Werkgelegenheid in Europa

-

Documents
172 pages
Obtenez un accès à la bibliothèque pour le consulter en ligne
En savoir plus

Description

Commissie van de Directoraat-generaal Werkgelegenheid, Europese Gemeenschappen Arbeidsbetrekkingen en Sociale Zaken ÜÜHHB ν ".ν '... ■ y ::^,' : ;r:\-'ff;; : ■ ; . m ¿EÄ'-";·, í";v->.;- ■*;■·;,-.¿-:-.''.s ■ ■■ ÊÊÊIÊm: ■■■■mSå COM(91)290def-NL Commissie van de Europese Gemeenschappen Werkgelegenheid in EUROPA 1991 Directoraat-generaal Werkgelegenheid, industriële betrekkingen en sociale zaken ! Deze publikatie is eveneens verkrijgbaar in de volgende talen: ES ISBN 92-826-2912-0 DAN 92-826-2913-9 DE ISBN 92-826-2914-7 GR ISBN 92-826-2915-5 ENN 92-826-2916-3 FR ISBN 92-826-2917-1 ITN 92-826-2918-X PT ISBN 92-826-2920-1 Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publikatie Luxemburg: Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen, 1991 ISBN 92-826-2919-8 Catalogusnummer: CE-70-91 -718-NL-C Overname met bronvermelding is, behalve voor commerciële doeleinden, toegestaan. Printed in Belgium -2 Voorwoord Voorwoord Na vijfjaar aanhoudende groei van de middelen vinden om belemmeringen schap en de rest van de wereld. In dit werkgelegenheid en een niet onaan­ bij het scheppen van werkgelegen­ opzicht biedt voortgang in de richting heid en van ondernemingen weg te van een economische en monetaire zienlijke daling van het werkloos­heidsniveau, is de werkloosheid weer nemen en daarbij correcte, aanvaard­ unie de gelegenheid een veel grotere bare normen blijven hanteren.

Informations

Publié par
Nombre de visites sur la page 25
Langue Nederlandse
Signaler un problème

Commissie van de Directoraat-generaal Werkgelegenheid,
Europese Gemeenschappen Arbeidsbetrekkingen en Sociale Zaken ÜÜHHB
ν ".ν '... ■
y
::^,'
:
;r:\-
'ff;;
: ■ ; .
m
¿EÄ'-";·, í";v->.;- ■*;■·;,-.¿-:-.''.s ■ ■■ ÊÊÊIÊm: ■■■■mSå COM(91)290def-NL
Commissie van de Europese Gemeenschappen
Werkgelegenheid in
EUROPA
1991
Directoraat-generaal
Werkgelegenheid, industriële betrekkingen en sociale zaken
! Deze publikatie is eveneens verkrijgbaar in de volgende talen:
ES ISBN 92-826-2912-0
DAN 92-826-2913-9
DE ISBN 92-826-2914-7
GR ISBN 92-826-2915-5
ENN 92-826-2916-3
FR ISBN 92-826-2917-1
ITN 92-826-2918-X
PT ISBN 92-826-2920-1
Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publikatie
Luxemburg: Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen, 1991
ISBN 92-826-2919-8
Catalogusnummer: CE-70-91 -718-NL-C
Overname met bronvermelding is, behalve voor commerciële doeleinden, toegestaan.
Printed in Belgium
-2 Voorwoord
Voorwoord
Na vijfjaar aanhoudende groei van de middelen vinden om belemmeringen schap en de rest van de wereld. In dit
werkgelegenheid en een niet onaan­ bij het scheppen van werkgelegen­ opzicht biedt voortgang in de richting
heid en van ondernemingen weg te van een economische en monetaire zienlijke daling van het werkloos­
heidsniveau, is de werkloosheid weer nemen en daarbij correcte, aanvaard­ unie de gelegenheid een veel grotere
bare normen blijven hanteren. economische samenwerking in ons gaan toenemen.
