ leis seo? An saġas ta airt suas a fuaireadar. Níor ċeap éinne go mba ċeart d'uaisli  na hÉireann eólas do ei  aca ar ala  na hÉireann. 'Sea ! tá tora  a ndeaġ-oibreaċa aca anois, is baoġlaċ liom-sa naċ ag dul i fea as a ei an sgéal aca feasta.
 Aċt cad deir an feirmeóir? Ceapann seisean ná fuil éan-ai eas i gcrainn aċt iad do ġearra  a óġa . "Ní'l siad aċt a' suġa briġe an taili ." Ní baoġal dó-san crann a ċur. Gearrann sé an crann mar ġeall ar a ei  'sa' tsliġe air, aċt bíonn na mílte feóċadán geósadán a' fás i n-a áirc aige. Nuair a í sé seo 'n-a ġarsún a' dul ar sgoil fuair sé árd-úinea . í ios aige cia'ca an cnoc is aoirde 'sa' do an. Do 'neósfa uit an méid uisge ġa le fánai le blia ain i n-a ainn óir íoċtair Aimeirice,  í cúnntas cruinn aige ar a air agus ar a air ríoġ í 'sa' Rói  na mílte blia an ó oin. Ba  óiġ le duine gur a ḋḃ ar captaín a í 'sa' ġarsún agus an saġas foġluim a fuair sé ar sgoil. Nár ċóir go mbea an eag nó an ór d'eólas le faġáil aige ar an tsliġe ea a  í i ndán dó. Aċt ní mar sin a í. Ċonnaic sé na crainn a' fás; ċonnaic sé an duillea ar a' séidea ins an Earraċ a' tuitim 'sa' Foġ ar; aċt níor ċuir éinne 'n-a ċeann ná rai ó'n gcrann úd ar ao an ó air aċt greim aġáilt ar an dtala  go mbea óċa an t-aer é. Is cui in liom-sa sean-daoine nár ċai lá ria ar sgoil,  geallaim dei inġim gur mó an t-eólas a bí aca ar ċuradóireaċt ar ni ḋṫ i a aineann le sao ruġa na tal an 'ná íonn anois aca so a ċai eann na blia anta ar sgoil. Ní héin-iongna an sgéal a ei mar seo ag ógánaiġ na haimsire seo. Tagann mórán d'ár gcuid eólais ċuġainn ó ú ċas. Pé eólas a í ag ár seaċt-sinsearai is i nGae ilg do b' éidir leó é ċur i n-u ail dá gclainn; aċt ní rai  éin-esa aca-san ar Ġae ilg. Ċai eadar ua a í,  i n-a eannta sgaradar le heólas na sean-daoine a áinig rómpa. B' éidir go rai  beagán d'eólas a insear ag an bpáisde ar ul ar sgoil dó ar dtúis. Aċt, má í, níor b' ada gur straca  as na préa aċai an t-eólas so, ága éan-ċuid de gan straca , do múċa é le carta an éarla sara rai  an lean  lea -lia ain ar sgoil. ug na múinteóirí iarraċt ar síol an éarla a ċur. Ní rai an i ir ró-oirea naċ, ba inic an síol go holc, ba easa é an leasuġa , b'é deirea an sgéil é gur ág an sgoláire an sgoil é gan éarla gan Ġae ilg. fuil leiġeas le faġáil ar an aicíd seo? Tá, gan a ras. Tá an leiġeas ag an ndorus againn. Tá an leiġeas i dteangain ár sinsear. Mola  le Dia! tá an leiġeas ag oibriuġa  anois. Tá síol cur a i n-i ir ai . Ba ai  linn-ne dá feicimís an gea ar a' teaċt suas níos treise níos tiuġa 'ná atá sé. Aċt bío foi ne againn. "Tagann gaċ mai  le cáirde,"  "I ndiai  'ċéile éantar na caisleáin." Bei barra mai againn fós, le congna Dé. Ní doig liom féin gur áinig an t-am fós ċun Sgoil Ġae ealaċ "Ċonáin aoil" a ċur ar bun. 'Sé is ceart dúinn úsáid a éana des na sgoileanna atá againn. Má is mai leis na stiúr óirí é, is féidir leó Sgoil Ġae ealaċ a éana d'éan-sgoil atá fú a. Anois ní fuláir nó tá sagart le faġáil i Gceanntar Ġae ealaċ a ċuirfea  Sgoil Ġae ealaċ ar bun. Agus muna fuil a lei éid seo le faġáil, cuirimís sgoil oi ċe suas. Tá airgead le faġáil ó'n Riaġaltaċas ar an obair seo. Is féidir linn-ne greim aġáil ar ċuid de ċun na Gae ilge a úinea   ní dóiġ liom-sa go fuil aon scairt 'sa' earnain le cosg a ċur orainn. "An té