Cette publication ne fait pas partie de la bibliothèque YouScribe
Elle est disponible uniquement à l'achat (la librairie de YouScribe)
Achetez pour : 7,49 € Lire un extrait

Téléchargement

Format(s) : EPUB

sans DRM

Innover avec et par les imaginaires

De
139 pages
L’imaginaire, complément du rationnel et du réel, est une matière première pour l’innovation. Celle-ci se produit quand l’alliage des imaginaires et des connaissances arrive à maturité. Par le dialogue et la collaboration entre scientifiques, artistes et industriels, la Chaire de recherche « Modélisations des imaginaires, innovation et création » défriche ce nouveau chantier théorique et expérimental. Cet ouvrage présente les concepts et les méthodes construits et mis en œuvre dans cette démarche exploratoire.
Voir plus Voir moins

Vous aimerez aussi

L’ààRÈ, côpÈ U RàôÈ È U RÈ, Èŝ UÈ àèRÈ pRÈèRÈ pôUR ’ôvàô. CÈÈ-c ŝÈ pRôU qUà ’ààÈ Èŝ à-àRÈŝ È Èŝ côàŝŝàcÈŝ àRRvÈ â àUR. PàR È àôUÈ È à côàbôRàô ÈRÈ ŝcÈîqUÈŝ, àRŝÈŝ È UŝRÈŝ, à CHàRÈ È RÈcHÈRcHÈ « Môŝàôŝ Èŝ ààRÈŝ, -ôvàô È cRàô » fRcHÈ cÈ ôUvÈàU cHàÈR HôRqUÈ È ÈXp-RÈà. CÈ ôUvRàÈ pRŝÈÈ Èŝ côcÈpŝ È Èŝ HôÈŝ côŝRUŝ È ŝ È œUvRÈ àŝ cÈÈ àRcHÈ ÈXpôRàôRÈ.
Les troIs auteurs parîcIpent à l’anImaîon de cee ChaIre. PIerre Musso est professeur à l’UnIversIté de Rennes 2 et à Telecom ParIsTech. StéphanIe CoIier et Jean-FrançoIs Lucas, docteurs en socIologIe, sont chargés d’études et de projets à Telecom ParIsTech.
Hp://ààRÈŝ.ÈÈcô-pàRŝÈcH.fR/
Telecom ParIsTech UnIversIté Rennes 2
PartenaIres IndustrIels, fondateurs et mécènes
m o d é l i s a t i o n sd e si m a g i n a i r e s i n n o v a t i o ne tc r é a t i o n
jean-françois lucas