systeem te brengen, al wordt de nood­
zaak hiertoe nog niet volledig inge-Werkloosheid schijnt in ons systeem De huidige terugslag in economisch
vermogen en in werkgelegenheid is bijna endemisch te zijn geworden; er
worden nog bijna 12 miljoen mensen ook een waarschuwing voor ons stre­
ven naar voortgang in het bereiken in de Gemeenschap zonder werk, zelfs Dit verslag staat, net als het vorige,
tijdens de piek van de conjunctuurcy­ van werkelijke convergentie tussen vol feiten. Feiten kunnen zowel onge­
clus. Eén reden hiervan kennen wij: de meer en minder ontwikkelde re­ makkelijk als onthullend zijn. Wij
veel van de ontstane arbeidsplaatsen gio's van de Gemeenschap. De periode moeten positieve gewoonten ontwik­
zijn bezet door mensen die nog niet van economische groei van 1985 tot kelen — feiten bekijken als een mid­
eerder op de arbeidsmarkt actief wa­ 1990 heeft gezorgd voor enige conver­ del om problemen te analyseren en
ren en die de werklozen en de langdu­ gentie in inkomen per hoofd van de mogelijke oplossingen te vinden en
rijkere en de armere delen van de rig werklozen vóór zijn gegaan. niet als zaken die betwist moeten
Gemeenschap. De werkgelegenheid worden als zij niet met onze voorstel­
is echter over het geheel genomen in ling in overeenstemming zijn. Na­Het is echter duidelijk dat de oorza­
de minder ontwikkelde regio's niet tuurlijk geven statistieken nooit vol­ken van de werkloosheid veel inge­
méér toegenomen dan in de welvaren­ maakt de werkelijkheid weer die zij wikkelder en dieper geworteld zijn.
der regio's, en vanwege de sterkere willen beschrijven en er zijn geen Om de werkloosheid weer in een da­
groei van de bevolking van 15-64 jaar prognoses zonder fouten. Niettemin lende lijn te krijgen is niet alleen her­
is de werkloosheid in de armere gebie­ zijn de gegevens die wij over de Euro­stel van de groei vereist, maar zijn
den juist toegenomen in deze periode, pese arbeidsmarkt en economie heb­ook speciale maatregelen nodig voor
dit in duidelijke tegenstelling tot de ben verzameld van hoge kwaliteit en jongeren onder de 25 jaar (werkloos­
neerwaartse tendens in de Gemeen­ ze hebben bovendien de grote ver­heidspercentage tweemaal hoger dan
schap in haar geheel. Het vooruitzicht dienste van consistentie tussen Lid-van volwassenen), voor vrouwen
van lagere economische groei en een Staten. Zij dragen in sterke mate bij (werkloosheidspercentage tweemaal
lagere groeivoet van de werkgelegen­ tot onze groeiende kennis van de hoger dan van mannen) en voor lang­
heid doet vrezen dat verdere vooruit­ werkgelegenheid en daarmee samen­durig werklozen.
gang in de minder ontwikkelde gebie­ hangende problemen in de Gemeen­
den zal worden vertraagd of ernstig schap.
Tevens zijn meer op de lange termijn
afgeremd.
gerichte en breed opgezette maatre­
gelen noodzakelijk. Wij moeten gron­ Door statistieken als deze worden fei­
dige wijzigingen aanbrengen in de Er zijn nieuwe uitdagingen voor de ten onthuld, die wij moeten erkennen.
