Cet ouvrage fait partie de la bibliothèque YouScribe
Obtenez un accès à la bibliothèque pour le lire en ligne
En savoir plus

RyboÅ‚ówstwo oraz hodowla ryb w Europie

De
12 pages
PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 1nr 27 grudzień 2005 r.Komisja EuropejskaRybołówstwo oraz hodowla rybw EuropieOchrona zasobów: Komisjapodejmuje nadzwyczajne środkiAkwakulturaZapobieganie i zwalczanie epizootiiWęgorzGlobalny cel, lokalne działania BadaniaTuńczyk błękitnopłetwy rozmnaża się w niewoliPublikacja Komisji Europejskiej I Dyrekcja Generalna do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej I ISSN 1830-1622PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 2[Kalendarz Spis treściTargi i wystawy2 Kalendarz• Generalna Komisja Rybołówstwa Morza Śródziemnego(GFCM), sesja zwyczajna, Istambuł (Turcja), 3 Od redakcji24-27 stycznia 2006 r.Na podstawie zaleceń Naukowego Komitetu Doradczego, 4-7 Temat przewodniktórego ostatnia sesja miała miejsce w październiku 2005 r.,Środki nadzwyczajne: GFCM podejmie decyzje dotyczące gospodarki określonymizasobami rybnymi (sardela, barwena, picarel, morszczuk itp.). sposób na niebezpieczne > Informacje: i nieprzewidziane sytuacjeTel.: +39 06 57 05 64 41E-mail: alain.bonzon@fao.org8-9 AktualnościStrona internetowa: http://www.faogfcm.org• Zdrowie ryb hodowlanych• Ochrona węgorza: niezbędne działania• MSE Seafood & Processing, Rimini (Włochy), 4-7 lutego 2006 r.10-11 W terenieTargi handlowe poświęcone wszystkim aspektom sektorarybołówstwa oraz chowu i hodowli ryb rejonu Morza Rozmnażanie tuńczyka Śródziemnego – począwszy od produkcji, a skończywszy na błękitnopłetwego w niewoli: sposobie podania na stole.
Voir plus Voir moins

Vous aimerez aussi

PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 1
nr 27 grudzień 2005 r.
Komisja Europejska
Rybołówstwo oraz hodowla ryb
w Europie
Ochrona zasobów: Komisja
podejmuje nadzwyczajne środki
Akwakultura
Zapobieganie
i zwalczanie epizootii
Węgorz
Globalny cel,
lokalne działania Badania
Tuńczyk błękitnopłetwy
rozmnaża się w niewoli
Publikacja Komisji Europejskiej I Dyrekcja Generalna do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej I ISSN 1830-1622PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 2
[Kalendarz Spis treści
Targi i wystawy
2 Kalendarz
• Generalna Komisja Rybołówstwa Morza Śródziemnego
(GFCM), sesja zwyczajna, Istambuł (Turcja), 3 Od redakcji
24-27 stycznia 2006 r.
Na podstawie zaleceń Naukowego Komitetu Doradczego, 4-7 Temat przewodni
którego ostatnia sesja miała miejsce w październiku 2005 r.,
Środki nadzwyczajne: GFCM podejmie decyzje dotyczące gospodarki określonymi
zasobami rybnymi (sardela, barwena, picarel, morszczuk itp.). sposób na niebezpieczne
> Informacje: i nieprzewidziane sytuacje
Tel.: +39 06 57 05 64 41
E-mail: alain.bonzon@fao.org
8-9 AktualnościStrona internetowa: http://www.faogfcm.org
• Zdrowie ryb hodowlanych
• Ochrona węgorza: niezbędne działania
• MSE Seafood & Processing, Rimini (Włochy),
4-7 lutego 2006 r.
10-11 W terenieTargi handlowe poświęcone wszystkim aspektom sektora
rybołówstwa oraz chowu i hodowli ryb rejonu Morza Rozmnażanie tuńczyka
Śródziemnego – począwszy od produkcji, a skończywszy na błękitnopłetwego w niewoli:
sposobie podania na stole. pierwsze obiecujące rezultaty
> Informacje:
Tel.: +39 05 41 74 44 66
12 Wiadomości w skrócieE-mail: l.bologna@riminifiera.it
Strona internetowa: http://www.medseafood.com
• Światowe Targi Ryb i Przetwórstwa Rybnego,
Brema (Niemcy), 12-14 lutego 2006 r.
Targi skupiają się na elementach handlowych i marketingowych
dziedziny produktów rybołówstwa i akwakultury. Gromadzą
największych wystawców biorących udział w wymianie
handlowej produktów morskich w Europie. Podczas targów Informacja dla czytelników
w 2006 r., wśród wielu atrakcji przewidziano także forum Jeśli mają Państwo jakiekolwiek komentarze lub sugestie,
poświęcone handlowi pomiędzy Wschodem i Zachodem. prosimy kierować je na adres: European Commission –
> Directorate-General for Fisheries and Maritime Affairs – Informacje:
Communication and Information Unit –Tel.: +49 421 350 52 60
Rue de la Loi/Wetstraat 200 – B-1049 Brussels E-mail: info@fishinternational.de
lub faksem: (+ 32) 2 299 30 40, z dopiskiem: Strona internetowa: http://www.fishinternational.com
Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie.
E-mail: fisheries-magazine@cec.eu.int
Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie jest bezpłatną publikacją Dyrekcji Generalnej do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej Komisji Europejskiej. Aby ją otrzymać,
wystarczy jedynie zgłosić chęć prenumeraty (patrz odcinek prenumeraty na str. 12). Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie jest publikowane pięć razy w roku oraz jest
dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej (http://www.europa.eu.int/comm/fisheries/policy_en.htm).
Wydawca: Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, Dyrektor Generalny.
