Le mystère de l'esprit saint dans l'oeuvre du Père Henri de Lubac

De
Publié par

Sous l'action de l'Esprit Saint, l'esprit de l'homme s'ouvre au mystère de Dieu à mesure qu'il s'en laisse pénétrer et il déploie ainsi les richesses inattendues du Verbe... La recherche pneumatologique de l'auteur veut contribuer à une théologie africaine qui ne soit pas un revêtement posé sur quelque manière de théologie que ce soit, mais la théologie produite par un esprit, un coeur pleinement africain et pleinement docile à l'Esprit du Christ..." (Mgr Eric de Moulins-Beaufort).
Publié le : vendredi 1 juillet 2011
Lecture(s) : 105
Tags :
EAN13 : 9782296467064
Nombre de pages : 286
Voir plus Voir moins
Cette publication est uniquement disponible à l'achat

LEMYSTÈREDEL’ESPRITSAINT
DANSL’Œ UVREDUPÈREHENRIDELUBAC
ÉlémentsdepneumatologieCollectionÉglisesd’Afrique
DirigéeparFrançoisManga-Akoa
Depuis plus de deux millénaires,l e phénomène chrétien s’est inscrit
profondément dans la réalité socio-culturelle, économique et politique de
l’Oc cident, au point d’ en être le fil d’Ariane pour qui veut comprendre
réellement les fondements de la civilisation judéo-chrétienne. Grâce aux
mouvements d’ex plorations scientifiques, suivis d’ex pansions coloniales et
missionnaires, le christianisme, porté par plusieurs générations d’ho mmes et de
femmes, s’ est répandu, entre autres contrées et à différentes époques, en
Afrique. D’ où la naissance de plusieurs communautés ecclésiales qui ont
beaucoup contribué, grâce à leurs œuv res socio-éducatives et hospitalières, à
l’ avènement de plusieurs cadres, hommes et femmes de valeur. Quel est
aujourd’ hui, dans les domaines économiques, politiques et culturels, le rôle de
l’ Église en Afrique? Face aux défis de la mondialisation, en quoi les Églises
d’ Afrique participeraient-elles d’ une dynamique qui leur serait propre? Autant
dequestionsetdeproblématiquesquelacollection«Eglisesd’ Afrique »entend
étudier.
Dernièresparutions
AntonioMABIALA,L’o ntologie du prêtre,2011.
Lévi NGANGURA MANYANYA, Figures des femmes dans l'Ancien
Testament et Traditions africaines,2011.
Pierre Damien NDOMBE MAKANGA MAYA NGUBA, Néo-colonialismes
politique et religieux : les Africains face à leur nouvelle indépendance. Essai
d'une théologie pour l'Afrique,2011.
Joseph MAZOLA AYINAPA, La vie affective et sexuelle du prêtre africain. Le
cas de la République Démocratique duCongo,2010.
Joseph MAZOLA La maturité affective et sexuelle de l’ho mme-
prêtre,2010.
AlfredGuy BWIDI KITAMBALA, LesÉvêques d’ Afrique et le concile Vatican
II,2010.
Sancy Verdi Lenoble MATSCHINGA, Gouverner la cité. Ce que dit la Bible,
2010.
Pamphile AKPLOGAN, L'enseignement de l'Église catholique sur l'usure et le
prêt à intérêt,2010.
Côme KINATA, Histoire de l'Église catholique du Congo à travers ses grandes
figures,2010.
AntoineESSOMBAFOUDA, Le mariage chrétien au Cameroun,2010.FélicienBodukaN’glandey
LEMYSTÈREDEL’ESPRITSAINT
DANSL’Œ UVREDUPÈREHENRIDELUBAC
Élémentsdepneumatologie
Préface de MgrÉric de Moulins-BeaufortDumêmeauteur
Prier avec lesÉvangiles et la Tradition de l’É glise,
Kinhsasa,L’ Épiphanie,2005.
©L’Harmattan ,2011
5-7,ruedel’E cole-Polytechnique,75005Paris
http://www.librairieharmattan.com
diffusion.harmattan@wanadoo.fr
harmattan1@wanadoo.fr
ISBN:978-2-296-55470-2
EAN:9782296554702 !"$ %& %$'(%& *" +
Fe ulecardina l F cE ts ou, Mg r P hi lip peN ki Mg r Léo n
Le m o,A.J Ma ka y a, D r Ma r c o Mo e ba c he r tl’In st itu t de
Mis si olo g ieA meAugust i ne É vod i e, S r eG hequi èr
mil le Ma aP iete ,fami ll eW it te ur ong e l,P.George s Ch tr a ine .. .
L’ Ab ba y eS aint oîts Loi rea apport és onc o ou rs g raci eux àl ’éd io n
de touv rag e.
ce
it nc ur n Be
an rs gd fa
e, rl e Ve M ), en ach
(e h c rs ean b a s
ère, ri é d ré
%)mo rt im po sed esdevo .2 010 a mo ur ir su cce iv e m en tleP èr e
L or C an ne , àlaP en t e, etleP eD ona th k
’a om ne .Le pr e mi vo ué l e s de r n iè r e s an n é es de so ne en rr e st r
?U pr ès b i en d’ a ut r e stâchescond sselo n le sress ou ce s d’ u onn a té
e xi an te ,àm en erà bien l ’ éd it iond esŒ uv s lè te s so us l ’ é g i de
l ’«Asso ci a o na o edesAmi na l ri de Lu ac» et de s
É dit io n s d u Ce fe tà ré d i ru ne bio g r a ed ’H en de Lu ac, u ne bio g r a ph i e
qu ip ûtê tr e, po ur l e s g é né r ati on ss ui v an t es, lab io g r a ed eré f en m ttan t
l ar m en tà le po o o um en ts en cor it s,e lo an tla mo ndr e
li po us e xact em en tp os si b l e lac on ru c ond ec e en si
1
f or t e .Le seco nd a v a ouv e rt sac a iè r e éo lo g iq u ee n2 000 pa ru ne th ès ed e
2
haut e t en u Je sus hr is tu s a ls M it ted erT heo l ri de L uba c .Il
ouv r a it u n onn ouv eau da nsu nchamp de r ech e r ch e qu e l e s A m an d s
av ai en t d éf ri c hé a v an tq ue lesFran ça yj ett tu n r d. La m ad i e l ’a s a is i
a lo qu’ il pr en a it le s f onc o de doy en de laf de th éo lo g ied e
l’U n iv e ré g or i en ,e ll en el slâché ce ne l mp hé de
r e mp lir s a mi ssi on ju sq u out .Ilavait 45 an s e t emp or t a it a v ec iles
pr om e sses ne be lle m a tu ri té sp ir it u e ee tt hé ol oiq u e.
Ce de ux d is p a ri ti on s,e nqu oi fa ut b i en r eco nn a nd ess ei n s ec r et
ro de nc e, pr iv en tlesé tu de slu en ne s de de de mi rp lan : l e
P èr eChan tr a i ce qu ’ it éu nd esd mi èr ed eLu
,d an slesder n iè r e s so n éd it e ur b i en so en t ; leP èr eH ercsi kpar
que s a pos it io n àlaG ré g or i en ne iperm e tta d’ om pag ne r de sthè s e s
c om mec ell ed u P èr eB od uka. Au ?Llà sé tu sl u en ,c th éo lo g ie
cath ol iq u e qui s e tr ouv ea insi f r a ppé e. Ca en sp ects de l a pen sée d’ ri
de Luba c mé rit ee nc oree lo ré sp our leb ien lis eet de s a
mi ssi one nc e mo nde .
Le pl us d é c f, àv raidir st p e ut ?êt r e u que iond e mé th ode .La pen
de Luba cn st p as fa c il e à e lo .C’e st il ut p a st rè slong t e mp su n
pr o ss eur de th éo lo g iea tà un pr og r a mm ea ca d ém iq u ed éfini,f ac il e m en t
r ep ab l e; ne f o pl th éo lo g ien co pt uel do n ton po ur r a it
r e t en que lq u e sr ésu lta ts de hor s de l e o e. S onœ uv red év elo ppe l e
pr og r a mm qu’ il a v a it e os ,– san sp ré ten d r e l e tr ait e r c om m e il l’a fa

"# $% &' )# *# +* '+, -. !" #$ '( )* -" !) *0 1,232" #(.+ 5# 6(.7 8) '94( 4'+
: < 15 '( $7 C3 1D 1A 74 ,4 '+*7 $E 1I J= -2 K,23 32 L# *. ++
7# F'/) 4'+: < < > ?1 5' A, $7 +# * B C3 31 4'+ *7 $E 1; JM -. N#
C# O' FP +# ,1 R/ $/ ,. )T GHH 1 MHJ -. N# *2
+1 .4 SF .+ 5Q *# .N /(
G
*2 H< GH F1 #/ 4, A7 *1 /4 D. 54#+ 9. ($ #* @ ((2 <G< .,
* 8# HI GH F1 #/ 4* ./ B ++#* 54# 9. ($ #* A, @ (2 <? ;<=>
., 4* .+ ** .4 1$! /# $. +, &! *0 /$ ($
u a it é xp e
xt e nt c ur en ir
e nc n u us n n s a p ut il ér
n i e r st e f
f ne ’ qu r e it xp ’e
e sé st ne e e, i is
g É ’ l de xp r êt d’ t en
n He a s de i b r
a l st ’e s ne i c ba de de e
c ac it lu
ce uv , s ée n an t e
c ba P u d a t e s e l ip c is ét a v a il r a p ne
e e pr s ur e t ac ux i c ba vi P
a l de u e r ît il s
g ll u d’
lu b u ’a
c ê e s a p ’a i qu a p ’a ne G é it rs
té ul ac s n ti rs
l a r a eg en is
e ll ll si
n He on v e i og C e:
th rr it
e sé p e tt ti st pl le re ri c dé ur e gn
i it xp d é n i e c d s e l n ti si is d ur ge
e , ce ér i ph
b ri i ph ge r
b n He i d r ca u d s l na ti r e t n i n ti
de p m co e r ge
li rs e p ne r e t ui
e, e t ce st xi it a v a r e ut l
à , si c r He èr t ô ec i a tr h s ge Ge
ss vu s ir a
4" D- 5 +(8 Pré fa ce
b out du c om pt e–,dan slaleço n i ur a lede so n mi our s :
3
«Apo lo g ét iq u ee tthé ol og ie» : in te nc ed e laf oi tinte nc e pa rlaf oi
In lli nc ed elaf oi pa r «lac onne xi ond esm tè r e s e tle li en av ec lafin
de r n iè red el ’hom m e» (V a can I, De iliu s); nc ed ec e sh om m e s
en t et f on tà pa de l a lu mi èr ed e laf oi,c ela po ur sh om m e s en
en t av ec pl us d’ i nt en de pr of o ur en cor e, i n t en té e tp ro fo nde ur qu i
ne sed écouv r en tqued sleChr is t.Sa mé th ode ,e e, co n si st e à e lo r e rla
Trad on. Il c on en t pr en d rea us ux qu’ il é c ri t da nss on M ém o sur
l’ oc ca sion de m e sécri ts lo qu’ il e ssa ied ed ec e fa ité so nœ uv r
«S an sp ré t en d ref rayer de n ouv e lle s a v en u es en sé ’a ip lu tô t c h e r c hé , s an s
au cu n p a ssé is m e, à fa ec onna que ? de s g r an d slieux c om mu de
l a tr ad onc ath ol iq u e. J’ a iv oul ul af air ea im e r,e n mo tr e rlaf éco ét ou jo
4
actu e e» .