manier waarop de arbeidsmarkt jaren negentig ontstaan. Niet alleen In de eerste plaats zijn er enkele neer­
functioneert en in de wijze waarop wij moeten wij het hoofd bieden aan de waartse ontwikkelingen op het ter­
proberen mensen te helpen en bij te vele structurele veranderingen, die rein van de werkgelegenheid. Het is
staan om werk te krijgen. Wij moeten toch al in de Gemeenschap plaatsvin­ duidelijk dat de werkgelegenheid in
ervoor zorgen dat het economisch po­ den en aan de gevolgen van de veran­ de landbouw in de toekomst net als in
tentieel, nog meer dan in het verle­ deringen in Midden- en Oost-Europa, het verleden zal blijven dalen. Ander­
den, wordt omgezet in gelegenheid we moeten ook het proces van conver­ zijds zal de vermindering van banen
voor werk. Wij moeten mensen het gentie en cohesie in de Gemeenschap in de verwerkende industrie — die
nodige onderwijs en de vereiste oplei­ voortzetten en zorgen voor een hoger tussen 1980 en 1987 16,5% bedroeg-
ding geven, niet alleen om vacatures en stabieler percentage macro-econo­ naar alle waarschijnlijkheid niet
te vervullen, maar ook om daarmee mische groei en expansie. Voor zo'n voortduren. Niettemin is het duide­
het scala van mogelijkheden op werk beleid is een grotere samenwerking lijk dat bedrijfstakken als de wapen­
in de veranderende wereldeconomie nodig, niet alleen binnen de Gemeen­ industrie grote veranderingen zullen
te vergroten. En wij moeten betere schap maar ook tussen de­ ondergaan nu de vooruitzichten op Voorwoord
vrede beter zijn geworden, dat be­ In dit licht gezien zijn enkele feiten in
drijfstakken als de textielindustrie dit verslag verontrustend. Er zijn in
bedreigd zullen blijven door concur­ veel delen van de Gemeenschap teke­
rentie van buiten de Gemeenschap, nen die erop wijzen dat werkgevers
en dat in het algemeen de Gemeen­ steeds meer problemen hebben bij het
schap te weinig banen heeft in de dy­ vinden van de vereiste vakbekwaam­
namische high-tech industrie, waar heid, en mogelijk heeft dit remmend
groei van werkgelegenheid het waar­ gewerkt op de groei van de produktie
schijnlijkst is. en het scheppen van arbeidsplaatsen.
Op de tweede plaats is er sprake van Een te laag peil van het algemeen
bezorgdheid over de concurrentieposi­ vormend en hoger onderwijs is echter
tie van de Gemeenschap. De Gemeen­ voor de toekomst een nog verontrus­
schap vergroot, met de totstandko­ tender factor. De toegang tot het best
mogelijke algemeen onderwijs en het ming van de interne markt en andere
stappen op weg naar een economische hoger onderwijs moet beschouwd wor­
den als een grondrecht en als een eco­en monetaire unie, ontegenzeggelijk
haar economisch potentieel. Zij moet nomische noodzaak voor de maximale
echter concurreren met de buitenwe­ benutting van het communautair ar­
reld, die het ook steeds beter doet. beidspotentieel. De toegang tot het
onderwijs mag nooit ingeperkt wor­
den om de toegang tot de betere banen Op deze toeneming van de concurren­
te beperken tot bepaalde maatschap­tie moeten wij positief reageren. Wij
pelijke groepen, of een onderklasse in mogen op dergelijke uitdagingen niet
stand te houden, die noch kan bijdra­reageren met lagere reële lonen of
gen aan de verworvenheden van een inferieure arbeidsomstandigheden.
moderne economie, noch daarin kan Zo'n reactie zou niet alleen te prijzig
delen. zijn en op sociaal gebied tweedracht
zaaien, maar ook geen langetermijn-
oplossing bieden voor het probleem. Voor onderwijs zowel als opleiding be­
staan in vele delen van de Gemeen­
schap problemen, die moeten worden De weg vooruit voor de Gemeenschap
is niet een dergelijke negatieve, kort­ opgelost. Wij zijn niet de enigen met
dergelijke moeilijkheden; de Verenig­zichtige houding, maar ligt juist in het
op zich nemen van de moeilijker taak de Staten is met soortgelijke proble­
men geconfronteerd geweest en heeft om een sociaal rechtvaardige econo­
mie te scheppen met hoge lonen en maatregelen genomen ter verminde­
een hoge produktiviteit. Daarvoor ring van discriminatie en ongelijke
kansen. Wij zijn echter traag in de moeten ondernemingen in de Ge­
meenschap bereid zijn op de hoogte te aanpak van de problemen en hebben
het belang van de communautaire di­blijven van de steeds veranderende
technologie, dienen werknemers be­ mensie onderschat. Wanneer wij er
niet in slagen verschillen in het ver­reid te zijn op nieuwe manieren be­
paalde dingen te leren en dat zo nodig strekken van onderwijs en opleiding
tussen de Lid-Staten en in het bijzon­te veranderen, en moeten regeringen
der tussen het Noorden en het Zuiden de taak op zich nemen voor het onder­
wijs en de basisopleiding te zorgen, te verkleinen, wordt de ontwikkeling
van de Gemeenschap als geheel afge­nodig om mensen uit te rusten voor
werk in een technisch uitdagende om­ remd en worden aan de minst begun­
stigden kansen onthouden. geving, die aanpassingsvermogen
vraagt en de capaciteit om nieuwe
vaardigheden te leren.