Klauzula o wyłączeniu odpowiedzialności: Pomimo że Dyrekcja Generalna do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej jest odpowiedzialna za ogólne przygotowanie
niniejszego magazynu, Komisja Europejska w żaden sposób nie przyjęła ani nie zatwierdziła stanowisk wyrażonych w tej publikacji. Żadne oświadczenie zawarte w
niniejszym magazynie nie może być rozumiane jako odzwierciedlające opinie Dyrekcji Generalnej do Spraw Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej Komisji Europejskiej.
Komisja Europejska nie gwarantuje dokładności informacji zawartych w niniejszej publikacji.
Komisja Europejska ani żadna osoba działająca w imieniu Komisji nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie treści zawartych w niniejszym magazynie.
© Wspólnoty Europejskie, 2005.
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Zdjęcie na okładce: © Lionel Flageul
Realizacja: Mostra – Printed In Belgium – Wydrukowano na papierze utylizowanymPL.qxd 22/12/05 16:10 Page 3
Środki nadzwyczajne i działania długookresowe
W ostatnich miesiącach wiele uwagi poświęcono środkom nadzwyczajnym, jakie musiała podjąć Komisja
w obliczu niebezpieczeństwa wyczerpania zasobów sardeli w Zatoce Biskajskiej. W wyniku alarmujących
głosów naukowców, tymczasowo wstrzymano połowy w tym rejonie. Ponieważ działania te miały charakter
spektakularny i okazały się bolesne dla osób związanych zawodowo z rybołówstwem w tym obszarze,
wprowadzenie środków nadzwyczajnych było szeroko komentowane przez opinię publiczną.
Tymczasem środki te są podejmowane jedynie w bardzo rzadkich przypadkach i tylko jako reakcja na
zgodne w treści, alarmujące opinie naukowców. Są one ponadto podejmowane także w interesie samych
pracowników sektora rybołówstwa, którzy nic by nie zyskali w przypadku wyginięcia zasobów rybnych,
dających im utrzymanie.
Środki nadzwyczajne stanowią pierwszy etap na drodze do ochrony zagrożonych gatunków. Na przykład
dorsz objęty jest środkami nadzwyczajnymi już od 2001 r. Dzięki tym środkom zapewniono ochronę
natychmiastową i dotyczącą konkretnego zagadnienia, a tuż po nich niezwłocznie wprowadzono także
środki zapewniające ochronę w dłuższej perspektywie: w pierwszej kolejności środki techniczne, następnie –
od 2003 r. – plan odbudowy populacji danego gatunku. Od przyszłego roku ten sam schemat działań
będzie stosowany w przypadku sardeli: Komisja zaproponuje wdrożenie określonych środków będących
następstwem środków nadzwyczajnych podjętych w tym roku.
Życzeniem Komisji jest oczywiście, aby środki nadzwyczajne były podejmowane jak najrzadziej. W celu
ochrony zasobów musimy zatem podejmować wspólne działania: podnosić stan naszej wiedzy, wprowa-
dzać kwoty połowowe dostosowane do stanu i zagrożeń dotyczących określonych gatunków, wdrażać
środki techniczne i ograniczenia w nakładach połowowych tam, gdzie jest to uzasadnione, wzmacniać
kontrolę i ewentualne sankcje wobec tych, którzy nie przestrzegają wspólnych przepisów. Podobnie,
upowszechnienie planów zarządzania (i jeśli to konieczne odbudowy) w dłuższej perspektywie, zalecane
w reformie Wspólnej Polityki Rybołówstwa, ma na celu uniknięcie konieczności podejmowania środków
nadzwyczajnych.
Wprowadzenie środków nadzwyczajnych nie może przesłonić istoty pracy Komisji, Państw Członkowskich
i partnerów z sektora, mającej na celu wspieranie i popieranie rozwoju zrównoważonego rybołówstwa
w Europie. Rybołówstwo bez zasobów nie ma przed sobą żadnej przyszłości.
Redakcja
3
nr 27 grudzień 2005 r. Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie
I I
Od redakcjiPL.qxd 22/12/05 16:10 Page 4
Środki nadzwyczajne:
sposób na niebezpieczne
i nieprzewidziane sytuacje
W ostatnim czasie Komisja podjęła środek nadzwyczajny w celu ochrony
zasobów sardeli zagrożonych wyginięciem w Zatoce Biskajskiej. Środek
ten wprowadza tymczasowy zakaz prowadzenia działalności połowowej
sardeli. Fakt zastosowania tego środka oznacza, iż zbyt długo rozwodzimy
się nad zasadnością idei rodka nadzwyczajnego”.
Zamknięcie połowów sardeli Czym jest środek nadzwyczajny?
W roku 1992 Unia Europejska, w swoim podstawowym
rozporządzeniu ustanawiającym wspólnotowy system
Początek obowiązywania: 3 lipca 2005 r.
rybołówstwa i akwakultury, ustanowiła środki nadzwyczajne
dla rybołówstwa. Artykuł 15 tego rozporządzenia zezwala
Koniec obowiązywania: 2 października 2005 r., przedłużone do Komisji, w nadzwyczajnych przypadkach, na odjęcie
31 grudnia 2005 r. koniecznych środków, które mogą być stosowane przez
okres najwyżej 6 miesięcy”. Komisja może ustanowić
te środki z własnej inicjatywy. Chodzi tu o umożliwienie
Gatunek: sardela europejska – gatunek o niskim wskaźniku prze-
Komisji podjęcia natychmiastowych działań w obliczu
widywanej długości życia (3 lata), składającym tarło od połowy
iebezpiecznych i nieprzewidzianych” okoliczności,
kwietnia do połowy sierpnia
z których najbardziej klasycznym przykładem jest nagłe
zagrożenie wyginięcia zasobów danego gatunku.
