Commentaria in septem libros aphorismorum Hippocratis eo ordine contexta ...

-

Documents
115 pages
Obtenez un accès à la bibliothèque pour le consulter en ligne
En savoir plus

Description

Accessit huic novae editioni index aphorismorum

Sujets

Informations

Publié par
Publié le 01 janvier 1710
Nombre de lectures 34
Langue Latin
Signaler un problème

COMMENTARI A
IN SEPTEM LIBROS
.¿THORISMORU'M HIVTOCKATIS.
EO ORDittfcCÍWslTEXTA,
Quo Do&oratns ( ut ajunt ) Pun&a cxponi coníueyere,
RODERICO A FONSECA
LUSITAN O
Olim Pifis Medicinara Supraordinariam interpretante , Deinde Patayit
Prazim Prima Sede profitente. >/
^íccejjit huic nova tditioni Index JíphorifmoYim. [*
PICAT A
llluñriffimo , ac Sapientijjímo D. D
; ALBANIO ALBANESIO
PATRITIO PATAVINO CO. & EQ.
in Marino UrcbUycto Logices Vrofcffori Trimario CMcrrrmoi
SCÜELA SUPESKS DE -V£TER1HARIA 0£ CÜRBQÉ
B i e i_: o T E: C^
P A T A V I I
Typis Jacobi de Cadorinis:
M. D C C X. ¿ »
V > ILLUSTRISSIMO,
AC SAPIENTÍSIMO D.
ULTJE me perpulerunt eauf<e , COMES , & EQUES
TR¿ECL*¿I{1SSIME , mi prtcateris nomen tuum Ro-
derici Fonfec* commenttriis in ^tpborifmos Hippcra*
tis , q ¿e denub typis vulganda fufcepi , prtfcriberem . l^am maximis ben.fi-H
cus tuis cumulatus , ac pené obrutus , quemquam non ignorabam nihil a me
expjtfari poffe quod munificenti* tu£ ulla ex parte refpondeat; cupkbam i
tamzn grati erga te ammi tefthrnonium ali^uod in mcdium aferré , quo , ni(¡
facultas mihi ad ii quod debeo , pr^Üandum , at certé voluntas minimé de-* t
ejfi viitretwr . ^ccejfit fama ipfa batid obfeun Scriptoris , CMJHS monumento
f z recudo, recuda . Mac enim fpem faciebat, munus boc fore tibi, qui eruditionem hme
4mnem amas impensé , non ingratum . Dcmum fie in anhnum inducebam, ne-
minem e(fe , ai quem magis , quam ai te nuntupatio bujzs Operis pertine-
ret. Cum enim id (h yeteris, folidaque Medicina , cui futo quodam bis ttm-
foribus haud racus obtreclator , praceptis refertiffimum ; eum potijjimtim la­
bor is pulcherrimi patronum deligendum cenfid, qui <&• in [entiendo reñijfimus ,
& acerrimus in propugnando vindicare eundem oh omni injuria tantundem
yellet , ac poflet i Et heredé judicio Dofíorum omnium tu is plañe es, Tro-
fefior prajlantifiime: Quippe qui prifci , atque integri in philofophando moris
retinens, idemque in yeritate tuenda prorsüs inyitlus , non modo revijentis
denub puUicam lucem Fonfeca commentaria doctrina twz clypeo protegeré ,
fed multo , quam amé , eruditorum catui acceptiora , & commendatiora red-
derc talcas . Qg* cum ita fint, ego quidem recle, atque ordine mihi yideor
fecijfe , qui nomen tuum fronti Operis prafigere non dubitayi. Tu autem fa-
cie bumaniter , yidelicet é natura tua , fi libentér patkris , te in yefiibulo
libelli ex ómnibus compelían. Udmitte igitur, qttem tibi addico Scriptorem
benigné in ftnum tuum ; nec tam munus ipfum , quam dantis animum puta.
Is enim eft , qui fummo erga te Studio, obfervantia , fide , omni deniqae
§ficio nentini Mortalium fit concefiurus . Vale
Pridie Idus Septcmb. 1710.
iAddi3i(fimus clicnf
Jacobus Cadorinus.
