La lecture en ligne est gratuite
Le téléchargement nécessite un accès à la bibliothèque YouScribe
Tout savoir sur nos offres
Télécharger Lire

Au regard des propositions émises dans le présent rapport et dans le cadre de l’étude de mise en

De
6 pages
-----Opnieuw gewestelijke uitstraling voor het RookloosterPersmap - 28 mei 2008Het Brussels Gewest beschikt met het Rooklooster over een uitzonderlijke site aan de grens va n zijngrondgebied. Deze oude kloostersite met een rijke geschiedenis, die een absolute glorieperiode doormaakt e in deachttiende eeuw, beschikt vandaag nog over het merendeel van zijn gebouwen en geeft hierdo or een vrijduidelijk beeld van het lokale verleden. Ze vormt een belangrijke toegang tot het Zoniënwou d, dat zichuitstrekt over 1/10 van het grondgebied van het Gewest (1.654 ha) en in 2000 omwille va n zijn uniekebeukenbebossing erkend werd als zo« ne natura » . De site zelf werd beschermd door Monumente n enLandschappen.Toch heeft men de priorij lang aan haar lot overgelaten. De aanwezige infrastructuur en de omgevingraakten hierdoor ernstig in verval zodat nauwelijks nog gebruik werd gemaakt van het culturele,sportieve en recreatieve potentieel.Een aantal jaren geleden besliste het Gewest de site te restaureren. Eind 2004 werd een rich tschemavoltooid voor het uitvoeren van werken aan tuinen en gebouwen, wat uitmondde in de restaur atie van detuinen en de portierswoning. Maar na de start van de werken bleek al snel dat het grote aantalbeleidsactoren de uitvoering van het project aanzienlijk dreigde te vertragen of zelfs onmo gelijk temaken. Minister van Leefmilieu Evelyne Huytebroeck, die bevoegd is voor de tuinen en het bosbehe er, enMinister-President Charles ...
Voir plus Voir moins
Opnieuw gewestelijke uitstraling voor het Rooklooster
Persmap - 28 mei 2008
Het Brussels Gewest beschikt met het Rooklooster over een uitzonderlijke site aan de grens van zijn
grondgebied.
Deze oude kloostersite met een rijke geschiedenis, die een absolute glorieperiode doormaakte in de
achttiende eeuw, beschikt vandaag nog over het merendeel van zijn gebouwen en geeft hierdoor een vrij
duidelijk beeld van het lokale verleden. Ze vormt een belangrijke toegang tot het Zoniënwoud, dat zich
uitstrekt over 1/10 van het grondgebied van het Gewest (1.654 ha) en in 2000 omwille van zijn unieke
beukenbebossing erkend werd als « zone natura » . De site zelf werd beschermd door Monumenten en
Landschappen.
Toch heeft men de priorij lang aan haar lot overgelaten. De aanwezige infrastructuur en de omgeving
raakten hierdoor ernstig in verval zodat nauwelijks nog gebruik werd gemaakt van het culturele,
sportieve en recreatieve potentieel.
Een aantal jaren geleden besliste het Gewest de site te restaureren. Eind 2004 werd een richtschema
voltooid voor het uitvoeren van werken aan tuinen en gebouwen, wat uitmondde in de restauratie van de
tuinen en de portierswoning. Maar na de start van de werken bleek al snel dat het grote aantal
beleidsactoren de uitvoering van het project aanzienlijk dreigde te vertragen of zelfs onmogelijk te
maken.
Minister van Leefmilieu Evelyne Huytebroeck, die bevoegd is voor de tuinen en het bosbeheer, en
Minister-President Charles Picqué, bevoegd voor de gebouwen, sloegen daarom de handen in elkaar
om de site een reële gewestelijke uitstraling te geven.
Zij zetten een raadplegings- en overlegoperatie op met alle actoren die rechtstreeks of onrechtstreeks bij
het Rooklooster betrokken zijn :
-
de gemeente en de diensten of vzw's die de gemeente Oudergem in de gebouwen heeft ondergebracht
(het kunstcentrum, « la Maison du Conte », het gemeentelijk vakantiespeelplein, Paard en Bos, de
kunstenaarsateliers);
-
de Massarttuinen van de ULB;
-
het centrum van BLOSO;
-
de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen;
-
de verschillende besturen van het Gewest (Grondregie, Leefmilieu Brussel).