C’ st sla ad it io n qu ’ tr ace de s a v en u es, r e pr de ss en ti e oi s
ou b és a rè sq uelq u ess iè c le s , r e li en tr ee ux sp oi n de que, tr op
so uv en t,dest hé ol o sp «c ssi qu e s»n ’e x a mi nent qu’e n l e si so l an tlesu ns
5
de s a .Onapu pa rl e r «c ou pe s ag it ta le» .LaT r it io n, ef fe t,n ’e st p as
po ur lu iu ne c ol l ond ’ou ag eso u de mo um en ts d iv e rs , ré p a rt is su rla
6
ut emp .E ee ne e, u ne «for ce opu ls iv e» ,eee ef ru it de l ’a c ted e
foi de to us ce qu isontten slac om mu iond uC is t e t e en d
po ss i b l e, à ch aqu e mo men t d ut emp ,e llen ou ,e su ppor t e, l ’a c ted ef oi
acu C’ st ai n si il p e ut s e sq u erà écri re, lu is ip ru de n t e tm êm e mé an t
àl ’é dd e to ti on jo ac mi «Jen es erais p a sl oind ’a d m e tt r e qu’ u
so rt ed es emi ?jo ac mi sm e[ …] f otr a to an ted ec e
que doitê tr e led év elo m en t n or m a l de laTrad ionc ath ol e» ,ce qu’ il
pr é c is ee orec om me«lad écouv e rte p a rl’Ég ee e mê me, aul ong de so n
pèl e ri ,delaperp ll efécond ité an g il e, o ,face à ch aqu e
si onn ouv e e, e e, en u ne eg lo ba l e p a r f oi ff ic àsais
7
pr e mi or dd an ss at en e ur a en ti que, ae tv etera».
de Luba ce rim ea in qu ’àtravers l’ to e, l ’ É g lis e o e,
ell ea ugmen t e ses ac is ou to ut a um oi ns , l e sr en ou v e lle. La T ad it ione
econc edel’Ég eg ran d is s an t slaconn a is san ce de s e s
my st èr es.S an s d ut ou tr om pr e l e li en av ec leC is t,V erbe i nca r né, l ’ i déed ’un
semi ?jo hi mi sm e p erm e t de pen ser que laTr ionn e se lim ite p asà u
ré pé ti ti on, e ee us si d lo ie m en t,a ppr of ond is s e m en t e t f éco nd .T ou t ce l a
M
7# LV WX E1 @ X- '('N $# ,Q 8'('N4 # B17 2.( 3!44! 5!3( !6 17 .4 ./ I: ). 4 ?1 M=
MI;K 3" 61 7. 4. 9&:. 9$." 1D 1" 7# W/'$[ 1 <; J1 -2 2
J
7# LV WX E1 ;7 <. !9 4:.+ 9$ <!9 7+#$ =91D 1 K $& *5 ')-(] ,# *1 ,2 ^^^ 3331 -2
JI2
_ L. )8 ,Q '7#7 # >* =1 .4 $9<! 0(#5 Q' 7# 5'$- #* ,. -'$ $+ #& 4'+$ #7 #(.
F' 5!3( !+ 4$ =! #" 4! >. <<( 47#L $9 0(` 7. '4/1+ a^^^3 33> Z b
#) #> '5, '9 ;1
C' 7# LV WX E1 '! 9? /4 $9!9 =$ 4$@ #! 9& 94:? /4 $9!( 3!#9!44!1- 2 I; >
3" ;7 <. !9 4:.+ 9$." <!9 7+#$ =91- 2 = 2
&! +* (# $# 21
I
I<2 "$ *" +( 0*# U2 4/
=
=2 >= ZZ -2 H H G /# 9/ -, *#
#B Q4*,`( +* (4*# AN .5 +/ U# @ 1 . "$ "* $. *= $" 8(! 1. *= 1 4B
+, F4. +4 4* / (# 4, .N (. 4% $+ @ 1 XLL3 C D2
Z
GHH=1 /# \ <;< 4* ./ &! ." +* (# $# U2
<I> #/ 5(8# #* 4* ./ ++* /$! 21
> -2 <MH Z (! $8 * .+ #, 4Y 8, U2
é it ép a st ll
ne it ad ac
hr
t e u e i D de n da s li t rè vi
a l st r , qu
ss e gr pr ir s hi e é d i ’ l si xp H.
v no h ut ab r e
u a ir e il i d s vu r ti e ll ll ti a tu
ù d’ Év ’ l de e u ét ge na
ll s li nc
u iq it e pp
nn tâ e h c r e h ec r a l e ir n c u a ut hi
ne e: t hi a t en t e ut r ga
i f ri ’ qu e n. h c
de e ll it rr s
r e ll hr n n da us ux
l st ll pr vi u st ll s d
e gn li n vr ti ec
en ad de s e r ut
a l s lu e gi
e vu ts de t an p li
rf a p rs t an en il tr n da e
ll
s ur it nd n iti
s n s n u s e u lq e r ît ir
j e, p de
e: de n u l’ it i qu ir rs
e ir ce e i ér de vi iti
xp ll an
si e nd t e té si v vi
e l e qu ve vi ir rt v vi
e l e qu ge lli e t n i F i ti
ur ys ge e t
. ge i ll e ge i ll
c r e e pr g u nays ed el ’E sp ri t Sa i n t dan sl’œ uv r ed up eH en ri de L ubac 9
ne pe efair e qu e pa rl sp ri t?? .P ou rsec onvainc red ec e que v e
L bac , r e li so n sp arexemp af ina led eso n po Jean III:«À tr a v e rs
ce hum bl ee en ,a lé p a r ef idél ’E ri t, u n jo ur ,ava ssé.
Le rit eE sp .Leseul In sp ir a te ur d’un r en ou lle m en t
aut h que. Un an d so u ffl e ophé ti que a ré v e po ur a i n ir e, l ’ É g lis e
en èr e. Il ad ébor dés esl im ite s,et en mê m m ps qu e leb on pape“tr ouv a it,
s an sl ’a vo hé , lec hemi nd ucœ ur de sh om m e s d’ a our d’ hu i ”, de pa rt out
da nsl e mo nde one ouv eau l’év i de que l’ É gli se » .Celu iq
onna ît laT rad it iond e l’Églis e, qu iy fa it,e n qu e lq u efaço n, sad emeur e, sa
que l ’E sp ri t?? ne s e l a is s e p a s en fe rm e r ec que st ro ps e .Il
su sc ited esé clair si mp ré ,desr en ouv e ll e m en ts to ut pr ép a r a m is que
rien is s a de ne r.Ilrév eil le, it s an s cess e led ép ô t d u Ve r be
i nca r né.C st slessaints a v an ttou tquel’Ég tquel’on pe
ecu e rlac onna is s an
ona th k it ouv e rt u ne vo ee n repér an t com m en tleC hr is té mer
que pag ed el ’œ uv ree t en est l e po i nt f oca l . ne G ui be rt a r e pr is ce tt e
r ech er c h ee n év alu an ts ou s div e rs b ia ac hr is to lo g i e pr ésen ted sl’œ uv r e
9
lu bac i en ne .LeP .B oduk a l an ne r ech er ch e mi ir e àp ro po de l ’E sp ?
.S iu ne l ec su p e r f i ci e ll ed equ e lq u e sl iv r e s de Luba cf a pr e ss en rq ue
to ut c o eC is t, ne c o nc e r ecu e il li ed an sleM ém o su
oc ca sion de m e sécri ts év oque l e su r J us ??hr tq u’il e û tv oul u etp e ?
10
êt red û éc , il n’ y a rien de t e lp our l ’E sp ri t?? .T out a up ss ec onvainc ?
t ?on r a pi m en tquel’E sp ri t e st po ur L ’E sp Chr is t, qu e s a
mi ssi on pr op ee d’ un rs a d’ i n or is erleFait d u Chr is t:«Le
ac l etv ous ou v en ir de to ce que j e vo us a i d »(Jn 14 ,2
our t an t , l a l ec tu redu o uk a vo it l’E tsedre da nst ou t e pag e.
O r is an tsa lec tu red ec esp ag ess inom br e us e s en fc hapi tr e sr és da n s
un or dr ed e pr og r e ss io n de nt ,depu is laR év él a ti one tsa tr sm is si on p a r
l ’ É c ri tu reetlaTrad it io n ju sq u ’àl to lo g iee n passan tparlaT
Chr is t e tsaM ee tl’Ég e, il c ondui tà unc ha tr e ca tu la ti f où il ss i ne
l e strait s d’ u ne «sy n th èse de pne um a to lo té g r a le» .Tou jo rq uelq u e
b out o pr en ne , l a p sée du P ed eLu ’e or êt rea en tiv e à ce
que «l’E sp ri t d it a ux É g ». out e l ’a c tio nd e l’E sp ?? or de ?t ?
e ll e le sl im ite s de l ’ É g si b l e, m ais tà l’Églis ed ’e n rec onna ît r e le s
f ru its e t de l e o nne rh os pi t a té .LeP .B od uk a mo tr eb ien que, si po ur
L bac , leChr is t e st lec tr ede to ut etl’E sp tramè ne to our sà lu i,ce
mo uv e m en t n’ e st j am ais u n ré tr é c is s e m en t , st u onda ti on .S ou s
l ’a c ond e l’E sp ?? ’e sp de l ’ hom m e s ’ ou ea um tè red eD ieuà
mesu r e qu’ il s is s e pé né tr e r e tild lo iea insi l e srichesse si na en d u es d u
;
7# LV WX E1 A* #* B! <C 9= !& !4:? /4 $91- 2G
dV 3W '! ;C 9=@# !&(> 1# $9=&:* @9 !" #$ '( 15 '(( $7 +# * B C1 D. *1
4'+ *7 $E 1Z -2
H
7# LV WX E1 ;7 !9 4:.+ 9$." <!9 7+#$ =9D Z 2
-2 &! +* (# $# <. U2
HM H= GH F1 #/ 4, A7
/4 #+ 54 9. ($ #* A, @ 2 + )* &! 0# f1 ce c2
<
2 G< ;> ! @# != &. U2
tt ép a l n ’e
ys vr t ri l , t n i a t ri ti
t ô ut pl c é f ne e il
uj ri en u
de H. n li d ur
en vi e r il vi e s li
b é d t n i a t ri d s n Sa s e s li
tt d’ ce ff s c ba èr en a l n ’ qu
pa , s ur n i e i g
de pi ré pi s li èr
le , é it n ri a h c s ’e
an i év
g an u ne n ga
r e ss ri sp d B P. P
. 6) it ut ss e r a r fe r Pa
ri té t e r e s li e iv st r
u d t ri l c ba u de H. de
lu t n i a re ri
ut is és e vr li ’ l
r e ir de i nf u si hr l ne r e nc
ti it e r tu t n i Sa
t ri s a l si u ce
an l is
en i Ét a h c à
ge i a v a si c r He D
. u e i D de ce li il r
ut e t vi e s li n da ’e
n u e j a r il vi it a l ne
a it e qu s vu
s e é rr ti l a i d s de s n da t n i a
it c
ui it a v vi e nc n de ut
8
uj c r e h c ir
e t e ti
d i s , lé il pr r g ti en
ve u e i D de t ri l ab vé
a p it sp l , é it tt ce e pp ce st xi e tt
XX de it ra rt l e l u
e ir d ut t n i a ’E s ut
èr r tè M Le10 Pré fa ce
Ve r be. L ba cn ’hé sà c ru ne f or mu ea uda c i e ed eH an s U rs
11
vo nB alth a s a r:L’E sp ,e n que lq u e m an iè r e, «a ?Llà d u » ,c aril
ous l a is s e p a s «r e st r e i ndr e» eV erbe, «e lu i fe rm an t n ot rec œ ur ». cette
p e rs p ec tiv e, on se ré jo de l a sé ed e l’a de ce ét u
ne um a to lo g iq u e v e ut c on tr ib u e rà une th éo lo g iea f ca i ne qu i ne so su n
re m en tp os és ur qu e lq u e m an iè red eth éo lo qu ec e so m is la éo lo g ie
pr od rune sp ncœur pl e i m en t ca inetplei m en t d oc
’E sp ri t d u Chr is t.L’Éc tu ren e sera im en t com pr que lo rs qu ’e ll ea ét é
lu ed an st ou sl esc tu r e s de l a t e e. L’ nc e ir itu e e, f ’E sp ri t
a u cœ ur de l ’e sp th um a i n, e st l a om e ssed el a parfa lo an ne e.