ná bíonn láidir Ní fuláir do ei glic." Ní'lmid-ne láidir fós, nuair ná fuilmid, 'sé is fearra úinn a éana 'ná greim a rei ar gaċ buntáiste úsáid a éana dío ar son na Gae ilge. "Glac a faiġir díol a féadfair." BEIRT EAR. Gluais. Creaċa , spoiling . A' scaipea   a' mea a  scattering and decaying . Sráid-ailtí, villages . Leicne árda, high hill-sides . á uistiún an ċloċ, eightpence a stone . Maol ó ċrannai , bare of trees . Crainn a ċur, to plant trees . Ag iarrai déarca, seeking alms . Cad is cionntaċ, what is to blame for this . Ta airt suas, up-bringing, education . Ní baoġal dó-san crann ċur, no fear of his planting trees . Cia'ca an cnoc is aoirde, which is the hi hest mountain . Ġa le fánai ,
went down . An eag nó an ór d'eólas, some little or much knowledge . Curadóireaċt, agriculture . Is i nGae ilg do b'éidir leó, in Irish they were able to make it known to their children . Straca as na préa aċa, torn out of the roots . An i ir, the soil . Gea ar, young grass . Scairt sa earnain, a bush in the gap .
III. SCOIL ĠAE EALAĊ.
Is beag an ai eas dúinn ei ag tráċt ar Ġae ilg ag áitea ar aoini gur beó-eanga í muna féadfaimíd í ao ruġa mar ao ruiġ ear gaċ beó-eanga 'san Eóraip. Is beag an ai eas ei  ag iarrai  smaċt a ċur ar aoini  boċta ataraċa, ar luċt iascaireaċta, ar luċt sclá ai eaċta, is ar a lei éidi i , ei ag iarrai  maide a a airt dói  muna la arfaid Gae ilg iad féin is muna la arfaid Gae ilg le n-a bpáisti i   ei  ag gearán ná fuil ruainne do'n Spioraid Ġae ealaiġ fág a 'n-a measc nuair a o uiġtear an tuile ag tráġa  gan caoi ar ċasa aici. Is beag an ai eas é sin go léir muna féadaimíd gaċ  aineann le n-a ngnó saoġalta do úinea  dos na daoini  i nGae ilg. Muna fuil briġ 'san Ġae ilg fé lá air aċt ċum iasc do ċo airea nó cearca do íol ar arga  nó déirc a lorg ó iġ go tiġ nó fós ċum a ráin ult ara do ċana  le hais na teinea , ní fada anfai  fiú na bríoġ soin féin innti, agus is beag an ai eas dúinn ei ag ga áil dí agus ag ta airt iarraċta ar í ċoimeád 'n-a bea ai . Ní féadfai  daoine ei  i gco nui e ag díol cearc nó ag co airea  éisc nó ag lorg na déirce—cai fear a lán rudai e naċ iad a éana ,  muna mbei  sé i gcumas na ndaoine iad a éana  i nGae ilg déanfar i mBéarla iad agus léigfear an Ġae ilg le fuaċt is le failliġe. Má anann gaċ duine óg is aosta, a la rann Gae ilg is ná fuil ta airt suas i mBéarla air, anann sé 'n-a illiterate , má's éigin dó a arc (×) a ċur i bpáipéar i n-ionad a anma, má's éigin dó múinteóir Béarla d'faġáil dá ċlainn nó iad a ei  'n-a n-illiterates mar é féin—má leantar do'n ċleas soin, is gearr a ei a lei éidí sin d' illiterate n-ár measc, is geárr a ei Béarla ag éinne aċt dra ġail eag gan riġ. Cad do ruaig an Ġae ilg as Conntae Luimniġ, as Conntae Tiobrad Árann, as ur-ór de Ċonntae Ċorcaiġe, as Ca air Ċorcaiġe agus as conntae i  is ca raċai  naċ iad? Cad do ċuir an fán uir i, ó aimsir an droċ-aoġail go dtí seo? 