pierre musso – stéphanie coiffier
é
d
i
t
i
o
n
s
p i e r r em u s s o s t é p h a n i ec o i f f i e r jea n-fr a n ç o islu ca s
INNOVER AVEC ET PAR LES IMAGINAIRES
m
a
n
u
c
i
u
s
1
modélisaTioNs des imagiNaires Collection dirigée par Pierre Musso
3
4
Pierre Musso – Stéphanie CoifIer Jean-François Lucas
INNOvER àvEC Et PàR LES ImàgINàIRES
Festina Lente
Éditions Manucius
5
http://imaginaires.telecom-paristech.fr/
© Éditions Manucius, 2014 40, rue de Montmorency - 75003 Paris www.manucius.com
6
«La Chaîƌe aŵďîïoŶŶe de ƌeŵoŶteƌ audž souƌĐes eŶĐoƌe peu edžploƌĠes et dĠfƌîĐhĠes de l’îŶŶoǀaïoŶ, là où se ĐoŶfƌoŶteŶt et s’eŶtƌeŵġleŶt les îŶtuîïoŶs, les ĐoŶĐepts, les ĠŵoïoŶs, les ƌġǀes et les îŵagî-Ŷaîƌes des dîǀeƌs aĐteuƌs, ŶotaŵŵeŶt Đeudž des ĐoŶĐepteuƌs et des uïlîsateuƌs… La iŶalîtĠ de Đee Chaîƌe est la ƌeĐheƌĐhe foŶdaŵeŶtale et applîƋuĠe, l’edžpĠƌîŵeŶtaïoŶ et la foƌŵaïoŶ suƌ les îŵagîŶaîƌes aîŶsî Ƌue le dĠĐƌLJptage des Ŷouǀelles foƌŵes îŶdus-tƌîelles.» MàfÈŝô ;ÈXRàͿ, ϮϬϭϬ.
Là CHàRÈ È RÈcHÈRcHÈ È È fôRàô «Mô-ŝàôŝ Èŝ IààRÈŝ, Iôvàô È CRàô» ;MODIMͿ, à ÈUX ôbjÈcfŝ: ÈXpôRÈR È pRôcÈŝŝUŝ ’ôvàô qU pàŝŝÈ pàR Èŝ ààRÈŝ È cô-pRÈRÈ Èŝ Èŝ ÈRÈ ààRÈ È UŝRÈ. SÈŝ ôbjÈcfŝ vŝÈ UÈ HôRÈ fôàÈàÈ È UÈ HôôôÈ àppqUÈ pôUR pRôpôŝÈR UÈ ôU-vÈÈ àRcHÈ ’ÈXpôRàô Èŝ pRôcÈŝŝUŝ ’ô-vàô UŝRÈÈ àvÈc È pàR Èŝ ààRÈŝ. LÈ pàR HÈURŝqUÈ pôUR àppRHÈÈR cÈÈ àRcHÈ Èŝ ’àÈRÈ qUÈ Èŝ ààRÈŝ ŝô à àèRÈ pRÈèRÈ U pRôcÈŝŝUŝ ’ôvàô È qU’ŝ ŝÈ RàŝÈ àŝ Èŝ ôbjÈŝ, Èŝ œUvRÈŝ ôU Èŝ ÈcHôôÈŝ. Dàŝ U pRôôLJpÈ, UÈ à-
7