Vassp Papandreou
-4 Inhoud
Samenvatting en conclusies
Deel I Vooruitzichten voor de werkgelegenheid
Hoofdstuk 1 Werkgelegenheid in de Gemeenschap k 2 Vooruitzichten op korte termijn
Hoofdstuk 3 Het ingewikkelde probleem van de blijvende
werkloosheid
Deel II Werkgelegenheidsaspecten
Hoofdstuk 4 Europese integratie en regionale arbeidsmarkten k 5 Werkgelegenheid in de landbouw: achteruitgang
endiversificatie
Hoofdstuk 6d in de nijverheid: een decennium van
veranderingen
Deel III Werkgelegenheidsbeleid
Hoofdstuk 7 Tekort aan geschoold personeel: een groeiend probleem
in de Gemeenschap?
Maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid voor vrouwen
Lijst van grafieken
Bronnen Dit verslag is tot stand gekomen dank zij de medewerking van:
Directoraat-generaal II: Economische en financiële zaken l III: Interne markt en industrie
Directoraat-generaal VI: Landbouw l XVT: Regionaal beleid
Eurostat — Bureau voor de statistiek der Europese Gemeenschappen
Task-force "Menselijke hulpbronnen, onderwijs, opleiding en jeugdzaken" Samenvatting en conclusies
Samenvatting en conclusies
einde gekomen aan de lange periode Europese producenten, heeft te kam­Inleiding
waarin nieuwe werkgelegenheid in pen met ernstige politieke en econo­
hoog tempo werd geschapen. Voor de mische problemen, die een langzame
Het einde van de jaren tachtig was meeste Lid-Staten wordt in de twee­ en wisselende economische groei in­
de helft van 1991 een gering econo­ houden, gecombineerd met onzeke­in Europa een periode van optimis­
misch herstel verwacht; dit herstel re, instabiele olieprijzen. me. Na verscheidene jaren van lang­
zal echter zeer bescheiden zijn want zame groei, onvoldoende nieuwe
de werkgelegenheid neemt prak­arbeidsplaatsen en grote werkloos­ De landen in Midden- en Oost-Euro­
heid, leek het economisch herstel tisch niet toe en de werkloosheid pa zien zich voor ernstige problemen
stijgt. van de Gemeenschap definitief, de geplaatst bij de overgang van een
werkgelegenheid nam in recordtem- geleide economie naar een markteco­
po toe en de werkloosheid daalde. nomie. Er moet nog een doeltreffend Ondanks de huidige vertraging in de
Het programma van opheffing van martkmechanisme worden inge­wereldeconomie wordt verwacht dat
belemmeringen voor de interne han­ voerd en nu de instituties voor de de in beginsel gezonde situatie voor
del en verruiming van de concurren­ geleide onderlinge handel zijn afge­groei in de Gemeenschap zich op
tiemogelijkheden van Europese schaft, ontdekken deze landen maar middellange termijn weer zal mani­
producenten in het kader van de in­ weinig te hebben van wat op de we­festeren. Niettemin blijft het gevaar
terne markt, werd enthousiast ont­ reldmarkt verhandelbaar is. Dat bestaan dat de huidige recessie —
vangen. Hierdoor versnelde de komt voor een deel omdat het vroe­teweeggebracht door de Golfoorlog,
ontwikkeling naar produktie en dis­ gere isolement hen de toegang heeft de recessie van de Amerikaanse eco­
tributie op Europese schaal. Buiten ontzegd tot de technische vooruit­nomie en de corrigerende fiscale en
de Gemeenschap bood de politieke gang, die produkten en produktie-monetaire beleidsmaatregelen van
hervorming in de landen van Mid­ technieken in het Westen heeft ver­enkele Lid-Staten — geen tijdelijke
den- en Oost-Europa zicht op aan­ anderd. onderbreking is van een acceptabel
zienlijke groei van de handel en tempo van economische groei, doch
nauwere commerciële banden. het begin van een nieuwe, langere
Momenteel worden ondernemingen
periode van langzame groei, en stag­ in West-Europa en elders er door de
nerende werkgelegenheid. Het eerste anderhalfjaar van deja­ economische situatie en de onzeker­
ren negentig heeft, hoewel het dit heid over de toekomstige politieke
optimisme misschien niet heeft te­ ontwikkelingen nog van weerhou­Externe problemen
den op grote schaal te investeren in niet gedaan, laten zien dat de Ge­
meenschap nog geconfronteerd de economieën van Midden- en Oost-
Europa. Hervormingen zijn onder­wordt met ernstige moeilijkheden bij De externe economische omgeving
het handhaven van de economische weg, hoewel onzekerheid blijft be­van de Gemeenschap bevat in de ko­