%L "L #B H5 E= 9# A? 6C: < 9@ ? IAH ;

X_ Ch _ W UX gX e 1 @ L# g. ,> c* 1(` 5' #(6 7$ C# 7. '( <$ @# !!=E 1= I
: <=J ?1 Z > = 15 87 Ti*, $# Ti ]/ 61 7. 4. 9&:. 9$." 1- 2I
Z2 ++* /$! 1 B # *, #, 4Y @ * .+ 4, -2
$! +* B # /9 >7 .$ ++$ 4+ 4, -/ 4+ XLf eg V g U
J3 HC
ll r e ét ge u e it pr ri
l de it ru ll sp ge i ll e t n i rr ul e t
a ur e is a vr ri l
à e il ne ri af ne u t, ri a p e t ui
th a , it e i g e t vê
a p it ri p
e h c er h ec r a s : de e tt ur e ut vi t ui
s n Da n l n
ne be r Ve e u st e t ri
us l e it a p e t si u de H.J+
ou ss oitp erm is d’ e xp rim e ricinot r e o onde g r a ti tu àt ou s ce ux
Q
qui ,de ès ou de lo n, ont a i dé e t c on tr ib ué àla ti ond ece
ét u de .
N ous pen so ona th ik,d oy en de laf té de th éo lo g ied e
l’U n iv e o ca leG or i en ne , qui ous qui rà fleur .Il
aur a it ét é d i ff ic iled el a lis e rs an ss ona ccom p ag ne m en t;« ne pe r p ud nos
m mo riae iu s .»
N os sr emerciemen ts vo us qu ’àt ou t a ut r e, à Mm eJ ean i ne Q u a r
qui ,end ép de s e sm ul tip le socc tio n s,a bien vo ul u c ons rs on temp sà
cor rle man us c touv r ag ee tnous f ou r n de s c on s e ils ut il e s.Aux
a mi ,c onf rè re sp rê tr e s , p a r en ts e t b i en ,n ous e xpr im on sé m en t n ot r e
r eco ce po an tm or a l e que m a té e, qu’ ou sontappor té
p en da n t nos ét u de s doc to r a le s .
Àn os s œ :V ir g in ie, Fr ne e t Ag ès BO DUK A, mp or té e sp arl ’E sp
Chr e, n ous d é d io n s ces pag es.
+L D 9: 3M N- O!
"$ -.) .* )0 C E C 76
èr P u a t is u d
rit e n i c an s ur
n s il ll e ri t , de i ’a l ur an s is a nn
e l ga s ur e it fa s
ir ce de t ri ge ri
e r ac upa it
a t an pl , t n f vi
e
a t ea a ré
ge â ’ l de e tt n de t en vi g ré i f ti n P é it rs
ul ac c rs He D P. au s n
tte a s li a ré i pr
de f pr n il ’ u
% +M (M .& -1-O! " %" &- 3( 5 ,M
PL /?Q H 9 < =* 29 : =9 !?R@ E
AM Af ro n te m en ts my st iq u e s
AP Aut r e s ad ox e s
ATMAugus tin mee tt ol og i e mo de r ne
ASHth éi sm ee ts en s de l ’ hom m e
CCa th ol is m e
CD ac onna is s an ce de D i e u
CM us sti cu m
ECAL’ lis ed an sl ac ea ctu e lle
EF L’ ne l Fém i n i n
IExé g èse mé ié v a le, to me1
II xé g èse mé ié v a le, to me2
III xé g èse mé ié v a le, to me3
IV xé g èse mé ié v a le, to me4
U Le sÉ g lis e sp art ic iè r e s da nsl ’Ég lis e
u n iv e rs e ll e, su iv i de La m de l ’ É g li s e
ET L’ tu red an sl aT rad it io n
tr e en a ut ou r de can II
FC La Foi c hr en ne
FTM Le Fo nde m en tt hé ol oiq u ed esm is si on s
is to ir ee tE sp ri t
IAMImag es de l ’a onc h an i n
ME Méd ti on su rl’Ég lis e
MOEMém oi r e rl’occa si ond e mesé cri ts
MS Le tè red u S ur tu r e l
ou v eaux pa r ad oxe s
P ad ox
cPicd e laM an d ol e
E ad ox ee tm tè red e l’Ég lis e
G ti tec a su r tu ree tg râ ce
ILa os sp ir itu e ed eJ oachi m de Flo e, to me1
II La os sp ir itu e ed eJ oachi m de Flo e, to me2
RD Rév él a ond iv ine .A ro n te m en ts my st iq u e s.Ath sm ee ts en s
hom m e
RF Re da n sl af oi
s e h c r e h c
’ l
de éi ff ti
r ll té ri té P PS
r ll té ri té P PS
na e s hè c té Pe PN
ys r Pa PM
ir i
s e r Pa
N NP
na ys M
su
a it
M é bb
H HE
g
i ét
ti Va ti En EV
ri Éc
é it n r e t a
ul EPE
d E EM
d E EM
d EM
d EM
r e Ét
s ri Ég
my p r Co
l De
c i
hé is
r Pa
f
HC
.% -& 1, %,n
e
l
i
n
c
n
s
i
de
l
t
i
e
e
s
n
e
n
i
h
c
)
s
e
s
r
on
de
de
na
E
e
e
ul
v
s
)
u
ur
D
e
s
ut
ng
i
(
i
r
de
g
d
nf
É
f
d
ne
é
s
on
l
g
na
i
2
nc
t
,
i
m
g
on
e
o
d’
l
a
on
e
hi
i
E
e
,
c
r
e
e
e
1
14 Siglesetab rév i a ti s
SStu r e l
THITol o ed an sl ’hi oi to m e
TH II ol o ed an sl ’hi oi to m e
TO T ol o occa si o
TP Te il h a r po hum
SCDS mi de
VF Vo o F an ce
SL -?; H 9 < %C B 69 <
AA Ap sto li ca m Ac tu o si
. li i ( le s a
AAS Ac st o ca e sed is ( sAc su Sa S ge )
AG Ad Ge s
CN Cité N ouv
u Re e i n t e r ti o u rs io an ça is e
cf . co en d um
DS De zi ri d i S bo ru m ,
De it iu De um
DV De bum
it io n s
e tc. et
L sth eo l og ca e an en se s
GS Ga u iu m e t s s
Ib id . Ib i (a u mê me en d ro
ID ID e mê me a
LG um en gen tiu m
LV Lum iè r e et V i e
NRT ou lle r e e th éo lo g iq u e
n. Not e
ri en t a um si a ru m
sb ru m O rd i n is
RS PT Re e en ces ph os op hi qu éo lo g iqu e s
RSRRe en ce r e lig ie us
SC Sac r os anc tu m il iu m
S.C ou rce s c
tr ad . tr ad u c o
UR Un ita ti sr ed i n t eg r a
VS Vi e sp ir itu e
VTBVo ech n iq u e a B i b l e
t e ir b ca
e ll
o ti
ti
en i ét hr S
Co
s e h c r e h c
th il vu
o r e yt e Pr PO
e l cc li O OE
vu N
L
l ( EM .
) it m de
pe d
v Lo ri mi e h Ep ET
a er t ce
d. É
ur e it d. é
r Ve i
ti a r a l c n i f
ym nc n
e v , o i n mm Co vu o i n mm Co
e ll
e t n
iè d e t e L li o ap a t
) s e r ut a l a
m e t a t o
r a l de ti ca
s n ur
st d

e, r st hé
e, r st hé
na ur"( &, % % "# ". &
ut r e un i n té rê tthé ol og iq uece n, de ou eden ouv e ll e s
O
p e rs p ec tiv e sàl ’œ uv red u P èr eH .d eLuba c qu i ee na ctu a li té m a is
d on tlad im en si ond um tè redel’E sp ri t tq ui y e st c on t en u ed emeur e
i nc onn ue. P lu s g é n ér al em en t , l ’ i n té rê t de l a d iv in nnu de Mg r La nd ux e t
D uinc onnu de V. D il la r d) , ond ogmatiq u e po ne um a to lo g i e s cc ro
ubli ’E sp ri t (c f. st p ass éàu ne ne ob s ssi on ’E sp «an s
que l ’ on so to ef oisparv en uàu n pa r ad i gm enouv ea u tiè rede
pn e um at o l » .M a ed éfic en p ne um a to lo g ied an s n os É g li s e s e t n os
th éo lo g ie s e an t es e st ca fe tre nd out e une ca
pr ol i f ér a ti ond e mo uv an ces ets ect esà ca r ac tè r e pn e um at iq ue .
an ch mê m st p e ?êt r e hâ tifdeparl e r de pa r ad i g m e
p ne um a to lo g iq u e, st n é ssa ir ed e en d rea us ux l e pos tu la t sp u
im en si on p ne um a tiq u ed e la th éo lo g iee t de si rles acc en ouv ea qu i
s ’e nd é .Cetouv r ag e t en ted e lef air ee na ll an t au cœ ur de l a pen sée du
Pèr ed eLubac .Ces acc en so n t d’ une im po rtan ce ca po ur l a th éo lo g iee t
l’Égli sea fri cai ne sq uan d on sait que leP èr ed eLu caé té po sp io nn i e
de l a éo lo g iea fri cai ne .«C’ st [… ] p a r strava de th é o l ut co ur t ,
m en és san sp lu s de so u c i de ri qu’ e ur en ou f r an ç a ou be l
que sec on a, s’ il pl a (e t c om m e j e l e so e) u ne éo lo g ied an s
l aque ond is ce r ne radesten da ,descou l e ur s,desman iè r e s de pen s er
13
af ca i ne s.Cela seferaa insi d ir e to …» .C’e is on po que lle
vo us ne tr ouv e r e zp asiciless rs a ur s ca i n smais vo us y
dis zl est en da nc e s , l e s c ou l e tlesm an iè r e s de pen ser af ri
Aan tt ou t , l ’ ou ag e vo ir e àl ’A f riq u ee n qu êt ed ’inc ul tu r a one t de
nouv e lle év an g él is a tio n, qu ’ ne fa ut pa sé teind r e l ’E sp ri tq ouv r e àla
ca th o li c hè r e à L bac m a is to ut e xa mi rp ou rleren ouv eau
li sea fri en év eil. N our ri de doc tr i en ou eau que su sc it e
l’E sp ri t a uq ue l e ea sp ép oui rad an slad ou ri ce qu e l e pa pe
ul VI l a is s a en tr e vo ir a v ec de s ac cen ts ém ouv an ts m 1967 ).