Strefa połowów: Zatoka Biskajska
Dlaczego wprowadza się środki nadzwyczajne:
czy nie jest możliwe przewidzenie okoliczności
Zagrożenie: pomiędzy rokiem 2000 i 2004 połowy zmniejszyły
zagrożenia wyginięcia zasobów rybnych?
się o blisko 75% (z 37 000 do 8 600 ton). W 2005 r. – do 31 maja –
Decyzja o ograniczeniach połowowych, które mają za
zezwolono na połów jedynie 230 ton, mimo że Rada ustaliła
zadanie ochronę zasobów rybnych, jest podejmowana
możliwości połowowe na 30 000 ton na cały rok. W wyniku niepo-
raz w roku, w grudniu, przez Radę Ministrów, w oparciu
kojących wniosków przedstawionych przez Hiszpanię wiosną
o projekty Komisji, które z kolei konsultowane są
2005 r. i po zapoznaniu się z opinią Międzynarodowej Rady Badań
z zaleceniami naukowców. Zasadniczo środki dla każdego
Morza zalecającej zamknięcie połowów, Komisja podjęła decyzję
zasobu są więc określane według danych za poprzedni
o pierwszym zamknięciu na okres od 3 lipca do 2 października
rok, co generalnie pozwala na opracowanie wiarygodnych
2005 r. Dwa badania, przeprowadzone w następstwie tej decyzji
prognoz.
przez Hiszpanię i Francję, potwierdziły zły stan zasobów tego
gatunku. Opierając się na tych dwóch badaniach, komitet ekspertów,
Może jednak zdarzyć się tak, że w wyniku zdarzeń
zwołany w lipcu na wniosek Komisji, w ramach Komitetu Nauko-
nieprzewidzianych, naturalnych lub innych, zmiana okaże
wego, Technicznego i Ekonomicznego ds. Rybołówstwa (STECF),
się bardziej alarmująca, niż było to przewidywane, że
potwierdził konieczność zamknięcia połowów.
dane dostępne w grudniu nie pozwoliły na wyciągnięcie
rozstrzygających wniosków, lub że Rada, podczas
Uzasadnienie podjęcia środków nadzwyczajnych: 12 września opracowywania możliwości połowowych, nie uwzględniła
2005 r. STECF po raz kolejny zajął stanowisko w tej sprawie. w wystarczający sposób prognoz naukowych. Z tego
Stwierdziwszy bardzo niskie poziomy liczebności osobników doros- powodu określone łowisko może nagle znaleźć się
łych i młodych w zasobach sardeli, oświadczył, że rodki inne niż w niebezpiecznej sytuacji. Co więcej, nadmierne odławianie
zamknięcie połowów nie będą brane pod uwagę”. Po potwierdzeniu znacznie uszczupliło określone zasoby, których
oceny przeprowadzonej przez Międzynarodową Radę Badań Morza, liczebność może nieoczekiwanie ulec gwałtownej zmianie.
STECF zalecił zamknięcie działań połowowych co najmniej do lipca Wreszcie należy zwrócić uwagę na szybki postęp, jaki
2006 r. dokonuje się obecnie w dziedzinie badań morskich,
które z każdym dniem odkrywają nowe zależności
pomiędzy połowami a środowiskiem morskim. Władze
publiczne muszą zatem mieć możliwość odpowiedniej
reakcji na sytuację nagłego zagrożenia danego gatunku,
korzystając z procedur podejmowania szybkich decyzji.
© Lionel Flag
4PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 5
Istotne jest jednak podkreślenie wyjątkowego charakteru
środka nadzwyczajnego. Reforma Wspólnej Polityki
Rybołówstwa chętnie promuje działania długookresowe
w gospodarce połowowej, zachęcając do przyjęcia
planów zarządzania lub odbudowy populacji. Plany te,
opierając się na danych naukowych, określają możliwości
połowowe w kilku okresach, tak aby utrzymać zasoby
w granicach bezpieczeństwa biologicznego.
Upowszechnienie tych planów oddaliłoby konieczność
podejmowania krótkookresowych środków
nadzwyczajnych lub ograniczyłoby ich stosowanie
jedynie do wyjątkowych sytuacji.
Na jakich danych opiera się Komisja,
podejmując decyzje o wprowadzeniu
środków nadzwyczajnych?
Środki te są w każdym przypadku uzasadniane,
a nawet zalecane, w ściśle opracowywanych
sprawozdaniach naukowych. Przyjrzyjmy się dwóm
środkom nadzwyczajnym podjętym w 2005 r.
W przypadku sardeli Komisja posłużyła się opinią
Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) oraz
wnioskami ze spotkania ekspertów, przeprowadzonego
w ramach Komitetu Naukowego, Technicznego
i Ekonomicznego ds. Rybołówstwa (STECF).
Jaka procedura pozwala na wdrożenie
środków nadzwyczajnych?
Nadzwyczajne okoliczności wymagają nadzwyczajnej
procedury. Komisja w trybie pilnym podejmuje decyzję o
zastosowaniu środków, przy czym środki takie mogą być
stosowane maksymalnie przez okres 6 miesięcy. Decyzja
ta natychmiast wchodzi w życie. Komisja może podjąć
taką decyzję z własnej inicjatywy lub na wniosek jednego
z Państw Członkowskich, którego władze odpowiedzialne
za rybołówstwo stwierdziłyby zaistnienie zagrożenia dla
danego zasobu połowowego. Tak uczyniła Hiszpania
w maju ubiegłego roku po tym, jak zauważyła alarmująco
niski poziom połowów sardeli w Zatoce Biskajskiej.
Natomiast na wniosek Wielkiej Brytanii, w sierpniu 2003 r.,
podjęto środki nadzwyczajne dotyczące ochrony
koralowców w wodach głębinowych przed skutkami
połowów włokiem na północno-zachodnich wodach Szkocji.