'Neosad-sa dí  cad do ċuir fán is ruagairt ar ár dteangain. Lea -ċéad blia an o oin nó ós a ċionn í sí dá la airt go flúirreaċ ag óg is aosta ar fuaid na Mu an, ba óiġ le duine ná tiocfa aon risea go brá uir i. í fili eaċt le faġáil aisti, í scéalta fiannai eaċta le faġáil aisti, í co suilt is grinn le faġáil aisti. Dar ndóiġ ba ai an rud sain. Aċt ní éadfa daoine maireaċtaint ar rannai fili eaċta, is ní ainfea eaċtrai e ar Oisín is ar Oscar an tart ná an t-ocras de uiriġean óg nea -ċongantaċ. Níor féada dul ċum cinn le gnó an tsaoġail gan ta airt suas éigin oirea naċ,  ní rai  an ta airt suas soin le faġáil i nGae ilg,  í sé le faġáil i mBéarla. Dá riġ sin cuirea an Ġae ilg i lea -taoi  tá a rian uir i indiu. Tá an rud céadna soin ar siu al fá lá air. Tá ar ag cur na Gae ilge i lea -taoi d' onn ta airt suas tair eaċ d' aġáil i mBéarla. Agus beifear dá cur i lea -taoi go mbei sé 'n-ar gcumas teagasc oirea naċ tair eaċ a a airt i nGae ilg do'n aos óg a la rann í do réir ú ċais. Is mai an rud tim iri e do scaoilea amaċ fá'n dtuai ; is mai an sud crao aċa do ċur ar bun annso is annsúd 'sna críoċai  Gae ealaċa. Ní'l aon loċt agam le faġáil or a, aċt creid mise leis ní réi teoċai tim iri e an ċeist go lá an ċunntais. Dá mbea  tim ire againn i gcóir gaċ sráid-aile nó gaċ baile Gae ealaċ  gaċ tim ire a ei ag obair go dian dú raċtaċ ó ċeann ceann na blia na, dá mbea crao do Ċonnra na Gae ilge i ngaċ baile na lea air is deise 'san do an dá gcur amaċ gaċ seaċt ain agus an ceól is bríoġ aire i nÉirinn dá spreaga agus an rinnce is anama la le faġáil fá ġléas againn—ní ċuirfea na nei e sin go léir sonas ná bail ar ár dteangain dá mba  rud é gur 'éigin do'n aos óg iompó  ar an mBéarla ċum an ta airt suas d'oireann dói  dá ngnó saoġail d' aġáil. Is mar sin atá an scéal fá lá air, agus is mar sin a ei  an scéal go gcuirfear scoileanna fíor-Ġae ealaċa ar bun. Aċt mar adeir Conán Maol, tosnuiġtear le héan-scoil a áin. Bíonn gaċ aon tosnuġa  lag. Lastaréan-ċoinneal eag a áin mar osnuġa , agus is gearr go mbei soillse ar ndó ain againn. An feaca ar ria  an ċuma i n-a lastar na coinle 'sna heaglasai i . Nuair a íonn cruinniuġa mór bailiġ e le ċéile agus coinneal i lái gaċ duine aca, faġ ar aon uaiceas eag a áin; lastar í; lastar coinneal i lái  uine
éigin léi, druideann an duine sin a ċoinneal ar lasa ċum coinle a ċo ursan, lasann a ċoinneal; lasann siúd coinneal an té íonn le n-ais, agus dá réir sin ri eann an teine ó uine do duine, agus is gearr an oill go feictear blao m solais ag geala na heaglaise go lonnraċ agus ag cur compórd is á as ar na daoini ar fad. Is mar sin a ei an scéal againn i dtaoi na scoile, cuirtear aon scoil a áin ar bun; lastar an ċoinneal eag a áin, agus is gearr le congna Dé go mbei blao m soluis ag éirġe ó ċúig áirdi na hÉireann ná múċfar go deó na ndeór. Is mi id dúinn tosnuġa . Is cuma cá gcuirfear an scoil sin ar bun —i nDún na nGall, i gConntae na Gailli e nó i gCiarrai e. Aċt ó's Ciarrai eaċ Conán Maol, ó's Ciarrai eaċ "Beirt ear" agus ó's Ciarrai eaċ mé féin, agus nuair ná fuil aon ċríoċ ná Conntae eile ag ta airt fá'n obair seo, is dóiġ liom gur fearra úinn tosnuġa le Ciarrai e—áit éigin iar an fad i mBaile an eirtéiriġ nó i nÍ aċ nó i nGleann Bei e. B' earr liom aon scoil fíor-Ġae ealaċ a áin 'ná á im ire Cai fear airgead do olá ar aċt ní dóiġ liom go bfágfai  na . Ciarrai iġ cibé áit i n-a fuil siad aon easna  orainn, agus ní'l a ras ná go dta arfai  an Árd-eis congna  dúinn agus go mbeannóġai  sí ár n-obair. Tosnuiġmís le congna Dé agus do réir mo uairime níor rinnea obair ria ar son ár dteangan níos fearr 'ná an obair do ċeap Conán Maol. PÁDRAIG UA DUINNÍN.