Rom e, le0 4f év ri e r 11
G
EF 2X 2W3e Tc LA b WjUL 1. 18 721 =#. "G 4* =1 7.4 ./ 9C9=7< 1- 2G <J
M
WX_ dV 1 '* =1 7.4 ./ #$ +* !, ;* 9=! != ./ #* <<! 4! &7 3!4. <!" =& !9 =$ 3$=79=17 .4 ./ 9
!" #$ 1P *Q -2
Z2 .1 .* 4+ 8(! IH
(! $8 *+ 00! (# 0. 0# H! "$ $" *H $! fgU3 f2
2 (! $8 *= $! $. += &( F" (2 ce D2
20
i a 7 (1 it Pa
en xpé e ce an ’ s e ir ll
v r e l , ne à éj d ne i ca g É ’ l
de ne u de H. c é it
e i a vr ui il
ti d it a r d u vr v
… s ne i ca e s ur e r ne r ce
ri af e h c r e h c ux e h c ts e uj
a l ur a r a l st ul e s ut ri
s e nc e ll
th it a uh u e i D à ît r e u it st
, ge , is é op n i ca af e ir fa
o t e i og ux de e th
rs e l ur ba ce
e l a t pi ts
t n ge ga
ux n ts e l a gn d
la , l e it ir e i ér pr ce e il
ut e il ’ s e e, v e r En
de s e us s de cu u a s an s e st ti i f i gn si st xi
it l is e i og
12
a m en ut it
s t ri l de e i a rt ce e Le l de o ’ l De
. ît ’a p a l ur e i Le
e ri co mé
n i Sa ys
gn ga
vr u ét e tt ce i a rt
-1L’ère s s t don cp ointà a en d re: e uv ree xac t e m en tl’èr ed u
C hr ist. mmu ca oC hr is ti, ide st Sp usSanc tu s.
ME , p .179
« abon de Di e ul’aré pa nd usur nou sàpr us pa r J ésu s??hr ist no tr e
Sauve ur .
T it 3, 6
«O ui,g râ ce à Di eu ,[… ]o n r ur t p lusvolon ti e rs àl ’Esp Sa i nt ! C ’ e st ir e
lan é ssit é , à ce té ga r u bo e[ … ]d ’une sai ec clé sio l
], e t d ’ une pr ond e th é o l s ir it ue .
Jean ul II,Cong rè s de p um a to lo g ie, 26 m a rs
st ce t E sp ri té q ue le m onde ne pe ut ir ,p ar u ne l e v o
pa s n i ne l e r ec onna ît, m a is q ue v o us nna isse z,parce q u’ il de m e ureen
vous.
Jn 14,1 7.
»
co
it il ’ q ce vo e ec r vé de t ri e l I «
. 82 19 ne Pa
» e ll p e i og of … [
e i og ne ogi l o é th nne ne ’ d d, ce
d t ri o ec
»
on i of té L
it ir ti i n Co
eco r e ll tt e ’ n t ri p E ’ l de,. &( M) &, M.
tp um to lo ed el ed L c( ??
L sà jo o m ou m tq ue ov oq
14
m tsap .En mo tl mp spub tio tles
i éo lo ab ib o àl
15
th or om m .Or,le èm ed el o ro àl ed u
P ed eLu m ov o tm êm e p a r ox là mi L
vo or t ouv L’ tmis p arl rlerôle
mp C tse ài um run èm so uv mm
ép arlac o tio rla mi o mp F
sr éf àl a oi èm o aT .E n
m tm ed u C tm ed el .Les o tio
tio nd one eetcom mu ioneschato lo so
om m tréa eav tsinon
m tparl .L’ou ag e ed um ed e l so na c o
o poi tà cô ou ho um ed u C tma o tio
.Ile fa o ee tà la ond e
l .Lesin io ed eLu tê een om med es
so tio sp ro po sp our ouv m éo lo ed el
rto ,e sp our ts e so àu o rl
ouv m Af tse
ec om m ef o m en t ed u C
tio ou ad tio nd sl’édifi tio ed ’u
om mu io lis ed eD ieu.
Avec C an tr a ine ,etpour l esÉglis e s Af e, n ous e sp o
e nouv ea u, l e pn e um tik o s en èr em en t c ép arl’E sp ri t tv iv an t
dan s ou s on l ’E sp ri t d u Chr is t, là où l’ ho mm lu i?mê m ris que de d
16
om mee sp ri t, là où l’ on ob st ru e to eac ond e l sp ri t d u Chr is t .Il fa
onne rlibrec ou rs àl ’a c tio nd e l’E sp tà sa pe onne s sr onc e rà la
rech er c h ed ’u ne um a to lo so li de .Une ré fl e xi ond e pl us rl ’E sp ri t
ed ’une ffor ll i nc ea us erv i de laf oi e t d’ unn ouv e linté rê t
J
EF 2d 2E _f e X3 _c 1 @ L ` ,$ .( 87 #( $& 7$ U# 47#L $9 >. <<( ^^3
: ? M> G MK 3" 47 #L $9 2D '$ $'4* *+ '$*- 25 6 G : ?= G> =G
Z
3( 7# %, $% 7# L2 L# F4 <$ 9=!# .& !44* >1 9* ! $&!' :G ?K X2 E. l. '*
>. <<( .J .0 !# *44*# !& !" #L !9M >#$ 9=. :G ?K E2 E. /' '* 4$&* &N 4= *& !4
<) #! !" !" #$ '( :G ?K E2 R# .1 O+ 4!9$.4 ./ <( 9!9+#$ =.9 !" #$ '( :G
=
EF 2d 2E _f e X3 _c 1 @ 47 #L $9 2D '$ $'4* $& /# *+ '$*- 25 6 G : ?1 -2
=G;2
<<< B1 +, (# ./ k #* /Y .5 +/ U# UX
m ? HH; )*+ &! &! ". P. "1 +. &! $* 4/ //# HHZ )*+ &! 1.
$< "* H$ 1 *, c2 HHZ 0! "! K$. "! $. *K +. 0 (< .# += *" "$
1 HHM *+ () "# &$ $! 41 -/ &. /. .$ -#+*#/ FF4, *$
<2 <<< 1 B , (#+ ./ /# $& k #* /Y .5 +/ @U# 21 <<<
G b C . "$ 1 B .5 +/ .( 4+ /7 5. /# `k 4, .5 UX
ce ge e nt i ’ l de t v lè e r
t n i Sa su e i g p ne
en an rs e t ri d
ut ’E ti ut c
e r ît a r a p is e e l e
e t n i Sa ré ti a mm o h ’ l
en s n ér qu ri d’ h G.
ll Fami e g É n, n c
e lis g É ne i a vr n ca an a is in iv l de n ica f cti an s a l de
e vu en t is hr nc llige e nt i e i a vr une d’ ur e s ly a cat nde l e t ésen pr
n i Sa t ri sp ’E l s, en s ce En e. u riq en ne en i ét hr c té li a t vi de et t en lle e en r
de ce en ri xpé ’e su n xi fle ré ne en i ut de ir rv en i a r lle ut su is Ma
. t n i Sa rit sp ’E i g th a l de t en lle e en r un e sé n lu
c ées ag s vi tr en peuv bac èr P u d s n it tu t ri sp ’E
ti c ’a l de é cit i f éci sp nn rs pe a l de ects sp a ux ti atten st i lu ec v a
n la e r e ll e u n ti n c en is is hr r tè ys d rs de en té n n n
n, ti de t e t ri sp ’E r tè ys it a tr vr ui en le a ncip i pr
n i Sa rit sp ’E l ec i g r ne sy en s e é lis an ét e c s e écrit d
t n e u iq g n l a si cclé cati i f di é , ine iv a l vé ré
n, a ré c de s n acti rit sp ’E r tè ys e t is hr r tè ys en e t c ri st lie e r
ne en i bac lu e r uv l’œ , é lit a ré é it rin l de nne ers p e si tr ce en ér an s
e èr P u d ice tr a ré c t e ils u d ce i tr de ré n ssi su n a tr en nc ps écli
t en e r pa ap t en e th ne i ll rt is hr du x pa pha e ur e t de ré
su ur e ut ’a n acce e. ag r ce de té li na i g i l’ it a r d u se
à, e. vu e èr e pr a ad e eur at c pr , néditi e bl e s bac èr
r uv ’œ té n nf c t n i Sa t ri sp ’E th e air t en c s an ç a pl
e s ur e ut ’a e ativ l e r e t cen ré e i ph a r g li l , s e u iq g th ux a v a tr ts ssan e nc
e s n lica de ur e l ’a en gn i té sée en en e ll e actu
ue pr en e ng l’e ré g l a de u ét une d’ t e j b ’ l it fa ur ce pa
a n’ 991) 1896 uba de ri en ’H r uv ’œ u iq g a ne ec sp ’a
0420 In tr oduc ti on
th éo lo g iq uedel’e ér i en de l a th éo lo g ied el sp ri t.E ll e p e rm e t d’ en
ap pr of ond ir lan a ee tl ti on po is m en t de s e ts (1 T h e
17
5,20 ?? 2) .C’e st àq uo irép ond ce touv r ag eenten ro e«la
conna is s an ce d oc qu en ous a vo de l ’E ,g râ ce àu ne nouv ell e
ét u de ’E sp ,desréali té sq ou l en t de sona cti on su rl’âm e hum a i ne ,
18
de sv oi e sp arlesq u e ll e si ln ous e or m m en t co ér é » .