Państwa Członkowskie mają możliwość odwołania się
od środka nadzwyczajnego, jednak muszą interweniować
w Radzie. 25 Państw Członkowskich ma miesiąc na
podjęcie decyzji o przyjęciu innego środka, przy czym
wymagana jest większość kwalifikowana. ➔
Zakaz połowów sardeli w Zatoce
Biskajskiej wprowadzony
w lipcu 2005 r. Przyczyna:
niepokojący spadek wielkości
połowów, pozwalający
© Lionel Flageul przypuszczać, że zasoby są
w dramatycznym stanie.
5PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 6
Wiosną 2003 r., po
zaobserwowaniu dużych
wielkości połowu młodego
dorsza, Komisja podjęła decyzję
o zamknięciu połowów z użyciem
włoków na obszarze Morza
Bałtyckiego, w celu ochrony
zasobów tego gatunku.
Czy środki nadzwyczajne są często
stosowane?
Przypomnijmy: środki nadzwyczajne muszą zachować
charakter wyjątkowy i nie mogą zastępować działań
długookresowych. Środkiem nadzwyczajnym było na
przykład wprowadzenie w 2001 r. moratorium na połowy
dorsza na Morzu Północnym i w rejonie zachodniej Szkocji,
aby przeciwdziałać niezwykle alarmującemu zmniejszeniuZakaz połowu dorsza
populacji tego gatunku. Od czasu reformy Wspólnejw Morzu Bałtyckim – 2003 r.
Polityki Rybołówstwa w grudniu 2002 r., Komisja w trzech
przypadkach podjęła środki nadzwyczajne, aby ratować
Początek obowiązywania: 15 kwietnia 2003 r. zagrożone gatunki lub siedliska: rafy koralowej w wodach
głębinowych (2003 i 2004 r.), dorsza i ryb płaskich
w Morzu Bałtyckim (2003 r.) oraz sardeli w ZatoceKoniec obowiązywania: 31 maja 2003 r.
Biskajskiej (dwukrotnie w 2005 r.). W każdym przypadku
połowy tego gatunku zostały zamknięte na okres kilkuGatunek: dorsz
miesięcy, w oparciu o zbieżne opinie naukowców.
Strefa połowów: Morze Bałtyckie Czy reforma WPRyb zmieniła przepisy
dotyczące środków nadzwyczajnych?
Zagrożenie: wyładunki dorsza pochodzącego ze stada wschod- Reforma z 2002 r. utrzymała w mocy zasadę środków
niego Bałtyku spadły z ok. 392 000 ton w 1984 r. do zaledwie nadzwyczajnych, jednak dodatkowo wprowadziła
67 000 ton w 2002 r., a stada zachodniego z 54 000 ton w 1973 r. istotne zmiany.
do 22 0002 r. Z informacji naukowych przekazanych przez
Międzynarodową Radę Badań Morza wynika, że z powodu nadmier- Po pierwsze, poszerzono obszar stosowania. Nie chodzi
nego odławiania ryb w obydwu stadach doszło do dramatycznego już jedynie o ochronę zagrożonych gatunków, lecz całego
spadku zasobów tego gatunku. W przypadku zasobów części ekosystemu. Możliwe jest podjęcie środka nadzwyczajnego
wschodniej Bałtyku sytuacja była na tyle poważna, że naukowcy w sytuacji, gdy działalność połowowa stanowi zagrożenie
ostrzegli, iż jeśli nie zostanie ograniczona śmiertelność ryb, gatun- dla środowiska morskiego. To właśnie na tej podstawie
kowi dorsza w tym obszarze będzie groziło wyginięcie. Główny Komisja wprowadziła zakaz używania włoków dennych,
problem stanowiło nieprzestrzeganie kwot połowowych i istotne aby chronić skupiska koralowców głębokowodnych,
(1)niedeklarowanie wyładunków. znanych pod nazwą arwin Mounds” (sierpień 2003 r.).
Uzasadnienie podjęcia środków nadzwyczajnych: wiosną 2003 r. Kolejna ważna zmiana: Komisja może jednorazowo
zaobserwowano duże wielkości połowu młodego dorsza poniżej przedłużyć okres stosowania danego środka
minimalnych wielkości wyładunku. Ponieważ niewymiarowy dorsz nadzwyczajnego maksymalnie o 6 miesięcy.
był odrzucany, nie był on wliczany do kwot połowowych, co prowa- W przypadku zamknięcia połowów sardeli, Komisja
dziło do przełowienia tych zasobów. W konsekwencji, w celu ochrony wprowadziła kolejno dwa 3-miesięczne okresy zamknięcia
młodych osobników dorsza, Komisja Europejska podjęła decyzję do końca grudnia 2005 r., kiedy to Rada określi
o zakazie połowów z użyciem włoków. Opisany środek nadzwyczajny możliwości połowowe na rok 2006.
stanowił uzupełnienie już istniejącego trwałego zakazu połowów
dorsza w miesiącach letnich (od 1 czerwca do 31 sierpnia). Czy Państwa również mogą podejmować
środki nadzwyczajne?
Dalsze działania: w 2004 r. przedłużony zakaz nie został ponownie Tak, przepisy obowiązujące od 2002 r. zawierają nowe
odnowiony, choć letni zakaz wciąż utrzymuje się w mocy, jednak rozporządzenia dla Państw Członkowskich. Od czasu
wspólnie z interesariuszami z branży uzgodniono środki techniczne, reformy Państwo może samodzielnie wprowadzić środek
mające na celu uczynienie z włoka narzędzia o właściwej selektyw- nadzwyczajny na okres maksymalnie 3 miesięcy, jednak
ności. W roku 2005 trzy obszary wykluczono z działań połowowych pod warunkiem że odnośne wody w całości należą do
na cały rok. Obecnie Komisja Europejska przygotowuje długookre- tego kraju (w przeciwnym wypadku Państwo musi zwrócić
sowy plan gospodarki dla dorsza Morza Bałtyckiego. Główne się do Komisji, która podejmuje decyzję o zastosowaniu
elementy tego planu będą wdrażane jako część rozporządzenia takiego środka). Państwo musi także oczywiście
Rady określającego możliwości połowowe na rok 2006. Plan ten poinformować o swojej decyzji Komisję, która w terminie
koncentruje się na obniżeniu nakładu połowowego i wprowadzeniu 15 dni potwierdzi, uchyli lub zmieni taki środek.
dodatkowych środków kontroli.