groei en het scheppen van voldoende staan over de kans op blijvende mende jaren enkele elementen van
werkgelegenheid om aan de vraag te groei en handhaving van de recent risico. Dep grenst in
voldoen. Ook is aangetoond dat de toegenomen handel met de Gemeen­het Oosten en Zuiden, dat wil zeggen
schap. Gemeenschap vanwege haar open in het Midden-Oosten, Afrika en
karakter en gewicht in het wereld­ Midden- en Oost-Europa, aan lan­
handels- en financieringssysteem den die natuurlijke handelspartners Deze moeilijkheden beïnvloeden de
kwetsbaar blijft voor gebeurtenissen zijn en een enorm potentieel voor Gemeenschap op verschillende ma­
in de rest van de wereld en in het meer handel betekenen, maar die ge­ nieren. Vooruitzichten op uitbrei­
bijzonder voor die in de aangrenzen­ confronteerd worden met aanzienlij­ ding van handel en investeringen
de regio's. ke economische en sociale proble­ zijn een belangrijke potentiële im­
men. puls voor produktie en werkgelegen­
heid in de Lid-Staten van de Ge­Sedert het begin van dejaren negen­
meenschap. Het is echter ook tig is de economische groei in tal van Het Midden-Oosten, dat zowel een
mogelijk dat een massale druk op de Lid-Staten aanmerkelijk vertraagd. voorname bron voor de aanvoer van
mensen in het Oosten ontstaat om in Sinds het derde kwartaal van 1990 primaire energie naar de Lid-Staten
de Gemeenschap naar werk te ko-is, als verlate reactie hierop, ook een is, als een belangrijke markt voor Samenvatting en conclusies
De uitdaging voor de Gemeenschap boek als langdurig werkloos, d.w.z. men zoeken. Een immigratiedruk op
een dergelijke schaal zou moeilijk te­ bestaat niet alleen uit het bereiken als meer dan een jaar zonder werk-
gen te houden zijn, en zou in de con­ van economische groei op lange ter­ zijnde.
text van een langzame economische mijn. Er moet tevens voor worden
groei en een gering aantal nieuwe gezorgd dat de vruchten overal ge­ Zoals in Werkgelegenheid in Europa
plukt kunnen worden, zodat alle ge­arbeidsplaatsen in de Gemeenschap, 1989 wordt vermeld, bestaan er ook
leiden tot grote sociale problemen in bieden van de Gemeenschap en alle aanwijzingen dat de relatieve positie
sociale groepen meedelen in de werk-de gebieden waar de nieuwe immi­ van lage inkomenstrekkers in de ja­
granten op zoek gaan naar huisves­ gelegenheids- en inkomensverbete­ ren tachtig in een aantal Lid-Staten
ting en werk. ringen, die door de groei mogelijk is verslechterd. Meer in het alge­
worden. Gebeurt dit niet, dan wordt meen is het duidelijk dat veel men­
de sociale cohesie bedreigd en voort­ sen, en vooral vrouwen die niet offi­Buiten Europa en de aangrenzende
gang op weg naar de economische en cieel als werkloos, geregistreerd zijn gebieden hebben de gebeurtenissen
monetaire unie belemmerd. niet kunnen werken zoals zij graag in de achttien eerste maanden van de
zouden willen, omdat er geen ge­jaren negentig de kwetsbaarheid van
schikte banen beschikbaar zijn in de wereldeconomie voor een recessie In het laatste deel van dejaren tach­
het gebied waar zij wonen, of vanwe­in de Verenigde Staten laten zien, en tig genoten de zwakkere, minder ont­
ge het ontbreken van kinderopvang aangetoond dat grote onevenwichtig­ wikkelde Lid-Staten een hogere pro-
of andere faciliteiten. heden in handel en internationale duktiegroei en en een grotere
financiering en een algemeen tekort toeneming van het inkomen per
aan besparingen, een ernstige hin­ hoofd dan de rest van de Gemeen­ Dergelijke mensen komen niet in de
dernis vormen voor een blijvend her­ schap. De voordelen van deze groei werkloosheidsstatistieken voor,
stel van de wereldproduktie en -han­ waren echter niet altijd gelijk ver­ maar hoe groot het probleem is blijkt
del, waaraan de Gemeenschap zo'n deeld. Zoals blijkt uit hoofdstuk 3, uit de veel lagere participatie — het
belangrijke deelnemer is. Een posi­ waar de wei-kloosheid wordt behan­ percentage van de bevolking van 15-
tief resultaat van de GATT-onder­ deld en hoofdstuk 4 waar de integra­ 64 jaar dat werkt — in de Gemeen­
handelingen zou een gunstige uit­ tie van de communautaire arbeids­ schap dan in vergelijkbare landen.