L’ uv r e lu bac i en ou r n o tmaté de l ’ ét u ’e n quê t e
19
pne um a to lo g iq u ef ondé e su rla sy st ém a tio nd ogmatiq u e, so n ob j et f or m .
lo n la mé th ode an aly ti c o?sy n th ét e, l ’ ouv r ag e in v en to ri ee tinte rè te l e s
d onné esp um a to lo g iq u e s de l ’œ uv reet en d é de sp is te sp ou rune
pne um a to lo g ie in e. La ne um a to lo que nous en t en d on s d ép
de Lu ba c, s ’ st u ne ,a po onde m en té pi ém ol og iq u e la s e ul e
rit ér év él ée: l ’E sp ri t ttelq u’il n ous e st rév él é.C haque th èm e àt rait e r e t
s e lo n la sy st ém atis a onc hoi e, l e s er ae n rappo rt av ec l ’E tson
ac o an sp our a ut têtr e r ech er c en lu i?mê meetp our lu i?mê me. La
ul té m a j e ur e r e st ed e savo ir ’œ uv red ’H .d eLubac pe ut ec onsi d ér ée
com m e un co urs de th éo lo g ie sy st ém atiq u e. Ce e œuv recom por t e u
qua r ne de vo lu m e sp ubli és, qu e lq u e s d ix mi ll e p ag es et ce n t a i ne s de
20 21
ré f ér ces .S ona mp ur e nc ho ix qu an t aux ou ag es de ba s e .D ec e
fa an somettr e l’ é c la ag e que l ’œ uv r e pe or t ersur un que l c on
év elo ppe m en t d um tè red e l’E sp ri t ,n ou ou sl im ite ro n s a ux ouv r ag es
pr i ip a ux.N ous opos ro n sl esconver nc e s , l e s d iv e r nc e soul es avan c ée s
qui s e r a ppor t e r a i en tà l’E ri t
Le èr ed eLubac n’ a pasé c it és ’E sp ri t tsonœ uv ren ’y
po rt ea ppa r e mm en tpas.Tou t oi s,cetouv r ag e yr ec h er c h er a l esé lé m en ts
su sce pt i bl e s de c on st itu e rl’a mo ce d’ une doc tr ine rle my st èr ed el ’E sp ri t.
Le sq uest io n s c la iq u e s ne um a to lo g ie s e ro ppl iq ué e s : qu ’a m e t ?
e ll ed e la pe onne e t de l ’a c tio nd e l’E sp en r ap po rt a v ec l a ré on, l a
T it é , lac ré a ti on, leC aV ier Ma e, l’ É g e, l e ss acr em en ts , lag râ
tl’e s c h a to lo e?Quellee st l a sp éci f i c sona ctio ne n rappor t a v ec
th èm es d og m atiq u e s ?C om m en tl’E sp ri t ag ?il en l ’ hom m e, da nsl ’ oi r e,
da nsl esc tu r e s etlesrelig io n s ?Qued ir edesapers onn e, au ?Llà de s
mu lti pl e s f i g ur e sp arlesq u ell e sile so uv en t en ag é ?Lasp éc i f i c de so n
ac o ad so uv tparlesco sp ir a io n, mi na ti on,
I
EF 2e "1 MZ> M=
;
C3 158- XW WX ncg X3 _ eec "c gh L Tc g1 O9 J* =& 9
4:!" 9! !<! 90 91- 2
<
EF 2(.* i* ,8 ). ,4 ,4 '+ 7# O2 _c V_ eh hg b eXU _c e 1 '* 44*+ 9*1e ').
EF 2U 2& '+ WX Lf gX e b d2 EU X_ X3 _c 1 '! >* #& *4 '( 4: <<! != 9."Q (3 1- 2Z
G
EF 2 >* =1 .4 $+ $9<! : ?1 > .# 9<C9=$ <, ': O( $9=$ !!=4:? /4 $9!*(; .C !" !, ?= !1 $9=. #$ : <JJ ?1
J( #" !4 : <J= ?1 $ 9=. !!=O 90 #$ = : ?1 ;7 =* =$ ." 9(#4:? /4 $9 : ?1 J( #4!9 !<$ "9 S$ !( : ?1
A B! != ;C 9=@ #! 4:?/ 4$9! : ?1 '* T. $+ 4$ : '* 57 374* =$ ." 3$ : ?1 '! 9?/4 $9!9
=$ 4$@ #! 9& 94 :? /4 $9!( 3!#9! 44!1* $4 7# '* <* =! #" 7&!4:É /4 $9 : A!=$ =! =7 @9! 9(#" !!=/ #U
: ?1 '* A. 9=7# 79#$ =( !44! <& !T 4. #! : <; ?2
<I<> 1$ *+ V. &! 0$ $= <;H
+! (# *= +1 +* 1 I? <I ! $= &4 "$ *" +( 0*#
<=; "! &$ 1 <? <= 8(! 1. *= <=I &! *&. *#
<Z= &! +1 <ZM ! &$ <ZH $# (# *=
8(! (& R/ *# +1 +( 0( <M;
I2 #! 1. 0 )*+ &! $" fe UX 2V
GH
2 <=I 1$! &! &! H! P2 U2 b e c *.
H2 *0! &! "= $/"
*" $" $= 0# ': 21 87 cg c D3 f> ./ 4, VL DX
2 -2
lu il d’ t n i d’ s pt e nc en a r ui tr e s n ti
é it s vi st
e ul
st hi it
s ce de é it i g e
ce s li ri ge l , t is hr n ri
ti a l vé t ri rs
ir ff a t n p a l de ss
su r
ef
e t n i Sa l ur a tr de t ri P
. t n i Sa sp
ge ge e pr nc
n s t n i Sa ys d
e qu pp a ut ir s , it
vr u ge xi e l en
s de ai t an
ne tt
r êt l si c i ff i d
hé an s n ti
e t n i Sa t ri sp si ti
n i Sa vé
st f ur a ur e en il H.
z e h c r te is e i g p l a r g té
ge ga ne
rp u iq Se
l e a s ti
l , de l e ri e j b ’ l it f ne œ
nf e l a n st
c é d ui t ri l de
t n i Sa t ri sp s n e l na i tr
r ît c ac t n da ce
ss ri sp ne r ce d i a vr n u ur c ’a r tu
’E t e ce xpys ed el ’E sp ri t Sa i n t dan sl’œ uv r ed up eH en ri de L ubac 21
d’ a is tan ce, de s an c ti f i ca tio n, onet onc or po r a on... do ntil
fa u d ra m e ttr e le s en s en év i de nc eafind ed onne rà l’ de une f or mu o
pr opr m en tlu en ne .
O ut r e lefait pr en d reenc om pt edem an iè r e sy nc o iq u e le s f ig ur e s
22
pne um a tiq u e sréc en t e s ch ez de Luba c , l ’ ouv r po rte ra sona en ti on
su rlac om pr éh si ond uca r ac tè ree ss lle m en tp ers onne l de l ’E sp ri t
iv in de sonac on. Il ca pi t a onna an ac qu is essur s a
pe rs onne e tson rôlea u cou rs de l a ad ione t da nsl ’Écri tu r e. C’ st ef fe t
l’E sp ri tq fa it ag jé su th éo lo en de Luba cd an ss onc om ba t c on
séc sm ee tcon th sm e.
ix c h a pi tr e s , la pu b li ca tio nf a ss or ti rlac om pr éh en si on lu ba c i en ne du
my st èr edel’E sp ri t rs onn eetsonactio n iq ued an sla
ré tio ri e, laT rad it io n, lac on, l a mi ssi on ré mp tr i
Chr tson rappo rt àlaV ier Ma e, l ’ É g li s e, lag râ ce, l ’e s c h a to lo g iee t
da nsl a éo lo g iec om m e u ne i n t e ll i nc ed e laf oi lu mi rl ’E
Le pr e mi ite rad ur appo rt d um tè red e l’E sp tà la ré o
iv ine .À pa de lan atu ree ll e mê me de l a ré on, so n ob j et ,desa
fina té ,de sac onso mm tio nd an sleC is t,n ou sp is e ro n sla ité
’a c ond el’E sp .L ec en tr alseracon ué d’ une ré f le o po an ts
’a c o mi na tr ice de l ’E sp ri t da ns laré po edefoi il in sp ir e à
l’a o om mu ca ond iv i en J és us ??hr is t.D e là ,nous v e rro n s c om m en t
l ’E sp ri t ts ed éfin it lu i?mê med an sl e rappo rt às ona c ond an sl aré tio n.
Le eco acons ré àl’E sp tà sonactio nd an s
l ’ É c ri tu reetlaTrad io n, an t de lacon de l a an sm is si on
i n i n t e rro mp ed elaf oi çu ed esapôtr e s e t de l ’ É c ri tu r e. N ous dé ro n s
l’a c ond e l’E sp ri t or t a v ec l ’ É c ri tu rea ou r de l ’ i nsp ir a ti one t de l a
r ech er c h ed u sen ssp u en ed el’inte gen ce sp ir itu e .Au?Llà de l a
s e ul e mé th ode e xé g ét iq u e, l a r ed u sen ssp itu ec on ae n u
rit ab l e sy n th èse ne um to lo g ie. Le pp or t de l sp ri tà laTrad it io n s e r a
é m en t au cen ed ec ec hapi tr e po ss ur e rle en en tr e l’ or de laf oi
so n t erm ee tp ou rlaf éco da nsl ep
Le tr oi èm ec hapi tr e sec en tr e r a su rlad im en si on p ne um a to lo g iq u ed ela
th éo lo g ie tr in ita ir e pr en ted an sl’œ uv r e lu bac i en .Le pr e mi ee n sera
l’a c one tp ers onn ed el ’E sp ri t fa ce àl’unicité po i nt f oc a l ’œ uv r e
an aly sé Le ed el ’E da n sl’or i g i ne ed eD ieu,d an sl ’a ff ir m a ti on
e t c onna is s an ce de D i e u etsonactu a té s e raexami .Vien d raensu it e
l’e ér i en ce ec om m e so ur ce de c onn a is s an de l ’E sp .L’a c tio nd ec e
de r n i e r da n sl’écon om i e s e pr é c is e r a àp a de so n r a ppor t a v ec l es de ux a
rs onne s d iv ine s.S onr ôled an slac onna is s an ce d u P èr ee t da ns ce ll ed u Fil s ,
c om m e so n r ô lefac e àlaT en rrapp ort àl’économ i e s e ro n t
év oqués .