(1) Na północny zachód od Szkocji.
6
© Nils AukanPL.qxd 22/12/05 16:10 Page 7
Zakaz używania włoków dennych w celu ochrony
koralowców Darwin Mounds
Początek obowiązywania: 22 sierpnia 2003 r.
Koniec obowiązywania: 21 lutego 2004 r., przedłużone na kolejnych
6 miesięcy do 22 sierpnia 2004 r.
W wyniku przeprowadzonych w ostatnim czasie badań morskich, rafy Gatunek: koralowce głębokowodne, żyjące głównie na głębokości
koralowe wód głębinowych zostały objęte ochroną przed skutkami
od 200 do 1 000 metrówpołowów włokiem na głębokich wodach, wprowadzoną na mocy
środka nadzwyczajnego podjętego w 2003 r.
Strefa połowów: Darwin Mounds, obszar północno-zachodnich
wybrzeży SzkocjiPonieważ na Państwach Członkowskich ciąży obowiązek
przejrzystości, zarówno w przypadku samodzielnego
podjęcia środka nadzwyczajnego, jak i wnioskowania Zagrożenie: w sprawozdaniach naukowych, opublikowanych po
o niego w Komisji, kraj taki musi powiadomić o swych raz pierwszy w maju 2002 r., Międzynarodowa Rada Badań Morza
działaniach w tym zakresie zainteresowane Państwa opisuje dowody niszczenia raf koralowych w obszarze Darwin Mounds.
Członkowskie oraz Regionalne Komitety Doradcze Sonar boczny (echosonda lokalizująca sygnałami dźwiękowymi)
(z ang. RAC – Regional Advisory Council), które w krótkim i aparaty fotograficzne wykazały zniszczone rafy na dnie morskim
terminie (5 dni) mogą przesłać swe uwagi do Komisji, oraz widoczne ślady uszkodzeń pozostawione przez włoki.
mającej wówczas możliwość podjęcia decyzji w oparciu Międzynarodowa Rada Badań Morza uznała, że obszarowi Mounds
o stanowiska wszystkich stron. Od czasu reformy nie zagraża wysokie ryzyko dalszego trwałego zniszczenia. Wielka
odnotowano przykładów podjęcia krajowych środków Brytania wezwała Komisję Europejską do przyjęcia nadzwyczajnych
nadzwyczajnych. środków zakazujących używania włoków dennych w obszarze
skupisk koralowców Darwin Mounds. Opierając się na dowodach
Czy Unia Europejska pomaga osobom dostarczonych przez Wielką Brytanię, a dodatkowo wspartych
związanym zawodowo z rybołówstwem, sprawozdaniami Międzynarodowej Rady Badań Morza, Komisja
które zostały zmuszone do stosowania Europejska zdecydowała, że skupiska koralowców, o których mowa
środków nadzwyczajnych? powyżej, są poważnie zagrożone i że wymagane jest podjęcie
W terenie środki nadzwyczajne mogą, w perspektywie natychmiastowych działań.
krótkookresowej, stanowić duże utrudnienia dla rybaków
łowiących na wodach objętych danym środkiem.
Uzasadnienie podjęcia środków nadzwyczajnych: podczasW sposób gwałtowny kładą kres zaplanowanym
oczekiwania na przyjęcie przez Radę jakichkolwiek środkówdziałaniom połowowym i zakłócają funkcjonowanie całego
długookresowych, wciąż trwałyby istotne działania połowowe sektora związanego z połowami: hurtowników rybackich,
z udziałem włoków dennych. Dlatego Komisja Europejska uznała zahandlowców, przetwórców itp. Środki te są jednakże
stosowne wprowadzenie ze skutkiem natychmiastowym zakazuniezbędne do utrzymania zasobów i kontynuowania
używania włoków dennych w obszarze Darwin Mounds.działań połowowych.
Aby pomóc osobom, które znalazły się w tej trudnej dla Dalsze działania: środki nadzwyczajne przedsięwzięte dla Darwin
nich sytuacji, Państwa Członkowskie mogą korzystać ze Mounds nabyły charakteru trwałego w marcu 2004 r. i zostały wpisane
(2)środków finansowych FIFG Unii Europejskiej, na przykład do już istniejącego rozporządzenia Rady w sprawie ochrony kora-
w celu dofinansowania statków łowiących na wodach lowców w wodach głębinowych.
objętych tymczasowym zakazem działań połowowych.
(2) Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa
(Financial Instrument for Fisheries Guidance (FIFG)).
7
© Erling SvensenPL.qxd 22/12/05 16:10 Page 8
Aktualności
Zdrowie ryb hodowlanych
Komisja zgłasza projekty nowych uregulowań w sprawie zdrowia ryb
hodowlanych, w celu uproszczenia i zmodernizowania ustawodawstwa.
Pragnie ona również ułatwić wymianę handlową oraz podwyższyć
konkurencyjność tego ważnego sektora. Wartość produkcji chowu
i hodowli ryb w Unii Europejskiej w 2004 r. przekroczyła 2,5 miliarda euro.
© Lionel FlageulJednakże każdego roku straty spowodowane chorobami dotykają 20%
całości produkcji. Istotnym aspektem tego projektu jest zapobieganie Poprzez zgłoszenie projektu środków zapobiegawczych, mających
na celu obniżenie ryzyka wystąpienia epizootii w fermach hodowlanychpowstawaniu chorób na każdym etapie łańcucha produkcji. w Europie, Komisja pragnie poprawić ogólną sytuację sanitarną
w dziedzinie akwakultury.