VRJE-PR/E F AT I O
AUCTORIS' i
RIUS , quam ad textüs explanationem deveníamus, nonnulla pra»-
fari opersepretium eft., quse faciliorem aditum ad futuram doítrinam
effícient. Dicendutn itaque eft de Auctore hujus Libri, quid fibi ve-
iit velintendatineoj deinícribendiratione, & den ¡qued e ordine.
Quod igitar ad Au&oreru fpedtat, aícribitur hic Liber Hippocr. *^wtí P
Heraclidis filio in Ce»oriundo , qui praefens opus compofuit Jim fe-
nex, quafi cumulum fui Iaboris, vel ex his , qua? longo tempore in aegris curandis
eratexpertus, vel quodejusdo<ftrinam defumpferit ex tabulis in Templo ¿Efcu-
lapiirepertis, quo leu iíifcuíapii Numen, feuobAfelepiadarum nomen, &rpe-
ritiam, multi conveniebant aegri, quiubihoc, vel illo remedioeífentfanati ,
nomen segrí cum remedio, in tabulisTempli notabaturí non quod (utmalignus
quidamícripfic Andreas) BibliothecamGnidiam combuflerit, ex quoopus coh-
fecerit. Habuithíc Hippocrates avum etiamalterumHippocratem Magnumdi-
ólum , dúos etiam nepotes ejufdem nominis, quibus aliquod operum eorum, quae
paífim Hippocratis nomine leguntur, tribult Galenus. Caeterüm Hippocrates
Cous Heraclidis filius, quem hujus Libri au<5torem facimus, Princeps fuit Coacas
Academia?,* praeterquam fuit árRhodia, ScGaidU, quarum mentionem facit
primo de Vi&us ratione in Morbis acutis . Quanta vero fuerit hujus viri praeftan-
tia; velexeoperfpicuumeft, quod honores nulli Mortalium tributos aflequutus
fit 5 illí enim áurea (tatúa erecta eft 5 dies quoque obitus illius facra fuit habita ,
conceíía quoque facrificia Eleuíina, & publicoaprario fibi, pofterifque fuisinfti-
tuta alimenta . Hujus viri opera ab aliorum operibusdiftinguuntur, tefte Gale­
no , brevitate, fententiarum gravítate, inufitatis vocabulis. Intentio Auctoris InfitU
eft Artem Medicam docere brevi quodam compendio, ita ut coímographos imita­
ri videatur, quidumuniverfumOrbemin anguftiorem mappam contrahunt, o-
miílis vacuisterraruinfpatiis, gravioresduntaxat urbes oftendunt, quippe &ip-
fe nunc, circuncifis longioribus ambagibüs > modos tantum, cardineíqj rerum no-
tat , ex quibus, alia, quafi ex carcere depromatj nec mirum $ nam Medicina
propemodum infinita * ac multorum quidem haétenus opera aucta , nondum tamen 3
ómnibus numeris abfoluta: quod inveftibuío ftatim aperiens , Artem longam
ftatuit - & vita: noftre fpacium longé excedentem: quem imitati pofteriores Medi-
ci , poft longam medicinas indagationem, omnes denique ad compendium eam re-
degerunt. Infcriptio hujus Libri a modo fcribendideíiimitur, qui eft Aphorifti- Jnfctip
cus, aefidicas. Do&rinamperfententiasbreves, &feparatas; eft enim Anhor.
fententia univerfalis, gravis, brevis, feparata, 8c vera. í^uamvisdiflSci/is fit Ordo*
harc doótrina , eo quod brevis fit,fineordiae, yarieque translata, primum tamen m
obtinet locum in Arte Medica , quoniara accomodatiílima eítad memoriam ,
Secompendfum, dirKcultas vero , pracceptorumopera toÜiíitf. íííud tamennimii
tumide prolátum áGJ . videtur , prsecipiente ízYu neminem ad Hipp. accederé
prius <juam uuiverfos ejus Libros perleger¿c: nam ea eft ejus operum prolixitas, ut Orioadilloseraftélegendosvixvítauniverfafuflíciat. Hatcpraefari Iibuít, antequam
ferv.in ad expoíitionem textus devenirem $ in cujus explanatione eura ordinem fervandum
cemct.fnlhi propofui, <juem fervare folent Juvencs in puncéis Do£t.oratus recitandis, ut
facilé unufquifque feexercere pollít. Ordo igitur talis eft, in primis neotus Apho-
rifmi explicabitur, deinde Au&oris intentio, tertio ratio intentionis, quarto di-
vifio, quinto deinonftratio, ultimo loco anitnadverííones, quaeAphoriími do-
ftrinamperviam, xc facilcm reddent, &dirficultates ( fi quse contingent ) ape-
rient. Ubi vero mihi propono necfcendos invicem Aphorifmos; non ita intelli-
gendum eft, utconcedam aliquem ordinem eíTencialem intereosreperiri, fci ac-
cidentalem quocunque fcil. relpe&u ad invicem copuleotur.