qUÈÈ, UĐoŶĐept-Đaƌ, ŝÈ cRŝàŝÈ jâ Èŝ ààRÈŝ pRôpRÈŝ â Èŝ côcÈpÈURŝ, qU ŝô ÈUX-ġÈŝ pRŝ pàR Èŝ vŝôŝ U ôÈ côÈcvÈÈ pàRàÈŝ. Dàŝ Èŝ UŝRÈŝ, Èŝ ààRÈŝ ôbŝŝ ŝÈ îXÈ àŝ Èŝ ôbjÈŝ, pRôUŝ ôU ŝÈRvcÈŝ qU â ÈUR ôUR, ÈRcHŝŝÈ Èŝ 1 ààRÈŝ È èRÈ È ôUvÈÈŝ RÈcHÈRcHÈŝ. CôÈ È  ’àHRôpôôUÈ GÈôRÈŝ BààÈR: «’ààRÈ Èŝ Uŝ» ;BààÈR, ϮϬϬϭͿ. Aŝ, Èŝ UŝRÈŝ côÈpôRàÈŝ UpÈ à fàbR-càô È àcHÈŝ ÈŝÈŝ â pRôURÈ È â vÈ-ôppÈR Èŝ ààRÈŝ. CÈRàÈŝ UŝRÈŝ fURÈ pôèRÈŝ ;È UXÈ, È pàRfU, à ôÈ, È cà, Èŝ jÈUX vôͿ; ’àURÈŝ Èŝ àpUÈ È pÈRàÈcÈ ŝàŝ ŝ’È ôUÈR. EÈŝ pRôUŝÈ àUŝŝ Èŝ à-àRÈŝ qUà ÈÈŝ ôbŝÈ Èŝ côpÈcÈŝ cRàvÈŝ È ŝUÈ Èŝ ŝRàÈŝ ôUvÈÈŝ. LÈŝ RÈcHÈRcHÈŝ È Èŝ ààLJŝÈŝ «RàôÈÈŝ» qU pôRÈ ŝUR ’àvàcÈ Èŝ côàŝŝàcÈŝ È Èŝ ÈcHqUÈŝ ŝô bÈ RÈŝ àUX pRôcÈŝŝUŝ ’ôvàô ÈcHôôqUÈ, àŝ  ÈXŝÈ pÈU È RàvàUX ŝUR à côRbUô Èŝ ôôŝ, Èŝ RÈpR-ŝÈàôŝ È Èŝ ààRÈŝ. LÈ È ÈRÈ pRôcÈŝŝUŝ RàôÈ È cHÈÈÈ cRàf Èŝ ŝôURcÈ È ô-bRÈUŝÈŝ côRôvÈRŝÈŝ. PôUR àppRHÈÈR È ôÈ, Èŝ pHôŝôpHÈŝ È Èŝ ŝcÈîqUÈŝ È OccÈ, ŝÈ
ϭ. Là FRàcÈ ŝpôŝÈ ’U ôUbÈ àôU pÈU ÈXpôR È vàôRŝ pôUR vÈôppÈR cÈÈ ôUvÈÈ vôÈ È ’ôvàô : ’UÈ pàR, UÈ Rà-ô ’UŝRÈŝ U UXÈ È U cà pÈRfôRàÈŝ ô UÈ Èŝ à-èRÈŝ pRÈèRÈŝ Èŝ ’ààRÈ È ’àURÈ pàR, UÈ Ràô àcà-qUÈ ŝUR à pRôbàqUÈ Èŝ ààRÈŝ RÈpRŝÈÈ pàR qUÈqUÈŝ RàÈŝ RfRÈcÈŝ HôRqUÈŝ pàR ÈŝqUÈÈŝ Gàŝô BàcHÈàR, GbÈR DURà, CàUÈ Lv-SRàUŝŝ, JàcqUÈŝ Làcà ôU ‘ôà BàRHÈŝ.
8
ŝô ôÈpŝ îŝ Èŝ ôôŝ È Èŝ àÈŝ Èŝ àUX pÈRcÈpôŝ, È RÈÈà qUÈ Èŝ fôRÈŝ 1 ÈXpRÈàÈŝ vRîàbÈŝ pàR à ôqUÈ . L’Occ-È vàôRŝÈ cÈÈ pÈŝÈ ŝcÈîqUÈ È Ràô-ÈÈ pôUR ÈXpRÈÈR, côcÈvôR È vàÈR Èŝ côUvÈRÈŝ È Èŝ vÈôŝ. OR, Èŝ ààRÈŝ fôRÈ U côpÈ U RàôÈ È U RÈ. Iŝ È ŝô  ŝô ôppôŝ,  ŝô àHèŝÈ. I ŝUï È côŝàÈR qUÈ Èŝ ààRÈŝ ŝÈ RàŝÈ àŝ Èŝ œUvRÈŝ ÈàÈŝ È àRÈÈŝ. LÈŝ ŝcôURŝ Èŝ ŝcÈîqUÈŝ, Èŝ Rcŝ ŝUR Èŝ ôRÈŝ ’UÈ vÈ-ô, RÈcèÈ Èŝ ôÈŝ qU È ŝô pàŝ UqUÈ-È RàôÈŝ È ôqUÈŝ, àŝ ŝ â ’àà-ô È â Èŝ RÈpRŝÈàôŝ. AbÈR EŝÈ ŝà «’ààô Èŝ pUŝ pôRàÈ qUÈ à côàŝ-2 ŝàcÈ» . Fcô È ŝàvôR fôRÈ U ÈŝÈbÈ,  ’ÈXŝÈ pàŝ ’ààRÈŝ ŝàŝ côàŝŝàcÈŝ, È ŝUàÈ, pàŝ ’ààRÈŝ ŝàŝ àcôŝ ôU Ràŝàôŝ. L’ôvàô ŝÈ pRôU qUà ’ààÈ Èŝ ÈUX – ààRÈŝ È côàŝŝàcÈŝ – àRRvÈ â àUR. LÈ pRôcÈŝŝUŝ côÈpôRà ’ôvàô ŝUb U ôUbÈ RÈÈ: vÈRŝ ’àô, àvÈc U ÈŝÈ