W ramach szeroko zakrojonych konsultacji z sektorem, Jeśli chodzi o handel z krajami spoza Unii, przywóz
Komisja zaproponowała w sierpniu ponowne opracowanie zwierząt pochodzących z chowu i hodowli ryb jest
i wzmocnienie istniejących uregulowań prawnych dozwolony jedynie z państwa lub ze strefy danego państwa,
dotyczących stanu zdrowia ryb i skorupiaków hodowlanych. o którym wiadomo, iż przedstawiło wystarczające
Dziedzina ta jest uregulowana przepisami trzech dyrektyw gwarancje sanitarne. Taką ocenę przeprowadza się
z ostatnich 10-15 lat, które należy uaktualnić i dostosować według ścisłych kryteriów, takich jak przepisy prawne,
do zmian sektora rybackiego, z uwzględnieniem ostatnich środki kontroli itp.
badań technicznych i naukowych. Stworzone wówczas
ustawodawstwo, dotyczące hodowli troci, łososia i ostryg, W przypadku wymiany wewnątrzwspólnotowej Komisja
musi obejmować także nowe działania zachodzące kieruje się podstawową zasadą – zwierzę można przewieźć
w tym szybko rozwijającym się sektorze. z jednego państwa do innego wyłącznie, jeśli pochodzi
ono z miejsca charakteryzującego się warunkami
Aby uprościć przepisy, należy zastąpić obowiązujące sanitarnymi równymi lub wyższymi. Przykład: zabronione
obecnie trzy dyrektywy jedną. Troska o uproszczenie jest przewożenie narybku dorady pochodzącego ze
uregulowań prawnych jest widoczna także w zgłoszonym strefy X, w której dana choroba ma charakter endemiczny,
projekcie, w którym dużą wagę przywiązuje się do do strefy Y, gdzie choroba ta nie występuje. Sytuacja
elastyczności stosowania postanowień: liczne środki odwrotna jest jednak dozwolona.
zapobiegawcze i walki z chorobą powinny od tej pory
znajdować się w gestii władz lokalnych, co znacznie trefy wolne od choroby”
zmniejszyłoby procedury administracyjne i pozwoliło Zakłada to istnienie przepisów sanitarnych. W przypadku
na podejmowanie środków dostosowanych do chorób endemicznych Państwa Członkowskie mogą
lokalnych warunków. ustanowić strefy olne od choroby”, tj. strefy, w których
nie występują dane choroby z racji szczególnych
Zapobieganie i handel uwarunkowań geograficznych lub klimatycznych,
W projekcie dyrektywy główny środek ciężkości kładziony uniemożliwiających rozwój tych chorób, lub z powodu
jest na zapobieganie, i w tej kwestii Komisja liczy na niewystępowania na tym obszarze zwierząt wrażliwych
czujność osób znajdujących się najbliżej działań w terenie, na te choroby, lub ponieważ państwo wprowadziło
tj. właściwych władz kontrolujących, działających na program zwalczania tych chorób. Jeśli chodzi o choroby
szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, w zależności egzotyczne, które nie występują na terenie Unii Europejskiej,
od Państwa Członkowskiego. Ich rola polega na udzielaniu wszystkie właściwe organy władzy muszą wdrożyć
zezwoleń fermom rybnym i zakładom przetwórczym, specjalne plany interwencji, aby wydzielić strefy zakażone
nadzorowaniu utrzymywania dobrych praktyk higieny i jak najszybciej zwalczyć chorobę, już na etapie jej
pracy i przestrzegania zasad identyfikowalności, oraz pojawienia się.
kontrolowaniu wskaźników śmiertelności i zachorowalności
w każdej hodowli. Dzięki tak ścisłej kontroli, chorobę W przypadku epidemii, Komisja zaproponowała zasady
będzie można znacznie ograniczyć już w momencie zwalczania chorób (obowiązkowe dla chorób egzotycznych
jej pojawienia się, nie dopuszczając do przejścia do i opcjonalne dla chorób endemicznych), które mogą
(1)stadium epizootii . nawet doprowadzić do likwidacji zarażonych zwierząt
i oczyszczania wód, w których rozwinęła się choroba.
Innym środkiem zapobiegającym rozpowszechnieniu się Hodowcom ryb będą przysługiwały odszkodowania
chorób jest niedopuszczenie do introdukcji zainfekowanych wypłacane ze środków Europejskiego Funduszu
ryb lub skorupiaków do strefy zdrowej. Projekt Komisji Rybołówstwa.
ustanawia więc nowe przepisy w dziedzinie sprzedaży
oraz importu zwierząt i produktów hodowli ryb. Zapisy Jeśli projekty zostaną przyjęte, będzie to duży krok
te mają na celu dostosowanie uregulowań europejskich naprzód pod względem poprawy konkurencyjności
do nowych przepisów Międzynarodowej Organizacji tego sektora i zwiększenia zaufania konsumentów
Epizootiologicznej, do których odwołuje się Światowa do produktów akwakultury.
Organizacja Handlu.
8 (1) Epidemia wśród zwierząt.
Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie
nr 27 I grudzień 2005 r. I PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 9
Ochrona węgorza: niezbędne działania
Zasoby węgorza europejskiego są zagrożone. Świadczy o tym fakt, że liczebność młodych osobników
w ostatnim czasie dramatycznie spadła do poziomu równego jedynie 1% liczby zarejestrowanej
w przeszłości. W celu odbudowy populacji, Komisja zaproponowała wdrożenie środków pomocnych
w opracowaniu długookresowej strategii zarządzania.