Uit dit overleg blijkt dat bij iedereen uitdrukkelijk de wil bestaat om een project te voeren dat de
historische eigenschappen van de site, haar artistiek verleden, haar potentieel voor sport en recreatie
en de rijke fauna en flora in de kijker kan plaatsen. De Ministers Huytebroeck en Picqué wensen deze
troeven uit te bouwen en meer bekendheid te geven ten bate van de Brusselse bevolking en zelfs te
benutten als element van bijkomende waarde voor bezoekers van het Gewest.
Vandaag stelt het Brussels Gewest zich tot doel de bestaande activiteiten als basis te gebruiken om een
evenwichtig aanbod uit te bouwen in harmonie met de specifieke kenmerken van de site en met een
authentieke en originele meerwaarde die tegemoetkomt aan de verwachtingen van het publiek.
Naar een attractiviteitspool
De ontwikkeling van een gewestelijke attractiviteitspool in het Rooklooster moet rekening houden met
vier grote principes :
De ruimtelijke vormgeving van de site
: de site is veel meer dan één van de zes toegangspoorten tot
het Zoniënwoud. Ze is een mozaïek van zeer uiteenlopende ruimten (kern van de site, het centrum van
BLOSO, de Massarttuinen, enz.). Bij de herwaardering van het Rooklooster moet bijzondere aandacht
gaan naar de onderlinge verbindingen en doorgangen tussen al deze ruimten. Concreet zal dit leiden tot
twee grote soorten maatregelen : de bestaande paden verbeteren door de circulatie tussen de
verschillende delen te stimuleren, door ze te beveiligen en toegankelijk te maken voor alle bezoekers
(personen met een handicap, bejaarden...) en nieuwe doorgangen aan te leggen, met name tussen de
Massarttuinen, het speelplein en het Rooklooster intra-muros. De bewegwijzering op de site zal tevens
volledig worden herzien voor meer duidelijkheid en samenhang tussen de voorgestelde activiteiten.
Interactiviteit en complementariteit van het aanbod
: Het Rooklooster bezit een uitzonderlijk
potentieel aan mogelijke activiteiten (geschiedenis, cultuur, het kunstcentrum, de sportvelden…). De
inhoud van een aantal activiteiten zal een nieuwe omschrijving krijgen (doelstellingen, strategie, e.d.) in
samenspraak met de betrokken actoren om een site tot stand te brengen met een rijk en coherent
activiteitenpalet.
Een nieuw op te richten coördinatiestructuur voor de Rookloostersite
en de invoering van een
gemeenschappelijk beleid om het imago ervan in de verf te zetten : de verschillende actoren moeten
zich een gemeenschappelijke identiteit eigen maken en deze uitdragen in de media, de communicatie
moet betrekking hebben op alle segmenten van het aanbod, bijvoorbeeld aan de hand van een
gemeenschappelijke portaalsite op het internet enz.
Een vereenvoudigde toegang met respect voor de site
: de externe toegang (aanbrengen van
toegangspoorten…), communicatie over de mogelijkheden voor de bereikbaarheid met het openbaar
vervoer, ontmoediging van de autodrukte op de site door een goede aanduiding van de
parkingmogelijkheden, parkeerregulering in functie van het tijdstip om de exploitatie van een Brasserie
leefbaar te houden, op termijn voorstellen van alternatieven om de site intra muros en de
buitenparkeerplaatsen in de oude Priorij te verbinden.
De portierswoning als concreet voorbeeld van de samenwerking tussen de actoren
De portierswoning is net gerenoveerd in een gezamenlijke operatie van de Grondregie en Leefmilieu
Brussel. De Directie Gebouwen van de Gewestelijke Grondregie werd met de restauratiewerken belast.
Aangezien gepland was dat Leefmilieu Brussel het gebouw zou betrekken, werd een kostendeling
afgesproken waarbij een forfaitair vastgelegd deel van 500.000 € ten laste genomen werd door
Leefmilieu Brussel en het saldo van +/- 800.000 € ingeschreven werd op de begroting van de
Gewestelijke Grondregie.
De ruwbouw is af. De werken hebben een jaar geduurd.