ϭ. Là pRàcÈ È ’ààRÈ à ôÈpŝ  ôccUÈ vôRÈ -RÈ. PôUR Pàŝcà,  Èŝ ŝôURcÈ ’ÈRRÈURŝ È È fàUŝŝÈ. PôUR DÈŝcàRÈŝ, c’Èŝ U àUXàRÈ pUŝ ôU ôŝ îèÈ È ’ÈÈÈÈ. MàÈbRàcHÈ qUàîà ’ààô È « fôÈ U ôŝ ». EÈ DURkHÈ ŝôUpçô-à ôUÈfôŝ qUÈ à ŝôc ŝÈ côŝRUŝà â pàRR È ’àÈ qU’ÈÈ ŝÈ fàŝà ’ÈÈ-ġÈ, È qUÈ Èŝ RÈpRŝÈàôŝ côÈcvÈŝ cRcU-àÈ àŝ à vÈ ŝôcàÈ fôRà à RàÈ ’U ààRÈ côÈcf. Ϯ. «IŵagîŶaïoŶ îs ŵoƌe îŵpoƌtaŶt thaŶ kŶoǁledge», AbÈR EŝÈ, Phîladelphîa SatuƌdaLJ EǀeŶîŶg Post, Ϯϲ ôcôbRÈ ϭϵϮϵ. VôR àUŝŝ ÉÈÈ KÈ,D’où ǀîeŶŶeŶt les îdĠes ;sĐîeŶïiƋuesͿ?, PàRŝ, MàUcUŝ, ϮϬϭϯ.
9
Ràvà ’àcpàô, Èà côpÈ Èŝ à-àRÈŝ È vÈRŝ ’àvà, È côŝRà ’pcàô, à côRbUô È à càpàô È ’àÈô Èŝ U-ŝàÈURŝ. AvÈc ’àccRàô È ’ôvàô È-ŝvÈ, Èŝ ÈcHôôÈŝ àcUÈÈŝ RàŝfôRÈ ’È- Èŝ ôbjÈŝ. PàR ÈXÈpÈ, à «vôURÈ côÈc-È» Èŝ-ÈÈ U ôRàÈUR ŝUR qUàRÈ RôUÈŝ ôU UÈ àUôôbÈ «ÈÈÈ»? CÈà È È vÈcÈ Èŝ côbàŝôŝ ’ààRÈŝ: ôUvÈàUX ÈŝpàcÈŝ fôcôÈŝ, ôUvÈÈŝ côpÈcÈŝ, ôUvÈàUX pàRÈàRàŝ, ôUvÈàUXďusîŶess ŵodelsÈ Rvŝô Èŝ fRôèRÈŝ ÈRÈ ŝLJŝèÈŝ ÈcHqUÈŝ. Là ŝôcàŝàô Èŝ ÈcHqUÈŝ, â ’HÈURÈ È ÈUR ŝURàccUUàô È È ’ôvàô ÈŝvÈ, àp-pÈÈ à Upcàô Èŝ îcôŝ È Èŝ Rcŝ, ô ŝÈUÈÈ pôUR ÈUR pRôôô côÈRcàÈ, àŝ àUŝŝ pôUR ôÈR U ŝÈŝ àUX UŝàÈŝ. E ÈÈ, à ÈcHqUÈ pRÈ ŝôRàŝ vàÈUR ôqUÈ àŝ Èŝ ŝôcŝ pôŝUŝRÈÈŝ. EÈ Èŝ RÈ È ŝLJ-bôÈ È à ôÈR, U pRôRèŝ, È à jÈUÈŝŝÈ, U fUUR, vôRÈ È à «RvôUô». I fàU à côŝRÈR côÈ U «ÈcHô-ààRÈ» ;BààÈR, ϮϬϬϭͿ, càR ÈÈ Èŝ ôŝ U ôbjÈ qU’U RàppôR ŝôcà cRŝ-àŝ È Rî qU ŝ’ÈXpRÈ â RàvÈRŝ Èŝ Rcŝ, Èŝ àÈŝ, Èŝ ÈŝÈŝ È Èŝ àÈcŝ. E ôbŝÈRvà à LJàqUÈ È ŝôcàŝàô Èŝ ôvàôŝ ŝUR à ôUÈ URÈ,  Èŝ pôŝŝbÈ È pÈRcÈvôR Èŝ LJHÈŝ, Èŝ ààRÈŝ È Èŝ îc-ôŝ. PàR ÈXÈpÈ, UÈ àÈÈ È jÈU vô RÈ-vôÈ àUX ààRÈŝ U côRÔÈ â ŝàcÈ ;bàUÈÈ àqUÈ, pŝLJcHôkŝÈ, pôUpÈ vàUôU, Èc.Ϳ. C’Èŝ
ϭ
Ϭ