EF 2RE1 ;> G Ke"1 M J> M ;K ZZ> = GK Tc 1- 2 ; 52
#, Z1 IZ> -2 -2
GG
a p e èr ti é it n ri
e p
s e r ut ir rt
t ri ce ir a it n i tr xp
é n li
dé i ’ l de rit sp l ô r e.
l de , u e i D de ti
x a r e ne és
si
. t en s ré r nde
t e ne gi i li a ur tr e l ga
’E a r a p de vé
ne r e u it st s l e ir h c er h ec
e e ll lli vu l e it ir
ut pp a r en ti
ge ga e r u
tr t e té ui n ti r ga it
e t n i Sa t ri ac r e s e tr pi a h c nd s
a l vé ti n i Sa
ne ti i n c ut
’ qu s n lu il n ti l
ur rt n xi it st x ’a t ri ti l
de c i f ci é sp c ré hr a li
de ti a l vé ir rt d
n ti a l vé ri ys a tr e tr pi a h c r e
. t ri sp a p e é n il ge th
ri ge e t is u d
ce de ti a ré r tu c É ’ l , é it in tr a l n, a l vé
f ci é sp e p a s : t n i Sa
e r it d En
éi ’a l e tr ri a l u
le e tr H. i g e it e l ir ui
en e it tr
s ce s is c s e l a r e s li ti é it d a l
t e t n i Sa e ti en en
tt e ag H. r ur
n hr de
i c ba e
n ti a l u ét
ti c de ti ca i f di é d’ ss
èr r tè M Le22 In tr oduc ti on
Le qua tr iè mec hapi tr e sef ix e r a su rle rappo rt E sp tio na vec
l ’ hom mee n po i n t ce n .N ous pa rt ir on s ’a c ted e lac ré a one nlu i?mê me,
i n sèq u e àl’a c tio ndel’E sp ré a t e ur en sy ne r g ieavec leV erbe. N ou s
m e ttr on s en ex er g u e l ’a or ad octr ine de lac ré a one t de l th ro po lo g ie
th éo lo g iq u ed ’H .d eLuba cb asée su rles or i e s im ag ee t m an
su rlac onn a an ce rs o m ne c om m e my st èr ee n rela ona vec l e
my st èr ed u um a d iv in. Le en ro ab li en um a d iv ine tle
pn e um a de l ’ ho mm aau cen edelath éo lo g ied elac ré a onet de
23
l ’a n th ro po lo g ied ’H .deLubac .L’a c ondel’E tsera ié een
rappo rt a v ec l e pé c hé de l ’ ho mm ee tlan ouv eaut é de l a qu’ im pr im ee n
Chr ?umag e p a r ed eD ieu.
Le li en en tr e leC tl sp ri t tsera le vo qu iè mec ha e.
P our ce fa e, n ou ous i nté r e ss ero n sà l’i na ti onc om mec hef d’ œ uv red e
l’E sp ri t àl’hy m ne ké ot iq u ed eP 2,6 11, àl’onc ti on sp ll ed u
Jou n, àla an s f i g ur a tio n, l ’ onc tio nc hr is ti que, l ’ év éne m en t de lac ro ix e t
en f i n àl’év éne m en tpascalo ?en t ecos t a l.Nous a ppr en ro nslerôle
perm an en t de l ’E sp sla edeJ ésu s?? is t.N ous e xp liq u e ro n s
l’ ide n ti té pr of on de J us ??hr is t etsa mi ssi ondécri te s da nsl’œ uv r e
lu bac i en ne c om mec om pr éh en sparle en ét ro it en tr e leChr tson
Esp ri t.E nf i n, nou sten t e ro de s a is ir c om m en tluv r e lu ba c i en ne c onço
’E sp ri tà pa um tè red u Chr is t e tinvers e m .Le rôle i po r a t e ur e t
co nc or por a t e ur de l ’E sp ri t a v ec l e my st èr ed u Chr o st it u e r a l’a x ec en
té ri or is a tio ndel’œ uv r e, de l a eet eduChr is t,
c onc or po r a ond esh om m e s a v ec leC hr is t e t da nsl e mê m m ps, ext en si
iv e rs a li s a tio nd e l’a c o ré de mp tr ice d u Chr is t.
Le si xi èm ec hapi ad édié àl ’E sp ri t tàs ona c o àp a de l a
brè v e ré f le o th éo lo g iq u ed ’H .deLubac rlaM ed u Ré mp ur .N ous
pa sse ro n s en r e ed e l’E sp ri t da n slam atern iv ine e tsesi nc e s
su rla de Ma e, l ’A sso mp tio n, to ut en f r ô l an tle rôled e
Ma ed an sledondel sp ri t .N ous r e lè v e ro nsleli àl’E
rt ic iè r e m en tl or nc a r on, ’a onc i a ti ond e sa maternit é d iv i
lo rs de l ’ év éne m en t de lac ro ix e t de l ’ év éne m en tp en t ecos .N ous poi nt e ro n s
la sp éci f i c de l a th éo lo g ie m a ria led el’œ uv r e lu ba c i en ne , so n en av ec
l ’e cc ol og iee ts a ond an sl emy st èr ed u Chr is té clair ép arle my st èr ed e
l’E sp ri t
Le pt iè mec hapi tr e po rt e ra su run th èm e ré c da nsl ’œ uv red ’H .de
Luba c: l ’ É g lis eetl’E sp .N ous m e ttr on s év i de nc e lad im en si on
p ne um a tiq uedela pr e mi èr e. N ou spart ir on s de lanatu r e mê me de l ’ É g li s
my st èr e, p ar ad ox ee t de so lien i n sèq u e àl ’E ri t o ee
ré a tu r e p a r e x en ce. N ous an a ly s e ro n sle tr oi mea rti c led uCred o en
mo tr an tle en ’E ri t ec l e C red oE ccl e sia m .N ou s nous
EF 2f h1 Z=K Tg 1- 2 G 1 E1 -2 H KgE" 1- 2=
52 #, Z1 -2
GM
v a t n i Sa sp l de li n
siè ll ce c
a l st ll e t n d t n i Sa sp in tr n
e,
en t n i Sa rit
t en r ur e s
. t n i Sa
ti a tu si si lé
li é it
l a t
, ne nn l de ti na i ’ l de s ul a p
rit sp en t n i Sa ’E ri
ri té te n i a s a l , é it n gi r vi
de i nc d ité l ô r e l e vu
e t de èr su n xi
ir rt n ti e t n i Sa r e s e tr
n ti n u
, on e t e ti
r êt ’ l de vi n i e: tr pi a h c u d
l a tr n c t is
r o nc ent ys d ir rt l
it ’œ s n
e t is li e l b si
és de
hr vi n da t n i Sa rit
de éh p
tr i da r
e u it ir l hi n , t n i Sa
r a nc n s ir
tr pi n i c du t pi n i Sa ’E e t is hr
it fa t is u d
e vu il e vi
d u ét n i Sa t ri sp ti
ti tr r e s e
e Pn e l e tr ét it ét li e Pn
ti i a hu e nn pe a l de s is
, ce l b e ss e r de d’ g té ca
n ’a ti l de t pp
c t ri n i tr
ti l de l a tr
a ré c t e t n i Sa t riys ed el ’E sp ri t Sa i n t dan sl’œ uv r ed up eH en ri de L ubac 23
a rr êt e ro n ss sp ro ié tla mi ssi ond el’Ég e, l es fa is an t d ér iv e r de
l ’E sp ri t .Ced erniers era perç u c om m e l e pr i ip ed e l’un ,d e la sainteté ,
de l ’a po st ol i c de lacath ol li see tcom m âm e qui l ’a n im e.
L’ sp pr i nc ip ed ec om mu io n tr in ir e, co n ur sus rla
conc e iona fri ca i ne de l ’ É gli se ed e Dieu.Alo rs , s e o en
de l ’œ uv r e bac i en ne su rl’Égli s m is s an sl sp ri t d u Chr is t etpas
aut r e m en tq ue co mmu on da nsl eC peup l e qu e l ’E sp ri t an im e, t em p l e
’E sp ri t, m a ison où si de l sp ri t...
Le hui tiè mec ha lé c hi r a àl one tla en ce de l ’E sp ri t da n sles
sacr em en ts ,cesmédia o de l ’E sp ri tq ui é di f i en t et nour ri ssen t leCor
my st iq u ed u Chr en ed elas an c ond escro an ts .D ond e l’E sp ri t,
n ouv e llen a an ce da nsl sp ri t, inc or po r a ona u C is topé ré e p a rl ’E sp
pt êm e se raa ux a v an t ?C de s du c ha pi tr e. e, en d r a l tio nd e l’E sp ri t
da nsl ’E u c h a ri st i e, l ’a c tu a lis a ondel’e ph apa x du sac de lac ro ix , la
c om mu io n opé eavec leChr is t.N ous an a ly s e ro n sé m en tl onde
l’E sp ri t slaP én en po ur p e uq uel’œ uv r e lu ne en f ou is sed es
tr .L’a c ond e l’E sl ’O rd rec onst it u e r a u na xe im po rtan t d u
ch ap e, l a mi een év i nc edel’im po si ondesmainsétan tle si
ce ll ce d u d ond e l’E ri t.P en d r a u ll io n àla pa ’E
da nsl es ac r em en t d um ari e. Ai n si ,d e parla mé tio acr am en t e e, l ’E sp ri t
te lunD on parexce ll en an sm ettan tl ?mê m e, éd i f i e, n ou rr it,a ccro
li s e s an t e e t sanc ti fié e .
Le ne uv iè mecha ré m ’a c onetla pr en ce ’E sp ri t
o om i e s a lv if iq u ed elag râ ce et da nsl ’e s c h a to lo e. L’ ac ond e l’E sp ri t
o si ad an sl li s a tio nd e l’a ut oc om mu ca ond e lag râ ce d iv ine
en Jésu s??hr is t.N ous e xa mi ne ro n slesca or i e s de natu r e e t de surn a tu r e l,d e
desi um na tu r a le vi De um ,ce de gr a tia inc r ea t a ,de gra ac rea t a ,
de donu m pe r fe c tu m nd ef a ss or ti rla de lag ratu it é de g râ ce
de l ’E sp ri t etsonactio n. N ous d é ro n s ederniè red an sla si on
b éa iq u ed up ro ce us un rs e ls ot ér io lo g iq u e. N ous c he r c he ro n sà mettr ee n
avan tlaperce io ba c i en de l ’E sp ri t en ag ée com meDon
eschato lo g iq u e, pr i nc ip ed eg râ ce, d’ il lu mi na one t de s an c ca tio ne n ed e
la co nc or por a ti it iv e a v ec leC
Le de r n i e r c h a pi tr e ré ca an sori ti on sp ne um a to lo g iq u e s
r ece n sé es da nsl ’œ uv rea ly sée i c i.N ous dé ro n su ne pr és en t a ond e la
sy n th èse p um a to lo g iq u ’a ide de c onc e ?Oef s,n ous pr en t e ro n sles
pi d’ a mo ce de c ha mp sé pi st ém ol og iq u e s de l a p um a to lo g ie i us ed an s
l ’œ uv r e ne .N ou s nous or ce ro n s d’ yt ro rl’a mo ce ou pr of
d’ une p um a to lo g ie in té g r a lecom m e c ri t e um ppr opr ié po
ne um a to lo g ie s ac tu e ll e ss ouv en tp art ie lle sou en c on st ru c on. E tp ui sv ien d r a
u ne c onc lu ong én so us f or med ’ouv e rtu red ’ho riz on àu ne my st iq u ed e
l’E sp ri t
. t n i Sa
e l a ér si
ti p
s e l ur a ri ne
il e l r e uv f ef en i ac s lu
nf ne r s e st
és l s pt l À e. ne
ti ge ga na
a t en de r g s le a r e l tu pi
. t is hr n i f é d on
vu i f ti ti
s vi t n i Sa ne lu n pt
e iv ss f ti
vi tt ce ge ga
é cit i f ci é sp e r e ir i af
ti s e ll i nd de ri de
g té
ti i n a tu c ’a er st n c t n i Sa
ti i g n c é ’ l
s n da l de és ti l a r e su e tr pi
fi ti c an g É ’ l
ît ui tr e s ce
ll s n a i d ag
t ri sp l de rt us a ne vi , s ui sp en x e
r a p e gn ti de s r it
n da t n i Sa t ri sp ti s e ac
n r en i c ba ce it n da
ti c ’a e l ga ré n
ce fi ri ti
c ’a vi it su En r a Ba
e l t, ri hr ti ’E s is
y ti ca i f ti vu t is
ps s n ti
és pr ti c ’a f ré e tr pi
’E ré l
de , t is hr i n
’E a a j e: lu
e sé p a l a r e il f pr ll Fami pt
su c x e n u a r e u it st a it n , t n i Sa t ri E
’ l e g É ’ l de é it c i t e é it
é it nc t n i Sa
lis e s té pr e l ur
èr r tè M Le&( ",
!- !- M. !"