IV. CUIRTEAR CORC SA AIRILE FEASTA, A UAISLE.
Nuair íos-sa ar scoil sa tseana-aoġal, ní rai aid ba ó agam ná bairile. Seo mar a árlai  sin. An mí-ortún máiġistir a í againn, ní rai  oiread mo uirn ann, aċt í béic asail aige, rud ba easa na soin, slat ċo fada le slat aoise. "Anois" adeirea sé, agus é ag rástáil síos agus suas, agus ag fásca na slaite ar tí na súl a aint asainn, "tá bairile áiri e ann agus á oll ann—poll 'n-a un agus poll 'n-a arr, agus á corc ionnta. Dá mbea  an bairle lán d'uisce agus go dtarraiceoġ á an corc íos do ea an bairile folla i gcionn deiċ nóimití; aċt dá mbea sé folla  go leogfá uisce isteaċ ann tríd an bpoll uas, do ea sé lán i gcionn á nóimit déag. Cuir i gcás anois go mbea an bairile lán, agus go dtarraiceoġ á an dá ċorc i n-éin eaċt, cahuin a ea sé i n-dísc?" Is ar an gceist seo do ċui niġeas an lá fé eirea nuair ċonnac aiste Ċonáin aoil mar ġeall ar an scoil Ġae ealaiġ. Mar is solaoid d'Éirinn an bairile úd. í sí ar scéi e de Ġae ilg—cnuasaċ sao air intinne ár sinsear ro ainn. Annsoin, do áinig an fealltóir Sasannaiġ, do ein sé poll i dtóin an airile, agus siúd an t-uaċtar sai ḋḃ ir le fánai . I n-ionad an uill a stop is a lai a íomar-na, ar nós raisile lean timċeall loċáin ar ao sráide glagair, ag rinnce ag buala bas le spórt nuair ċoncamair na caisí geala ag ga áil síos, agus do rop cuid againn ár méaranna sa oll ġá airsingiuġa  i gcás go mbea  tuile níos mó againn. Sul a rai  an tubaist ar fad déanta againn do áinig fir ċalma Ċonnra  na Gae ilge d'ár gcose. D'éis aġai  béil a a airt orainne do ċuadar ag stop an uill. Aċt níor leog an Sasannaċ dói é. "Pé ní is mar a eineann an Bairile," ar sé, "is liom-sa an poll soin, agus ní leó ṁṫ ai si barra méire a leogaint air." "Déinimís poll i gceann an airilie" arsa na fir, "agus cuirimís tuillea  uaċtair ann." Do déana  mar sin, agus do ċuireadar fios ar uaċtar ar fuid na tíre le cur 'sa' airile; aċt, foríor! tá uaċtar gann i nÉirinn anois. Cuirea  stranncán mai  ó aile úirne ċúċa, cuid ó'n nGaili , cuid ó Ċiarai e. Do ċuir an tA air Peadar tuna uai féin ċúċa; agus do ailiġ Cú Ula , an fear boċt lán poitín dói  all 'sa a us i dTír Ċonaill. 'N-a n-éaġmais sin, is minic ná rai  le faġáil aca aċt an bainne géar, an lionn caol,  an aċ. Ní ag loċtuġa  na ndaoine n-a ao soin atáim, mar ugadar ua a go toilteanaċ é, ní rai a alairt aca.
Un pour Un
Permettre à tous d'accéder à la lecture
Pour chaque accès à la bibliothèque, YouScribe donne un accès à une personne dans le besoin