In dit gebouw zullen bezoekers en wandelaars worden opgevangen met alle informatie over het
Rooklooster en de vele activiteiten die er plaatsvinden. Dit gebouw zal tevens voorzien zijn van een
didactische multimediaruimte waar dieper wordt ingegaan op de historische, culturele en natuurlijke
rijkdom van de site.
Het wordt ook het vaste punt van afspraak en het vertrek en de aankomst van de talloze begeleide
wandelingen in de omgeving.
De tuinen : een modelrenovatie
Voor de renovatie van de tuinen intra-muros heeft men de achttiende eeuw als referentieperiode
genomen. Toen beleefde het Rooklooster immers het hoogtepunt van zijn culturele ontwikkeling, net
voor de monniken er werden verjaagd. Het is bovendien een periode waarvan veel gravures (onder
meer de gravure van Doncker uit 1725) en nauwkeurige beschrijvingen (Culp 1786) behouden zijn.
Een aantal waardevolle delen die dateren van na de referentieperiode zijn evenwel ook behouden in
overeenstemming met het Charter van Firenze (ICOMOS 1982). Voorbeelden hiervan zijn de tuin en de
vijvers van de Portierswoning, die dateren uit de romantische periode, eind negentiende, begin twintigste
eeuw, die behouden blijven en gerestaureerd worden.
De zone Natura (een Europees netwerk van natuurgebieden en halfnatuurgebieden) omvat de hele site.
Een aantal delen van de site binnen de muren zijn de voorbije tientallen jaren geëvolueerd onder invloed
van de natuur en werden in sommige gevallen zelfs beschermd als natuurgebied. Op die plaatsen
gebeurt de heraanleg met veel omzichtigheid om de aanwezige fauna en flora zo weinig mogelijk te
verstoren. Het beheer wordt specifiek aan deze omstandigheden aangepast.
Na verscheidene voorstudies naar de bodemgesteldheid, de waterhuishouding, de sanitaire
bodemtoestand e.d. werd voor de heraanleg van de tuinen een globaal plan uitgewerkt.
De optie voor de inrichting van de tuinen sluit aan bij de oorspronkelijke historische toestand, maar ze
wordt wel aangepast aan de noden en de hedendaagse bezoekfrequentie aan de site die voor velen
zeer aantrekkelijk is. Meer natuurlijke stukken zullen worden behouden of aangepast in functie van de
optimale ontwikkeling van de natuur.
Een korte samenvatting van de principes en krachtlijnen van het project:
• De evocatie van de verdwenen gebouwen na de afbraak van de priorij: het gastenverblijf, de kerk, de
brouwerij, de verpleegpost.
• De restauratie van de functionele en visuele verbindingen tussen de gebouwen, de poorten en de
nieuwe inrichting van de tuinen: enerzijds door de hoofdingang naar de poort van de boerderij te
verplaatsen, zodat de as op de binnenplaats van de boerderij langs de kunstenaarsateliers geopend
wordt naar de ingang (Kalkpoort) en anderzijds via het pad dat van Portierswoning naar de Molenpoort
loopt.
• De verdeling van de ruimte zoals die bestond in de 18e eeuw voor de verdwijning van de priorij, door
enkele verdwenen ruimtes opnieuw tot leven te brengen aan de hand van een bomenrij rond de
kloostertuin die wordt afgebakend met hagen en door de omtrek opnieuw tot leven te brengen aan de
hand van verscheidene markeringen op de grond.
• De restauratie van de romantische tuin rond Portierswoning.
• Het behoud van de natuurgebieden (er worden enkele ingrepen gepland aan de rand van deze zones,
conform het beheersplan).
• Werkzaamheden die de biodiversiteit ten goede komen, zoals de aanplanting van een boomgaard,
van planten en van inheemse soorten, de berscherming van zones met ecologische waarde.
Het project omvat ook de volgende prioriteiten:
• Strijd tegen de risico's van overstroming via de installatie van een doeltreffend afwateringssysteem en
de regeling van de grondwaterspiegel, meer bepaald via de inplanting van bekkens en via afvloeiing.
Inplanting van een fontein op de oorspronkelijke plaats.
• Bodemreiniging: verwijdering van de vervuilde grond; deze wordt naar een erkend centrum gebracht.
• Voorrang aan de zwakke weggebruiker en beperking van het autoverkeer. Aangepast beheer van de
parkingplaatsen.