#$ '( ") "! *" &%
u and en d ra l’ E sp ri t vér it é , us ndui ad an sto ut e l a vér it é .»
Jn 16,1 3
« N ul à pr opr e m pa ,nec onna ît Die u, si nDieuseul . sri t nous
donn ed e co nna ît r e, en q uel q ue m e sur ,parce q u’ nous ssim ile à L ui .
s tseul s de l e sp r of ondeur sde Di e u.»
L. BO UYE R, sen s vi e m on as u .13 2.
PL !@ H7Q 76 @ ;CA :9 :9 66 9J 99 ;6 *" <> HC ;
1.1. Le m ul e( com m en t a ir ed u n°1)
i de Luba cn el a sà pr opr m en tp a tr a su rla ré ti on
d iv ine , lec om m en t air ed up ré a m b ul ee tdup remi pi tr ed ut e De
1
bum ,P aro led eD ieu,d onne l ’e o um en t.P our l ’a eConc il e
ne c on si d èr e p asl aré tio nc om m e l a an sm is si ond e ri té sé ter smais
c om m e laP aro l e an t e que Dieu ad r e sse aux ho mm tparlaque ll e il s e
ré ee t onn a my st èr ed e savo lo n té .La ré ti one ne r en c on
rs onne lle en eD ieuetl’hom me: Dieusefa onna eet fa en tr e r
l’ hom med an sle my st èr ed es avo lo n té de s a lu t en J és us ??hr is t e t da n sl ’E sp
.P our s e ,D ieuen ee nc om mu iona v ho mm ed an sl’ oi r e
de J us ??hr is t,Paro nc a r n é e. La one st en ag ée com m e l a
r en co n onn e ed eD ieu et ho mm ed an sla rr e ed u Chr is t e t
2
da nsl a ec ac hé ed el ’E sp ri t .N ous vo yo sl es en s de l a ond iv ine e t de
laParo led e e( Jn 1, 1) , l ’ uniq u eP aro led u P èr e, laS ag esse an tee tleF
de D i e u (M t 11 ,19) , l e r e sp l en d is s e m en t de sag lo ee tl’e ed es a su b st an
(H e1 ,3 ), b r ef Chr is t J .Ced ernieré tab tlac om mu ione n tr eD ieu etles

EF 2 '* 5737 4* =$ ." 3$ : <; 23 (#) #+ ,- $9 8* '$*(#, 7# =$ +* "F F, '* 5737 4* =$ ." &$ 3$
: ?1 *# #+ #- $9 *'$ *(` ,4 ,$ S$ !( 9! =& 94 :1 $9=. : <IJ ?2 _' $* $, #/' U2 7#
LV WX E1 5737 4* =$ ." 3$ ,I ." =! <!" =9 <C 9= 9, I= 17 $9 != 9!" 9&!4:1 .< <! 1D
EF 2L 2T2" X3 LL n1 V79( 9W>1 #$ 9= A* #. 4! S$ !( 1Z K3"2 1 ': 90 "&!4:É !9 !& 94*
=1 7.4 ./ 9* =X !# #& 1- 2 >
2 HZ HH "* $" &! $!
*" "= *$ (# $= +# $. *= $# F" >= &! co
G
=2 GHH 4* ./ <! (! $8 HH# "! &$
+* 4* 4( ! $# *" &$ (80 4+ (48 4, *$ /. <=;
"! E* /# 4, (4 4. +4, M? "! &$
n li s ésu de
ce i g i ff ir
ils v vi vi
ti a l vé ré n vi
r st e t e vi ’ l de ll rs e p e tr
s vi ti a l vé ré i e l és
st hi ’ l ec n tr r e l vé ré t n i Sa
t ri
it r ît c it tr e p
e tr u st a l vé e l e r ît c it fa l vè
e s e v vi
e ll ne vé tr a l vé
l , ur e ut c d u d t ri sp r Ve
i e xt a h c r e S
a l vé ité de r e rl e a p e s is H.
b a é pr
:; C %@ 8 8T
p , e q ti a l de Le
on ri p E ’ L
a il e Le
p E ’ L no er rl t en
r co o v il de vi Q «
.& -, (, %+ %&
"& ." 1, ), &, 5 51 (
-+, 4226 évé l a on div ine e tleM ys tè red e l’Esp Sai n t
3
hom m e s e t en tr e le sh om m e s e ux? mê m sp arl tio nd e so nE sp ri t .C’e st en
en s, qu eD ieu n’ e st p as co nnu san sD i e u e tq ue lec o is s en t ce àq eF il s
le ré rl ond e l’E sp ri t n1 ,1 8) .Ici,se jo u e le r ô led u um a d iv in.
fa vo an tlac om mu iond iv ine pa rla mé tio nd u Chr is t, il r en f or ce l a
com mu ione n ec ro y an ts .Ildonne acc ès àla tu de de ec onna is s an
de D i euq ueleChr is t a or t e àl’hom m e. Ilinsp sp ri t, l’ il lu mi ne , l e
pr ép a r e àl ’a ccu e de laP aro lec om m e il r en dc e ré tio n ac ce ssi bl e à
l ’e sp th um a i n.
Le Conc lu i?mê m pl ace d ès led ébut en out e i nté ri e ur ee t de
pr oc l a m a tio n, d po tio n sinsp ir é e sp arl’E sp ri t .LaP aro led eD ieuq ui
tr an sce nde to ed el ’Ég lis ed oitê tr e é c ou téea v pi ét é e tp ro c la mé ea vec
assu r an .L’écout ee tla o m tio n im pl iq u en ttou t ef oisl ’a c ond e l’E sp ri t
da nsl aré pt iv ité e t da nsl ’a nnon .C st lu iq vo ris e l’ u ne e ts out i en t
l ’a e. L’ iond e1 Jn 1,1 2 so ul i ec ec ar tè red yna mi que de laP aro
de D i e u, l a pr oc l a m a ti ond ’une ed an sl ’E sp ri t ne ll e, leC hr is t.
Ils’a que l a ré tio n, laP aro led eD ieu,la e, lac om mu iond an sle
4
Chr is tsont de st i n é esà to sh om m e s .E tl’E sp tlesleur fa it p a rv en .Il
insu ff le àtout hom m e l a qu ’e eC .La rév él a onachemi ne l e s
hom m e sv ers la i tu de , v e rs la si ond onti jo ro da n sla ne ll e.
C’ st u ne fa ço n p a rt ic ed ed éfin ir la ré ti one t tr a rq ue leC onc
5
an n onc e. E llee om mu ion(soc i e t as ) e t f i m en t un i on tr s rm a ce
r en d u e po ss i b l e p a rla ve sp .Ce que ce ss ed eso en ir de
Luba c: «e év oqua n t lacommu on a v ec us mmu on a v ec Di eu , l e
Conc o tun schè mec en tr a l d ut e e, lu i de lac om mu catio ne tdu
don[ …] lac om mu ca one tdu don pers onne l de D i e u a ux hom m e s f onda ntl a
6
com mu iond e ee n sh om m e s » .O r , l ’E sp ri t e ac om mu catio ne tle
don, l a so ur ce de to o nd iv in. Ma ac om mu io n s e r a it a sp éc i f i c it é
de l ’E sp ri t, ?mê m ét an t com mu ione n eD ieu etl’hom med an sleC
Ce ll e cise ré a ed an s ce eacti on, da ns és en ce d y na mi que qui
préd ispo se l ’ ho mm àl aré ce pt iv ité d u d ond eD ieus e liv r an tl ui ?mê med an sle
Chr is t.Illa ren de ff ec tiv ee t ac tu e ll La qu ’e ésu s??hr is t ut êt r e
r eçu e san sl ’a c ond e l’E sp ri t.E n tp ars ona c on, e ll e p a rv ien tà l’hom m e,
de st i na t a ir ed el aré tio ne tl ’E sp ri t tle p ré d is s àl ar ec evo ir .
lonH .d eLuba c, da n s ce pr é a m bu l e, l a ré f ér en ce à 1J n1 con en t d àl a
fina té ré on. Ce ll e ci ,ne s’a rr êt an tpasà lac om mu iona vec l es
pr e mi rs mo ss i ac om mu io n m e ille ur ee tt it a il o nne to ut
so n s en s:«quan tà n ot ec om mu ione llee ec leP èr ee tavec so nF ésu s?
7
Chr is t» .Lac om mu iona vec D i eu etl ac om mu ione n tr ec en sq uel ’E sp ri t
M
EF 2e "1
J
EF 2e "1
EF 2e "1 JG2
e"1 Z 2
O2 EU X3 _c 1 '! 9O =#!9 =1 .4 915 8e "1
Z=2 -2 4, (! $8 +* 0Y
I
-2
=
-2
Z
MH2 -2
2 MH G<> -2
i ét hr n n
J s il v a st n r
d ui qu e ir n ri n l e gn n i té e
n ti a l vé a l de li
éj ti Se
e po n i Sa a l vé
ti e i lu ti
e p ne J st e vi e.
e
pr e tt ce tt s li
. t is hr tr n e i lu
a l si us n l is d ut
i n l st e l e tr vi n
ti i n
i n ce xt ui d tr in e il
i n co t e no i n n
H. ut ne t ri E t n i Sa u d rtu
i tr fo an e l na n c st
e il e it a l de a l vé r iè ul e
er ét e vi t n ui ls vi n é pl
ti t is hr l st e vi
ir ri e l us
n vi a l vé e r vè
er ét e vi a l , t n i Sa vi
e l ac gn rt e s n i r ut
fa ui ’e ce ce
ti a a l c pr ce
ec vi a l e ut
t n i Sa si is
c é d’ at ét e s e e il
ri
a l vé tte il
’e l e ir pp
ce tt ce ni é pl tr n
a i d n s ri En
e Pn (J ti c ’a a p e l vè
l ui ux a nn s
ce c ’a e
t ri ti R Lays ed el ’E sp ri t Sa i n t dan sl’œ uv r ed up eH en ri de L ubac 27
fa vo ri s e ra so n tles ux a sp ec d’ u ne mê m ré a li té : la p a ip a o àl a
ét e r ne ll e. O r , l a ne ed aJ ésu s,«c’ est qu ’ stec onna is s en t , to i, le
s e ul ri tab leD ieu,ettone nvo ,Jésu s??hr is t»( Jn 17,3 ). E tl’E sp
ouv r e l ’e sp th um a i n à ce ec onna is s an ce d u Chr is t??év él at eur .Com m e
l e syeux de s dis c ip le s a us oi r de P âq u e s (Lc2 4,1 6) , l sp ri t e
eco ee t d’ acc u e rleC hr is t??év él at eur s sl ’a c ti on il lu mi na ce de so n
E sp ri t.Celu i?Oiinsp onna tu r a té la onna is s an ce de D i e u e t du
Chr is t.Ain hom m e s ’ ouv r e l a vo àl an atu ree tà lac om mu io n tr in it a
ul po ur s e lu i fa ir ec o my st èr ed e sa vo lo n té ,
cach é pu is l’ or ne .E t ré an t da ns cet ap pe li nc e ssan tq ue so nE sp ri t
n ous ouv ri r,D ieun ous ec om m e l e s de na t a ir e s ré ti on.