© Lionel Flageul
Międzynarodowa Rada Badań Morza ogłosiła w Krajowe plany zarządzania
swym ostatnim sprawozdaniu: asoby węgorza niemal Przede wszystkim, wspólnym celem wniosku do
na pewno znajdują się poniżej poziomu, który można uznać rozporządzenia jest osiągnięcie dla wszystkich dorzeczy
za poziom bezpieczeństwa biologicznego”. Aby dobrze rzek wskaźnika migracji dorosłego węgorza na poziomie
zrozumieć niebezpieczeństwo, jakie grozi temu gatunkowi, 40% liczby węgorzy, które migrowałyby do morza w
musimy bliżej przyjrzeć się jego szczególnemu cyklowi życia. idealnych, naturalnych warunkach, tj. bez przeszkód na
szlakach migracyjnych, bez zanieczyszczenia i bez połowów.
Wszystkie węgorze rodzą się w Morzu Sargassowym,
położonym w środkowej części Północnego Atlantyku. Z uwagi na różnorodność siedlisk i rodzajów połowów
Prąd Zatokowy (Golfstrom) przenosi larwy ryby w kierunku wpływającą na populację węgorza w różnych dorzeczach
Europy i Północnej Afryki. Dzięki pożywieniu, jakie larwy rzek, zarządzanie zasobami węgorza nie może być
znajdują wzdłuż wybrzeży i w ujściach rzek, ulegają one w każdym regionie takie samo. Dlatego, aby zrealizować
przeobrażeniu w narybek węgorza, tzw. szkliste węgorze. ten cel, Państwa Członkowskie muszą podejmować środki,
Płynąc pod prąd, w górę rzeki, osiedlają się w spokojnych takie jak ograniczenie połowów lub zmniejszenie liczby
wodach rzek, stawów i ciągów wodnych na obszarach różnych przeszkód na ciągach migracyjnych ryb, na
równinnych, gdzie przybierają postać dorosłą, tzw. węgorzy przykład poprzez odbudowę siedlisk, zlikwidowanie
żółtych. Po około dziesięciu latach przeobrażają się najbardziej zanieczyszczających czynników lub instalowanie
w węgorze srebrzyste. Wówczas udają się w powrotną w pobliżu tam specjalnych drabin, mających pomóc
wędrówkę w kierunku Morza Sargassowego, gdzie składają rybom dotrzeć do miejsc składania ikry.
tarło i umierają. To właśnie w okresie życia w wodach
słodkich węgorz narażony jest na szereg niebezpieczeństw. Każde dorzecze objęte byłoby specjalnym lanem
zarządzania”. W przypadku rzek przepływających przez
Po pierwsze, przez całe życie – od okresu szklistego kilka Państw Członkowskich, takich jak Ren, Moza, Duero
węgorza aż do osiągnięcia postaci węgorza srebrzystego – lub Tag, plany zarządzania muszą być ustalone wspólnie
węgorze są przedmiotem intensywnych połowów. Ponadto przez kilka krajów.
gatunek ten nie rozmnaża się w niewoli, stąd hodowle
zasilane są osobnikami dziko żyjącymi (przede wszystkim Plany zarządzania zostałyby przedstawione Komisji na
narybkiem). koniec 2006 r. Po ich zbadaniu i zatwierdzeniu przez
Komitet Naukowy, Techniczny i Ekonomiczny ds.
Dodatkowo, zarówno w morzach, jak i w wodach Rybołówstwa (STECF), weszłyby w życie 1 lipca 2007 r.
śródlądowych, węgorz pada ofiarą zanikania naturalnych Komisja rozważy także zaproponowanie innych środków
siedlisk tego gatunku i degradacji wód. Podczas swej długookresowych, np. wprowadzenie systemu
wędrówki w obie strony napotyka on także wiele przeszkód identyfikowalności, mającego zapobiec jakimkolwiek
wznoszonych przez człowieka, takich jak tamy i zapory, naruszeniom uregulowań, lub opracowanie środków
stąd wskaźnik śmiertelności wśród osobników dorosłych zmierzających do zwiększenia ilości narybku węgorza,
płynących na tarliska jest bardzo wysoki. dostępnej i koniecznej do celów ochrony tych zasobów.
To wszystko oznacza, że środki, jakie należy podjąć Doraźny środek ochrony
w celu ochrony węgorza, dotyczą wielu obszarów: W oczekiwaniu na przyjęcie przez Komisję krajowych
stref przybrzeżnych dla narybku i wód śródlądowych planów zarządzania i ich wykonanie, we wniosku do
dla osobników dorosłych. rozporządzenia proponowany jest krótkoterminowy środek
ochrony – zawieszenie wszelkich połowów węgorzy na
W wyniku licznych konsultacji z naukowcami, okres pierwszych 15 dni każdego miesiąca. W trakcie
przedstawicielami sektora i Państwami Członkowskimi, okresów zawieszenia działalność połowowa może być
Komisja zgłosiła w październiku tego roku wniosek do kontynuowana, pod warunkiem że dane Państwo
rozporządzenia ustanawiającego środki odbudowy populacji Członkowskie w wiarygodny sposób wykaże, że środki
węgorza europejskiego. Wniosek ten był następstwem w nim obowiązujące są zgodne z osiągnięciem celu 40%
planu działań przedstawionego przez Komisję już w 2003 r. wskaźnika migracji dorosłego węgorza srebrzystego
(patrz Rybołówstwo w Europie nr 24, grudzień 2004 r., z każdego dorzecza rzeki lub że połowy narybku węgorza
str. 9-10). wykorzystywane są na rzecz odtworzenia zasobów
w rzekach, a nie dla celów akwakultury. Aby wniosek
Komisji mógł wejść w życie, musi zostać zatwierdzony
przez Parlament i Radę w 2006 r.
9
nr 27 grudzień 2005 r. Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie
I I PL.qxd 22/12/05 16:10 Page 10
W terenie
Rozmnażanie tuńczyka błękitnopłetwego
w niewoli: pierwsze obiecujące rezultaty
Tego lata w Hiszpanii dokonano zapłodnienia in vitro jaj
pochodzących od tuńczyka błękitnopłetwego w hodowli.