IN
/ INDE X
APHORISMORUM
Qui in hoc Opere exponuntur.
APHOR. LIBRI PRIMI. JEñale, &<Autumnoribos &c. 29
Aphoriímus 19.
Aphorifmus Primus. Quibusperflatos circuitus &c. 30
Jtaírcvis, *Ars longa, Occafio , Aphoriímus 20. V
drc. pag. 1 Quajudicanturj&'judicatajunt&c. 31
Aphoriímus 2. Aphoriímus 21.
Jnperturbationibus ventris &vomitibut Qu& educen oportet cr-c. 3 3 y
&c. 3 Aphorifmus 22.
Aphorifmus 3. Concoblamsdicareat(j; moveré &"c. 34 )
Habítus lAtlttbarum, quiO'C. 5s 2$. s 4. Qux evacuaturj& evacuatafunt&c. 37
ViCius tennis, ataueexquifitus&c. 6 Aphoriímus 24.
Aphorifmus 5. /« morbis acutis rarb, & permitía. 38
Intenuivifiu&gri delinuunt, quofit , Aphorifmus 25.
&c. \ o Si qualia oportetpurgentur&c. 39
Aphorifmus 6.
!JCtrmUmorUs^r^rmtl<rc. it ECUNDI. APHOR LI B S
Cumitaq;morbus / &t. 11s Primus.
Aphorifmas 8. S~*\ Uo in morbo fomnus laborem affert
Cummorbusinfuoyigjr:tófijiit&c. 15 \ J &c pag. 40
Aphoriímus 9. Aphorifmus 2
Conjellariitaou, porta&-c. 15 Ubifomnumdtliriüfcdat^honum&c. 41
Aphorifmus 10. Aphoriímus 3.
Jguib-¿taq; vigor ftatimfuturus &c. 16 Somnus, & vigilia ntra?;fi&c 42
Aphoriímus 11s 4
In accefjionib!ab(liner< cportet&c 17 ^on fatietas, ncfarnts-yc. 4?
Aphorifmus 12.s 5
*¿cceffioncs & conjiimtionts indicaaunt Spontanca lajfitudines &c.5 t
&c. 19 Aphorifmus 6
Aphorifmus 13. Quicunquedolentes &c. 4
Jejunium fents nondccrepiti fuermtfa-s 7
cillimé &c. 20 Quo longo tempore extenuatafunt &c. 47
Aphorifmus 14. Apharifmus 8
Qui crefcunt,plurirnum habmt &c. 21 Si a morbo cibum afjumcns^qmfpiam. 4 '
Aphoriímus 15. Aphorifmus 9
Vtntrts byeme, & veré natura &c. 23 Corp ora cum auis purgare volet. 49 t
Aphorifmus 16. Aphoniinus 10
Vtcíus humidus fcbricamibus &c. 24 impura corpora &-c 50 s 17. Aphoriímus 11
Qj4Íb-f¿mcl, aut his^plus minujve &c. 26" Facilius eflpotus rcfiá mam cibo. 51
Aphoriímus 18.s 12
f 4 ¿&* Incfex Aphorifmorum
rdin &c
Qu* ^^*™¡Mf - * * m quíbus morbo partes aéumbilkum &¿
80
Quibus crifis fit &c- 54 Aphoriímus 36
Aphorifmus 14 Sanacorpora&c. 8¿
Influxionibus alvi &c { <t s 37 s 15 S^ui integra funt corporis vahtudine &c
Ubi fauces dolent aut puílularum &c. 5 6 y
Aphoriímus 16 Aphorifmus $8
tome dominante <&c. f 8 Taulopejor, fedfuavior é°cJ ibid.