C’ st l e pr opr ed eD ieu E ri t tq ued ’insu rla ed eD ieu.Ilserait
im po ssi b led ed is so c i erl a man i fe st a ond uD ieud’ a mo ur qui e st P èr e, F
sp ri t,d ud ond ’a mo ur qu’ il fa it de ?mê mee tq ue le pr é a m bu led ut e De
bum vo it an n onc e r.LaP aro led usa tq ui c onsi st een la ré o
hr en ne e tq ui e st i de n m en tl’H om m e D ie u ,ne sa sé p a ed e
8
l’E sp ri t tq en fa vo ri s e l ’é c ou lig ie us e, l onc ee tla ce pt io n .Il
nous pa r a ecelu iq o tà la ed ssa pl é n itu n1 ,2 3) ,au
my st èr e l e us i n med eD ieu.À ce n iv eau de l a ré ti on, l e s de ux my st èr es
d u Chr is t??év él at e de l ’E sp ri t?ullu mi na t e ur so ntimm men t e t
st m en trelié s.Avec lac tio nduqua m an g ile s e pr é c
rs p ec tiv e s e lo n la que ll e l’E sp ri t ’E sp de rit é , leP arac l e t , off re à
to us l a po ss i b té d’ de rà la i tu de de l a ré ti ona om pl iee nJ us ?
Chr is t.Iloffre aus si l a po ss i b de mi ux yr épo e. Ilouv r e l e sh om m e sàl a
en ouv e lle( Jn 1,2 )e tà la paro led u F de D i e u,a up lu si ntim ed um tè r e
de D i e u.Ilsef ait l’ in te rp ed e laP aro le, de que Dieu ad da n s e tparle
Fils u ne f oisp our to .Ilcond tl’hom m e àla ri té to ut en qu ’e
Chr is t??év él at eur n1 6, 15 ). S on rô lee de fa ir ec om pren d re t e l
9
u n i n t e rp rè t e, u n té mo pr iv il é g ié .Ce que l ’E sp topèr ed an sl’e sp de
l ’ hom m e, da nsl estrad io n s e tlesr elig io n s,n e peut p a sê an sr a or t a v ec
leC hr is t??év él at eur .Il n’ it en en à c ô té ou de ho rs ou bi en en cor ea u?Llà
10
de l a ré ti on .T ou ts cc om pl it da n su ne c om mu iond ’a mo ur ab so lu
st ro rs onne s d iv ine s.Led év oi l e m en t de D i e u ,d an s etp arsaP aro le, e
mo uv e m en tq ui sef ait p a rl tio n ee tin ed el ’E sp ri t .E tle
com m en t air ed up ré a m b ul ed ut e De bum an n onc ec e mo uv e m en t .
1.2. rip ong én ér al e( com m en t air ed u n°2)
P our de Luba c, led euxi èm e p ar ag r ap he dupremi ed ut e De
bum pr ésen t e l a onc om m e une i nit ia tiv e g r a tu it e d u D ie uin
EF 2e "1 = 2
EF 2e "1 M=2
H
EF 2e "1 MZ2
-2
-2
<
-2
;
e l b si vi ti a l vé ré r Ve
i e xt tr pi a h c r e H.
ti c s De
r Ve i e xt
t n i Sa l b si vi l b si vi c ’a n u
st e p is e l
e tr en n ’a a l vé
e en ri ag
pp s e tr it
t ri ri n i
t e r e it c li p x e d’ st (J
e l st e èr ti vé ui s e ut
it ce t rè
ys t e s il vi
r nd e é it il
és cc a l vé n é pl é c ac ili
vé t ri l , t n i Sa e p
la e is Év e iè tr a it e t c ri
e t a i d é t e ur
a l vé ti pl
(J de an vi ui d tr n i ui r êt ît
ré nn ’a e r e t ui n i Sa
ré e r êt it a ur e u tiq i ét c
n ti a l vé lu a r d u r Ve
i e xt i lu E
t e s il ti
vi le ff n i Sa sp e
a l vé a s de i st l vè ré c é d it fa
l vé e s en gi i de
e l e r ît a nn , r e l vé ré e rl pa ui e i D t e
s e ir n e i ’ l , si
c ne i e pl li c r a p e ir
i tr an li il r ît a nn r
de hé c ê p m e st ’e
i a vr e tt ri
t n i Sa rit yé vé
il ir ll er ét e vi e vi
n ti ic rt e ts de it t n i Sa
èr r tè M Le28 évé l a on div ine e tleM ys tè red e l’Esp Sai n t
( pl ui t De so an t d us il ce po en tr e r en r ap po rt de c om mu iona vec
l ’ hom mee tsef air ec onna ît re( E ph 2, 18 ). Un ll e in tiv en e peut êt r e qu’ u n
don. E tl’E sp ri t eD on parexce en ce D i eus e li an ts ou slaf or med u
Dondel’inté ri e ur , lu pa r e l ’e sp tà r vo ir u ne t e eg ratu .La
ed eD ieus e ré ed sla pers onn ed u Chr is t c om m o ré ti on
p a r e x ce ll ce :«D ieu cond ui tl’ m an ité a us alu tp arleC hr ts e
11
da nsl eC is t» .Leb ut ,com m en teH .deLubac ,n’e de d is ti
or m e lle m en tr év él a onn atu r e ee tr év él a ti on na m is d’ e xpo s e r de
m an iè r e it a my st èr e que tr ad ui tle term e sac r am en tu m , le my st èr ed u
Chr is t c om m e sign e e t m o y en (E ph 1, .Led ess ei nd eD ieu est de d onne r a
hom m e sl’a cc tla part i c ip a ti on àla tr in ir «a ès d u P èr e p arl e
Chr is t,V erbe fa it c h a ir , da ns l’Esp Sa i nt »(E ph 2, ), de r en d r e p a ip an
12
an atu red iv ine .H de Luba cfait r e m a rq u e rl’e ff or t dut ext e s ’a pp uy an ts
ul pou rm on tr e rla sée it a ed el ’a c ti ond eD ieuq ui s e ré e. Le ed e
l’E sp ri t e d’ ac tu a lis e ru n telde sse i n, de fa ir e p a ip e rl’ho mm cette
tr in ir e. Il n’ y ad onc qu ’ une é c onom i e s a lv if iq u e sé ed sleC
mi ee nœ uv rea vec lac oo tio nd e l’E
La pr e mi èr e ph r a sed ute De bum m en tio nn ee ite m en tl’E sp ri t
en ’a ne fa ss ea ucunc om m en t a ce su j e t.La ér en ce au
t e ul i ni en so ul i an atu r e p um a to lo g iq u ed e lan atu red iv ine de l a
ré tio so us ?I m en tl ondel’E sp da ns la
ré a lis a ond u ss ei nd eD ieu da nsl eC hr is t.La ce àl aT ,e tdo
’E sp ri t ec om pr en d seul e m en t av ec l ’a om pl is s e m en t de l ’ un iq u e
ré tio nd sleChr is t.M êm e si l ’E sp ri t,d eparsanatu red iv ine e st u ne
pe rs onne d is ti ed esde ux a ut r e s , so na c o stee n harm on iea vec leP ee t
leF .Sonrôlee de ép ar erl ed est i na t a ir ed elaré tio n te lun terr a in
fe àlaré pt iv ité d u de sse ind iv ind an sleC hr is t e t de it e r en lu iu
ré po n sed ef oi.L’E sp ri t a mè ne àl ’a b out is s e m en t : actu a vo lo n té d iv ine
qui e rt ic ip a tio nd e l’hom m e àl a ed el ’E sp sleC hr is t.L ’E sp
acc oî t en l ’ ho mm ac onna is s an de D i e u en opé ti nté rie ur e m en t en
de l a ond eD ieu.H .deLuba c so us ?I en d r a que l ’E sp tillu mi ne e t
a lim en t e l a ec hr ét i en rsesdonsetchari sm e s af i n hom mea ccèd e
13
a upr èr ed an sl eC .
P our ce fa ir e, D i e us ss e àl ’hom mec om m e àu na mi tild ialo g u ea vec
lu i (E x 33,1 1; Jn 15, 14 15) .P our de Luba c, mo de d’ e xpr e ss io n r e ed u
lan de lac om mu catio n, de l a r en co n e, de l a r e l a tio ne t de l ’ i n ti on à
lac om mu io n tr in it a e. P our a ssu r erl a lis a ond ece en co n eetla
ré ce pt iv ité de lac om mu cati on, l ’E tj ou e l e r ôl ed ec ataly s e ur .E tà la
man iè red ’un maîtr e in té ri e ur , pr ép a r e lec œ hom mee n l’ lu mi na n t en
ed e l’écou t e. rla ré one tà l’inst ar de laS ag esse ,D ieu convers ea vec

EX Tc Lh '! >1 #$ 9= 9* !<! S$ !( 15 8- e"1
G
EF 2e "1 Z 2
M
EF 2e "1 =H2
-2
-2
=M2 -2 ./ 4, &! "= +# f1 f2 D2
ti a l vé Pa vu
il ’ l de ur il
n i Sa t ri sp i n
tr r e tt ti a ré ir n
a t vi tr i n ge ga
v lè ce H.
e re d ’a
t is hr P u d ès
’ l e qu a p ne vi
ri t n ti a l vé ré
e vu n a r ce l e r
t ri n da t ri vi a p a l st
la e s li il
ne c s su ce e il rt
a l vé pr st s il
èr e r n ti t nc
an a l vé
cc s , t n i Sa l
à nc é it n ri en ér f ré de ti
t n i Sa t ri ti c ’a e l ga é d en t n e ll E n. a l vé
ne l e gn a p e xt
f ré à e ir ur e ut l e qu i b t n i Sa
c i xpl r Ve i e xt
. t n i Sa t ri sp a r pé s
t e t is hr an li a ré a it
e vi à e c i rt st
l ô r l vè ir n i tr vi Pa
ur l
à ts ic rt 18 t ri
upr e: a it e vi e ès
ux 9)
e l e ir n i tr
a e ll e r tu r su ll ti f
r e u ng s a p st hr
e ll e à e l vè ré e t is hu en
a l vé a l de t e j b ’ l e an l vè vi
é it ll e ec ri ré p t e ne mi il
vr ll l , t n i Sa
a i it e t e
n ur en rt ) o ac
t ri ti R La

Soyez le premier à déposer un commentaire !

17/1000 caractères maximum.