werking kunnen hebben op de gehele markt aan de orde komt, hebben niet In 1990 werkte in de Lid-Staten
wereldeconomie. alle regio's van de ontwikkeling ge­ slechts 60% van de beroepsbevolking
profiteerd en is de economische groei tegen 70% in de VS, Japan en de rest
niet altijd vertaald in meer werkge­ van Europa.
Interne legenheid.
uitdagingen Zo'n lage participatie kan goed ver­
Verontrustender is echter dat deze klaren waarom de werkloosheid
hoog is gebleven, ondanks de sterke Een ongunstige externe omgeving verbetering de relatief slechtere re­
betekent niet dat de Gemeenschap in sultaten van de zwakkere regio's in groei van de werkgelegenheid. In de
praktijk leidt aanzienlijke uitbrei­de jaren negentig onvermijdelijk het vorige decennium — een periode
wordt geconfronteerd met een lange met geringe economische groei — dingvan werkgelegenheid slechts tot
periode van trage groei. Het bete­ nauwelijks compenseerde. Indien een geringe vermindering van de
kent echter wel dat de problemen bij het nu en in de komende jaren tot een werkloosheid, omdat een groot deel
het realiseren van meer werkgele­ zelfde periode van lage economische van de extra arbeidsplaatsen worden
genheid, overal in de Gemeenschap, groei komt, valt te vrezen dat dit de bezet door mensen die niet eerder tot
groter zijn dan een jaar geleden nog armere regio's opnieuw ongunstig de beroepsbevolking werden gere­
kend. gedacht werd. zal beïnvloeden.
Dit maakt de voortgang van pogin­ Het is ook duidelijk dat bepaalde Het tot een aanvaardbaar peil terug­
gen om tot een economische en mo­ groepen van de communautaire be­ dringen van de werkloosheid is een
netaire unie te komen des te belang­ volking er in het vorige decennium grote uitdaging voor de Gemeen­
rijker, aangezien dit de beste kansen op achteruit zijn gegaan. Het duide­ schap. Dat komt neer op een voort­
biedt op versterking van de Europese lijkst geldt dit voor personen die durende groei van het aantal banen,
economie en vermindering van de langdurig werkloos waren en vei-vol- die groot genoeg is om de als inactief
kwetsbaarheid voor schokken van gens geen werk konden vinden toen beschouwde personen, die willen
buitenaf. Het biedt de Gemeenschap in de periode tussen 1985 en 1990 in werken, en de officieel als werkloos
ook de kans een meer gecoördineerde hoog tempo nieuwe banen ontston­ geregistreerden, aan werk te helpen.
en coherente rol te spelen bij de sa­ den. Ondanks de uitbreiding van de Om dat te bereiken zou wel eens
menwerking met de VS en Japan in werkgelegenheid in die periode, meer nodig kunnen zijn dan alleen
het beheersen van de economische en stond in 1989 ca. 4% van de commu­ het zorgen voor een grotere economi­
financiële ontwikkelingen in de we­ nautaire beroepsbevolking — in to­ sche groei, of zelfs grote groei van de
reld. taal bijna zes miljoen mensen — te werkgelegenheid. De ervaring van