De werken aan de tuin die nu worden uitgevoerd
Sinds 2006 verlopen de werken in verscheidene fasen, zodat de site toegankelijk blijft voor het publiek
en om een goede organisatie van de verscheidene werven mogelijk te maken.
Fase 1 had betrekking op de vernieuwing van de infrastructuur (verborgen leidingen) en de
grondmarkeringen op de binnenplaats van de priorij, de binnenplaats van de boerderij en het pleintje
voor de kunstenaarsateliers. Deze werken werden uitgevoerd in 2006 en 2007.
Fase 2 die in maart 2008 van start is gegaan, bestaat uit de inrichting van de tuin van het Klooster, de
tuin van de verpleegpost, een deel van de tuin van de molenaar en het natuurlijke deel van de tuin van
Prior. De kostprijs van deze werkzaamheden bedraagt 760.000 €. De werf zou eind 2008 voltooid
moeten zijn.
Fase 2bis heeft betrekking op een deel van de tuin van het huis van de molenaar langsheen de
omheining voor een kostprijs van 38.000 €.
Fase 3 omvat de restauratie van de Romantische tuin en de tuin van de Dames. De kostprijs van de
werken bedraagt 190.000 €.
Fase 4 ten slotte omvat de evocatie van de oude kerk die dank zij een combinatie van materialen een
grondmarkering vormt op de plaats waar deze kerk stond. Ook de inrichting van een boomgaard en
een deel van de tuin van de Prior zit in deze fase vervat. Kostprijs: 585.000€.
De toegang tot de site gedurende de werkzaamheden
De opdrachten voor al deze werkzaamheden liggen vast, de kredieten zijn toegekend en het einde van
de werken is voorzien voor 2010.
Op dit moment verhinderen de werkzaamheden de toegankelijkheid tot de site niet. Aangezien de
werkzaamheden op de binnenplaats bij de ingang en de binnenplaats van de boerderij (fase 1) voltooid
zijn, is de permanente toegang tot de verscheidene gebouwen nu gewaarborgd.
Vanaf september zullen de ingangen echter gewijzigd worden, vooral in de week, waardoor het verkeer
lichtjes kan worden verstoord. De aannemers bieden echter de waarborg dat een doorgang permanent
vrij zal blijven. Er wordt aangeraden de parkingplaatsen in de buurt van de site te gebruiken: langsheen
de Waversesteenweg of op de parking ter hoogte van de Tervurenlaan, of zelfs de wat lager gelegen
parkeerplaatsen in het bos.
Tijdens de werken aan het stuk van de muur van de noordelijke omheining, ter hoogte van de
toegangsbrug en langs de Rookloosterstraat wordt de toegang tot de site gereorganiseerd. In functie
van de voortgang van de werkzaamheden zullen bepaalde toegangen vervolgens worden gewijzigd. Er
zal een aangepaste signalisatie met omleiding en verkeerslichten worden aangebracht.
Het Gebouw van de Prior
Het project voor de renovatie-restauratie van het Huis van de Prior heeft tot doel de horecapool
van de site in te bouwen
Om dit project een zo groot mogelijke kans van slagen te geven, werden alle actoren die kunnen
deelnemen aan het renovatiedossier van dit goed, geraadpleegd om de architecturale en patrimoniale
opties te bepalen waaraan voorrang moet worden verleend in het kader van de renovatie van dit gebouw
(zoals Monumenten en Landschappen, de Gewestelijke Commissie voor Monumenten en
Landschappen, ...)
De Grondregie heeft dus de procedure voor de overheidsopdracht betreffende de toekenning van
een opdracht inzake de inrichting van een horecapool in het Huis van de Prior in het Rooklooster
ingeleid.
De selectie van de architect die de aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning zal indienen
voor de renovatie van dit goed is aan de gang. Van zodra de vergunning ontvangen wordt en de werken
van start zijn gegaan, zal men een oproep tot kandidaten lanceren om de horeca-uitbater te vinden.
Deze zal ook verzocht worden een project voor te leggen voor de eerste verdieping.
Parallel hiermee hebben we samen met de Regie de mogelijkheid bestudeerd om 's avonds in parking te
voorzien op de site voor de bezoekers die iets willen eten of drinken en om zo de horeca meer
toegankelijk te maken.