Ten krok w kierunku rozmnażania tuńczyka błękitnopłetwego
w niewoli może mieć w przyszłości poważne konsekwencje
dla rozwoju chowu i hodowli ryb. Badanie to było
realizowane w ramach projektu REPRO-DOTT,
finansowanego przez Unię Europejską, w który
zaangażowani byli badacze pochodzący z Hiszpanii,
Francji, Malty, Grecji, Włoch, Niemiec i Izraela.
Hodowla tuńczyka błękitnopłetwego stanie się
w nadchodzących latach dużym wyzwaniem dla sektora.
Sukces, jaki ta ryba odniosła na rynkach światowych,
w szczególności na rynku japońskim i amerykańskim,
uczynił z tego gatunku rybę o dużym znaczeniu
handlowym (patrz Rybołówstwo w Europie nr 23,
wrzesień 2004 r., str. 10-11).
Naukowcom pracującym wspólnie w projekcie badawczym REPRO-DOTTHodowla tuńczyka błękitnopłetwego, w formie, w jakiej udało się uzyskać sztuczne zapłodnienie z jaj tuńczyka błękitnopłetwego.
odbywa się obecnie na Morzu Śródziemnym, oparta jest na
chowie ryb przeznaczonych do tuczenia, przetrzymywanych Niewola nie sprzyja rozrodowi
w sadzach rybnych – specjalnych skrzyniach z otworami, Gdyby rozród tuńczyka błękitnopłetwego w niewoli był
zanurzonych w wodach. Zwierzęta są poławiane czasami możliwy, zarządzanie tym gatunkiem i jego kontrola mogłyby
bardzo daleko od miejsca tuczu, nakierowywane do zaspokoić wymagania rynku, zmniejszając jednocześnie do
specjalnie do tego celu stworzonych klatek i transportowane minimum obciążenia połowami zasobów żyjących naturalnie.
przez wolno płynący statek do morskich ferm rybnych. Niestety, od czasu wprowadzenia pierwszych sadz w 1996 r.,
Dzięki procesowi tuczenia na bazie sardynki europejskiej nie odnotowano na Morzu Śródziemnym żadnego przypadku
i sardeli, tuńczyk trafia na rynek w momencie, gdy jego spontanicznego rozrodu schwytanych osobników.
mięso jest najsmaczniejsze, zaspokajając najbardziej
wyrafinowane gusta kulinarne konsumentów, przede Dlatego, w ramach zakrojonego na dużą skalę projektu
wszystkim japońskich. badawczego, którego zadaniem jest lepsze poznanie
cyklu płciowego i rozrodu tuńczyka błękitnopłetwego
Ten typ ferm rybnych na Morzu Śródziemnym przeżywa hodowanego w sadzach, powstało konsorcjum ośmiu
(3)obecnie gwałtowny rozwój, ponieważ stał się bardzo morskich instytutów badawczych – w tym siedmiu
dochodowy. W ślad za sukcesem handlowym pojawiło dotyczących Morza Śródziemnego. Projekt pod nazwą
się zagrożenie przełowienia zasobów, w szczególności REPRO-DOTT finansowany jest ze środków Komisji
zasobów Morza Śródziemnego, gdzie każdego lata
część populacji tuńczyka migruje w celu złożenia tarła.
(1) (2)ICCAT , CGPM oraz Unia Europejska, zaniepokojone Badania na Oceanie Spokojnym
tą sytuacją, przyjęły przepisy mające na celu
wprowadzenie ścisłego zarządzania zasobami tuńczyka
błękitnopłetwego, w tym nadanie ram prawnych Na Oceanie Spokojnym, naukowcy japońscy, pracujący nad
procesom tuczenia (raportowanie obsadzenia sadz, rozmnażaniem południowego tuńczyka błękitnopłetwego,
procedura pobierania próbek, lista ferm posiadających wybrali inną metodę niż ich koledzy z Europy. Postanowili
zezwolenie na działalność, kontrola ilości ryb oni kontrolować całość warunków środowiskowych, tj. utrzy-
umieszczanych w sadzach i wprowadzanie ryb do mywać tuńczyki w dużych zbiornikach, pozwalając rybom
obrotu handlowego). Ponadto, w celu zmniejszenia przez wiele lat przyzwyczaić się do środowiska hodowla-
połowów młodych tuńczyków, wszystkie umawiające się nego, przy optymalnej jakości i temperaturze wody. Metoda
strony przedsięwzięły określone środki, w szczególności ta przyniosła owoce: w czerwcu 2002 r. badacze japońscy
dotyczące kontroli. W 2006 r. Komitet Naukowy, z Uniwersytetu Kinki w Osace zamknęli pierwszy pełny
działający w ramach ICCAT, dokona oceny zasobów cykl rozrodu tuńczyka, otrzymując jaja osobników urodzo-
tuńczyka błękitnopłetwego, a ICCAT zbada skuteczność nych w niewoli. Największą trudnością w stosowaniu tej
wprowadzonych środków zarządzania. metody jest nieprzewidywalność daty otrzymania jaj.
(1) Międzynarodowa Komisja Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego – regionalna organizacja rybołówstwa, zajmująca się zarządzaniem zasobami tuńczyka i gatunków
pokrewnych Oceanu Atlantyckiego i mórz przyległych, w tym Morza Śródziemnego.
10
(2) Generalna Komisja Rybołówstwa Morza Śródziemnego – regionalna organizacja rybołówstwa, zajmująca się zarządzaniem rybołówstwem Morza Śródziemnego
i Morza Czarnego.
(3) Instituto español de Oceanografia, Universidad de Cadiz, l’Institut français de Recherche pour l’Exploration de la Mer, Institute of marine Biology of Crete,
Israël oceanographic and limnological Research, Malta Centre for Fisheries Sciences, Università degli Studi di Bari i Universität Heinrich-Heine Düsseldorf.
Rybołówstwo oraz hodowla ryb w Europie
nr 27 I grudzień 2005 r. I
© REPRO-DOTT