Aphorifmus 17 Aphoriímus 39
Ubipr¿éter naturam &c. 5 9 Se**es magna ex parte &c 84 s ií Aphorifmus 40
Eorum, qu¿ confirtim, & celeriter. 60 Eaucedines, éf gravedmes &c. %
Aphoriímus 19 ^Aphoriímus 41
Jn morbis acutis non ormino certe, Ú"c, t U Quifrequentér, acfortiter, ú"C.
61
Aphorifmus 42
Aphorifmus zo uípoplcxiam fortem &c. 87
Quibus in juventute alvum efi <&c\ 6"-?
Aphoriímus 45 s 21 88 Strangulati autfttftocati&c. yFamem tborexisfofoit, 64
Aphorifmus 44
Aphnrifmus 22 80 Qjti natura valde craffi &c.
Qui a repletione morbi funt. 6$ s 45
Aphorifmus 2? 90 Epilepfia laborantes <&c.
Morbi acutí quatuordecitn diebus judican-
Aphorifmus 46
66 tur °* Ex duobusftmul doloribus &c.
Aphorifmus 24
Aphoriímus 47
Jndeftptim* quartus <&c. 6"} 92 Cumpusfit Ú-3. s 25
Apkoriímus 48
j£s}iv¿e qua\tanaplerumjue breves. 69
Quoquo modo corpus moveatur &c. Aphorifmus 26
o
Ccnvulfioni febrem accederé &c. 7 Aehorifmus 49
Auhorifmus 27 Quotidianis laboribus confucti
&c. J¿fa^¿pr#teJrationem curant &c. 72
** A i. v aphorifmus 28
Aphoriímus 50 Jebricitanteni non omninb leviter. 7 3
Aphoriímus 29 QM longo tempore &t.
Jn principio morborum, fi quid <&c. 74 6 9Aphorifmus 51
Aphorifmus 30 Semel multum t> repente &¿
Ci rea principia, & fines morborum &c. s 52
Omnia feundum rationem facienti &c. Aphorifmus $ i
97 Si a morbo cibum adhibens quifpiam &c. Q^I dvus'eñ bumida ¿re. US 9*
Aphoriímus 53 6 7s 54
Aphoriímus 32 ibid. l/r traducenda juventute ó*c*
Qui adverfa valetudine &c. ibid,
Aphorifmus 3$
In quoyis morbo mente confiare <&c. 77
Aphorifmus 34
Mi ñus periclitan tur ¿gratantes &c. 7 8
AphorifoQus 5S
hmo% Index Aphorifraortim:
Aphorifmus 19
Ornnes morbi in quibufvis temporibus jíe-
APHOa. LIB. TERTII. ripofjunt, &». 125
Aphorifmus Primus. Aphoriímus lo
Mutationestemporumpotiffimumpariunt VeremelancbolU, cpilepfa, &c. 126* s 21 mor bus, <&c. 101
-£/&# *ero nonnulli norum , c$"¿ Aphorifmus z
IZJ^aturarum quxdam ad byemem, &c 7
IQ2 Aphorifmus 22
Aphorifmus 5.
^íutumno *Hivi etiam morbi multi, e^¿C
Morbi quoq; alié, ad alia beneficia, 104
128 s 4 Aphorifmus 23
In temporibus, cum eodem die modo ca<+ Hiemeplsuritides, #Y. 129
lor, modo &c. 105 ys 24
Aphorifmus 5 Secundum mates autem bi morbi , &c.
tAufter auiitumbcbetat, &c. loó* no s 6 Aphorifmus 25
Cum aftas fttvtnftmilis, ^í. 108 adveníante íntionis tempore , C^ÍV
Aphorifmus 7
Aphorifmus 26
Magnis ficcitaubus febrssfiunt acuta ,
Ipfisverbgrandiufculis, e^c. 13 í s 27 Apharifmus 8
Crandioribusautem, e£r. i}J Cerm temporibus fuam temp Jiivitatem,
Aphorifmus 28 &c. no
Tuerismáximar»partem &c, i}6* %Aphoriímus 9
Aphoriímus 29 vfutumnoinuaivírfam morbi acut, Ú"c.
Juvenibus janguinis Jpuitione , €&"# II I
Aphoriímus r
Aphorifmus 50 \Autumnus tabidis noctvus.