Het woongedeelte van de boerderij van het Rooklooster
Sinds het overlijden van de landbouwer van het Rooklooster beschikt het Gewest opnieuw over het
genot van dit goed. Onder de vorige legislatuur werd een beheersprotocol opgesteld tussen de
Grondregie, het BIM en de gemeente Oudergem dat bepaalt dat het Gewest zich ertoe verbindt de
gebouwen van de boerderij te verhuren aan de Gemeente Oudergem.
Aangezien men in het woongedeelte van de boerderij van het Rooklooster een structurele puinhoop
aantrof (scheuren, vervormingen in de gevel, ..) heeft de Grondregie noodmaatregelen genomen, terwijl
de taak van de zoektocht naar en de uitvoering van een definitieve oplossing werd toevertrouwd aan een
kantoor van adviserende ingenieurs, dit om het gebouw weer in goede staat te brengen.
Huurovereenkomsten
Op initiatief van Charles Picqué heeft het Gewest een huurovereenkomst gesloten met de Gemeente
Oudergem voor wat betreft de tweede verdieping van het Kunstcentrum, dat zich daar wilde vestigen
om er zijn tentoonstellingsruimten uit te breiden, er een educatieve ruimte op te richten en een ruimte
voor seminaries en recepties ter beschikking te stellen van ondernemingen die via bijdragen of
sponsoring de activiteiten van het Kunstcentrum steunen, dit volledig conform de deontologie van de
musea.
De Minister-President heeft trouwens een huurovereenkomst voorgesteld met de Gemeente Oudergem
betreffende de bijgebouwen van de Boerderij van het Rooklooster; deze overeenkomst zou betrekking
hebben op de binnenplaats en de gebouwen voor de uitbating van de Boerderij. De gemeente wenst er
immers een pedagogische boerderij te vestigen, waarin het thema « trekpaard » centraal staat.
De omheiningsmuur van het Rooklooster
Deze lange muur van ongeveer één kilometer is een monument op zich en dateert uit de 16e eeuw. De
bakstenen waaruit de muur is opgetrokken, zijn vervaardigd uit klei die ter plaatse werd gevonden. De
omheiningsmuur is een belangrijk onderdeel van de restauratie van het Rooklooster, omdat deze het
ommuurde karakter van het geheel waarborgt.
Beliris leidt, in toepassing van het samenwerkingsakkoord Federale Staat/ Brussels Gewest deze werf
van 3 jaar. Er werden aanpassingen aangebracht om een zo getrouw mogelijke restauratie te
waarborgen, waarbij actuele technieken werden gebruikt om de kosten te beperken. De werf zelf is
dusdanig georganiseerd dat de fauna en flora ... en de bezoekers zo weinig mogelijk worden verstoord.
Het is immers een klein team dat de werfzone verhuist naargelang de werken vorderen. De totale
kostprijs van de muur bedraagt 3.300.000 euro.
Samenvatting: de verscheidene openbare actoren van het Rooklooster.
Er werden reeds grote middelen ingezet door verscheidene overheden:
door Leefmilieu Brussel
met investeringen die tot op heden vooral betrekking hebben op de
omgeving van de site (speelterrein, de vijvers, de grote wei, enz) enerzijds en op de eerste fase van de
tuinen (2006-2007) anderzijds. Sinds maart 2008 leidt Leefmilieu Brussel de voortzetting van de
inrichtingswerken van de tuinen;
door de Grondregie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
die van start is gegaan met de
infrastructuurwerken in sommige historische gebouwen op de site, meer bepaald de Portierswoning
(2007-2008), een renovatie die werd gecofinancierd door Leefmilieu Brussel dat het gebouw later zal
innemen en beheren. Er werd tevens gewerkt aan het woongedeelte van de boerderij van het
Rooklooster;
door de Federale Staat
die in het kader van het BELIRIS-akkoord (dat tot doel heeft de internationale
rol van Brussel te versterken) een specifiek budget wijdt aan de restauratie van de omheiningsmuur; een
eerste fase van de voorbereidende werkzaamheden werd uitgevoerd in 2004, de restauratie van de
muur en de deuren is gestart in april 2007. Deze werken evolueren geleidelijk en zijn beperkt in de
ruimte, rekening houdend met de zeer specifieke en delicate aard ervan.
• ten slotte heeft de
Gemeente Oudergem
, als huurder van een deel van de gebouwen ook een aantal
investeringen gedaan voor de renovatie van de gebouwen waarvoor ze verantwoordelijk is.