ULrahanc¿etaunipro ,duis, &c. I $3 Aphorifmus 1 r s $1 ínter annipartes fthyefnsficc. <&c 114 y
SenibusjpirantUuijjicuitaHS, c^c. 139 s iz
Si vero byems auflrina, &c.
Aphorifmus 13
JEjlate vero frígida, & aquil. &c. APriüK . LIBRI ¿UARTI.
Aphorifmus 14
Aphorifmus Primus. xAquilonio autem, &ficco autumno <&c. t
117 Tregnantespurgabis, e^c. 142
Aphorifmus 15
Aphorifmus 2. Ex tempefiatibus anni in univerfum, &c.
Turgantium medicamentorum u/u, &c, 119
14? Aphoriímus 16
Aphorifmus 3. xAfliduis imbribits morbifere fiunt, #r,
n o Si quaiia qportet purgari, &c. iUd-
Aphorifmus 17 ^^^^^^^^^^^^^^^^M Aphorifmus 4.
iluotidian& tempestes aquilón. &c. JEftatem fuperiorem potius , &c.
111 x44*
Aphorifmus 18 Aphoriímus 5.
Aliioad témpora *eróattinet> veré, O* Subcaniculam > & ante caniculam, &c.
primz aflate > &c. ^ ,^ lz
^ | Crocites, índex Aphorifmorum.
Aphoriimufi 5 Aphorifmus 28
Gráciles ,& ad *omendu?nJaci¿es &c. JQuibusdejecJionesfuntbiliofc &c. 167
146 Aphoriimus 29
Aphorifmus 7 Febricitantibus fifexto dk &c. \6%
JEfre vomentes, & modict carnofos ,s 30
&c. 147 Quibus accesiones fiunt &c 169
Aphorifmus 8s 31
Obnoxios phthifi&c.8 Quiper febreslafjitudin&mfentimt &c. s 9 ibidem.
Melancbolicos infra&c. 149 Aphorifmus 52 >
Aphorifmus 10 Quibus ex morbo convatefcentibus &c.
Turgandum in valde acutis &c. i f o 170 s 11 Aphorifmus 3$
Quibus tormina ad funt &c. 1 f 1 Sedfi qua> ante morbum pars etc. 171
Aphorifmus2s 34
JQuibus propter levitatem ventres &c. Sifebre detento fuffocatio etc. 171 t
i) l aphorifmus 35
Aphorifmus 1$ Sifebredetento etc. 173
Qúadbelleborumnon facile&c. ibid. aphorifmus 36
Aphoriimus 14 Sudores febricitantibus boni, cíe. #-
Toío heikboro corpus movendum, &c. aphoriimus 57
154 Frigidi fudores etc. *7-r
Aphorifmus 15s $S
Cumbelleborum citare vis &c. ibid. Qua corporisp .irte fudor etc. *75 s 16 aphorifmus $9
Helkboruspericulofus fanat &c. itf "Etquacorporis calor etc* *7^
Aphorifmus 17s 40
J\onfibricitanticibifaslidium<&c. IJ6" Quibusin tote corpore etc. ibid. s ií aphoriimus 41
Supra fptumtranfverjum dolores, e^c Sudor multus per fomnum facJus, eta
'5 7 J77
Aphoriimus 19s 42
Oj.'ipotione medica &c ibid. Sudor multus frigidus etc. 17»
Aphorifmus 20 aphorifmus 4$
r rSiáreafebremtormina&c. i?8 Pebresqunetertio>uoiuzdk etc. i"J9 is 21s 44
Excrementa alvinigra &c. 1^9 Quofebreslongxetc. 180
Aphorifmus 22s 45
Morbis quibufvis incipientibus , &c. Quibus tubercula ad artículos , etc.
*6x • ibidem.
Aphoriimus 2$ aphorifmus 46
Quibus per morbos acutos &c. 192. Si rigor febre non intermitente , etc.
Aphorifmus 24 181
Dyfenteriaftabatra bileincipiat. 16^ aphoriimus 47 s 25 JZxcretiones in febribus etc. loz
Sanguinem fupe*neque quidem ejferri ,s 48
&~c. ' KÍ4 In febribus non intermittentibus , etc.
Aphorifmus 26 183
Si dyjmteria laboranti &c. 16^ aphorifmus 49 s 27—- in febre non intermitente etc. 184
Qnibusperfcbres&c. 166s 50
Ubi